'Decretazo' PAC: peches de centros de saúde, colapso en Santiago e máis de mil firmas contra a Xunta

Galicia leva semanas en pé de guerra sanitaria. O proxecto de decreto que pretende estender aos sábados a atención 24 horas que os Puntos de Atención Continuada (#PAC) xa prestan en domingos e festivos iniciou a súa tramitación en marzo de 2025 e figura como "pendente de aprobación" no portal de Transparencia da Xunta. 

Mentres tanto, varios territorios galegos xa sofren as consecuencias dunha reorganización que avanza sen decreto publicado e que ameaza con deixar a decenas de concellos, especialmente do rural, sen centro de saúde operativo os sábados pola mañá.

A nova norma supón que a PAC asumirán toda a atención de urxencias desde primeira hora do sábado, en lugar de facerse cargo a partir das 15.00 horas como sucedía até agora. O prezo deste cambio, segundo os sindicatos, pagarano os profesionais —xa sobrecargados— e os pacientes de zonas dispersas, que verán pechar os ambulatorios de referencia.

Santiago abre o camiño con colas de 60 pacientes

A área sanitaria de Santiago foi a primeira en pór en práctica a modificación, mesmo antes de que se publicase o decreto. O primeiro sábado en que se aplicou o novo modelo deixou unha imaxe preocupante: 60 pacientes en lista de espera na PAC compostelán, tensión entre o persoal e unha sensación xeneralizada de que o sistema non estaba preparado para asumir esa carga. 

A doutora Alicia Colmeiro, da plataforma PACs contra ou Decretazo, describiu unha situación de saturación que derivou en importantes demoras. Esa primeira Semana Santa serviu de proba piloto involuntaria para uns dez municipios da área compostelá, cuxos veciños viron como as súas referencias habituais —Carnota, Mazaricos, Porto do Son— quedaban derivadas á PAC de Muros, Santa Comba ou Ribeira.

Mentres que tres das catro áreas sanitarias —A Coruña e Cee, Ferrol e Vigo— xa viñan prestando este servizo de forma extraoficial e agardan o decreto para regularizalo formalmente, os distritos de Pontevedra e O Salnés, Lugo e partes de Ourense aínda non deron o paso. No caso de Pontevedra, sete concellos —Arcade, A Lama-Ponte Caldelas, Barro, Campo Lameiro, Cerdedo-Cotobade, Poio e Vilaboa— quedarían coa PAC da Parda como única referencia dos sábados pola mañá.

En Lugo, o alcalde de Foz, Francisco Cajoto, xa pediu explicacións á Consellería de Sanidade e ao conselleiro Antonio Gómez Caamaño ante o posible peche do centro de saúde local, cuxa atención se derivaría á PAC de Burela. Tamén se verían afectados Friol —con derivación a Lugo capital— e os municipios da Cervantes, Pedrafita e Navia, que pasarían a depender de Becerreá.

Mil firmas e folgas: a resposta dos profesionais

A contestación social non se fixo esperar. O colectivo PACs contra ou Decretazo rexistrou ante a Administración máis de 1.200 firmas recollidas en menos dunha semana en centros de toda Galicia, co respaldo de profesionais de ao redor de 90 Puntos de Atención Continuada. Asinaron médicos, enfermeiras, celadores, condutores, telefonistas e persoal de servizos xerais. No escrito, os traballadores esixen a paralización do proceso até contar cunha análise completa das necesidades asistenciais e os recursos dispoñibles, e reclaman un plan integral que contemple o envellecemento e a dispersión poboacional de Galicia.

A CIG mantén a convocatoria de folga en atención primaria para os próximos días, cuestionando que a xerencia compostelá resolvese adiantar a aplicación da medida sen comunicación previa á representación dos traballadores. O sindicato cualifica a iniciativa de "decretazo" e denuncia que se tramita nun contexto de sobrecarga estrutural e déficit de profesionais.

A Xunta, pola súa banda, defende que a medida outorga seguridade xurídica a unha realidade xa existente en varios distritos, e acompáñaa da creación de 211 novas prazas entre 2026 e 2028 —100 de médicos e 80 de enfermaría— cun investimento de 10,3 millóns de euros. Aprobou tamén un procedemento de voluntariedad incentivada para a cobertura de gardas na PAC. Las asociacións de pacientes non se pronunciaron formalmente de maneira conxunta, aínda que a presión cidadá apoia masivamente as peticións dos sanitarios.

Decreto sen data, conflito con data

A idea inicial era que a medida se activase a partir do 1 de abril, aínda que a contestación freou o plan de Sanidade. Finalmente, a consellería pospúxoa até o 1 de xuño, comprometer a manter o diálogo na mesa sectorial. O prazo para que os sindicatos presenten alegacións xa venceu. O decreto segue sen publicar. E os sábados, mentres tanto, xa non son o que eran.