Ou'Mega está en folga porque "hai os mesmos médicos que fai 35 anos"

En cuestión de tres días foron decenas de miles as consultas de Atención Primaria en Galicia afectadas pola folga de médicos convocada polo Sindicato Ou’Mega e que puxo de novo sobre o tapete o hartazgo dos sanitarios pola deterioración da sanidade pública. En só 72 horas, e nun seguimento que vai desde os dous de cada tres médicos que cifra o sindicato até o apenas 5% que calcula o SERGAS, a situación motivou a chamada a unha reunión entre as partes para tentar achegar posturas e desconvocar os paros indefinidos que poderían abrir aínda máis brecha nos centros de saúde e PAC de Galicia. 

OITO ANOS DE CONSELLO TÉCNICO

Desde o sindicato valoran moi positivamente a acollida que tivo a folga nestes días e o seu portavoz, Javier Iglesias, manifesta a súa satisfacción pola resposta que deron os sanitarios en áreas como Vigo, Ferrol ou Pontevedra. 

“Estamos bastante contentos porque un gran número de facultativos manifestou o seu hartazgo ante unha situación que arrastramos desde hai anos en Atención Primaria”, declara Igrexas, que se remonta a fai xa máis dun lustro, coa dimisión dos xefes de servizo, unha situación que abocou á Xunta a tentar reformular a AP coa creación dun Consello Técnico que, máis aló dos debates e as propostas, non logrou endereitar o rumbo do servizo.

Tampouco está a ser nin sinxelo nin frutífero o diálogo co Goberno de Galicia, que Igrexas tacha de “escaso”, despois de que xa en novembro iniciasen as conversacións despois doutros tres días de folga. Entón selouse sen acordo, unha vez máis, un problema recorrente segundo Ou’Mega, pois, “cando temos que concretar sempre salguen con plans, estudos…e levamos xa oito anos de Consello Técnico”. “Levamos así moito tempo. Entendemos que hai unhas medidas a medio prazo, pero as que son a curto prazo necesitámolas xa, un plan de choque para aliviar a sobrecarga asistencial que temos na Atención Primaria e para mellorar o tema da PAC”, insiste Igrexas, que se nega en redondo a “volver aos plans e os grupos de traballo que sempre se eternizan”. 

Nese sentido, o sindicato o que pide é “concreción” e certezas sobre as medidas coas que combater a sobrecarga dos médicos de cabeceira, que soportan axendas por encima do medio centenar de pacientes, especialmente na tempada de gripe. “Iso non é bo nin para os médicos nin para os pacientes que son atendidos nestas condicións”, lamenta Igrexas, que pide fixar ao redor das 30 consultas por día, pois iso tradúcese nuns 10 minutos de exploración por paciente de media. “A xente venos detrás do computador escribindo, preguntándolles rápido…pero é que non tes nin tempo para poder falar cos pacientes, consultalos e exploralos. Non é unha situación agradable para nós”, engade. 

fas unha boa atención, tes tempo para velos correctamente, vas facer que teñas menos visitas dese paciente porque se cadra nun só momento es capaz de resolverlle o problema para máis tempo ou para a citación. En cambio, se vas á esculca do gran de millo, trampeando aquí, trampeando alí, porque hoxe teño 45... pois o cinco últimos, pois queiras que non, é humano, pois se cadra estás a aprazar a resolución do problema e xéranse máis visitas. Pero bo, isto é moi complexo todo.

Durante este tempo de reunións do Consello Técnico, marcados pola pandemia, a impresión que poden ter moitos usuarios é de retroceso nesta última década nun proceso que, refire Igrexas, “agravouse evidentemente pola falta de médicos”. Así, cifra ao redor dunhas 20 ou 25 prazas sen cubrir só na área sanitaria de Vigo. 

“Hai unha falla de planificación, porque moi fácil saber cantos médicos vanse a xubilar en 2035 e cantos médicos vanse a formar; hai que ter previsión. Todo o mundo sabía que na década dos 20 ían faltar médicos de familia e doutras especialidades. Non se puxeron os medios fai 10 anos, que é cando hai que empezar a polos, e agora estamos a sufrir esas consecuencias”, critica o sindicato, desde onde din estar “afogados” e piden medidas para “sacarnos da auga”. 

Para atender a esa sobredemanda e canalizala sería necesaria a contratación de moitos profesionais sanitarios, que é a carta que adoitan esgrimir desde a Xunta, alegando as dificultades para contratar máis médicos, a pesar da fuga de talento de sanitarios a outras comunidades ou país da nosa contorna. Esta rotación provoca tamén que moitos galegos non coñezan ao seu médico de cabeceira, pois sempre que acoden a consulta atópanse cunha cara nova, e explica a insatisfacción xeral, xa que só os maiores de 65 anos aproban a Atención Primaria en Galicia, cun triste 5,8. 

“Temos dous tipos de pacientes”, di Igrexas, “os que teñen un médico de cabeceira que lles pode facer un seguimento, con máis ou menos sobrecarga ou maior ou menor lista de espera, e os que teñen a mala sorte de que a súa praza está vacante ou cunha baixa de longa duración, que tamén ocorre, polo que non ten un médico asignado e van deambulando polo centro de saúde recibindo a atención duns e outros”. “Esa é unha solución bastante penosa”, recoñece o galeno, que asume que é a vontade dos médicos, con horas extras, a que logra facer de parche na Atención Primaria. 

"SE A ADMINISTRACIÓN TEN INTERESE NON LEVANTA As NEGOCIACIÓNS"

A solución non parece sinxela nin inmediata, e desde Sanidade o conselleiro, Antonio Gómez Caamaño (que non estará presente na reunión deste xoves), xa quentou a cita ao manifestar que “para chegar a un acordo fai falta que as dúas partes queiran chegar a un acordo”, palabras que non caeron do todo ben en Ou’Mega, que mostra a súa maior vontade para desbloquear o conflito e onde ven que “as distancias non son tan grandes”.

“Somos razoables e entendemos que pode haber unhas limitacións orzamentarias. Podemos entender moitas cousas. Agora, a disposición ten que ser tamén polas dúas partes”, incide Igrexas, botando man dun precedente relevante, cando na folga de hospitais o conselleiro Vázquez Almuiña estivo reunido cos sindicatos até ben entrada a madrugada para tratar de atopar unha solución “negociando até o último minuto”.

“Se a administración ten interese de acabar coa folga, non levanta as negociacións como nos fixeron o venres pasado ao catro da tarde, porque tiñamos todo o fin de semana para negociar e mesmo o venres pola tarde podiamos seguir falando”, acusan, animando á Xunta a dialogar e “esgotar todas as posibilidades. 

Eu creo que eu creo que estes detalles fan, home, eu estou encantado que queiran negociar. Nós imos negociar o tempo que faga falta e poderemos chegar ou non chegar a un acordo, pero polo menos esgotar todas as posibilidades”. Por iso, entenden que un xesto determinante sería abrir o debate da limitación de axenda, pero especificando os mecanismos que se van a empregar para evitar esa prolongación das axendas para que “logo nos digan que, por necesidades de servizo, hai que ver a máis pacientes”. 

“Queremos un mecanismo que sexa o suficientemente atractivo, porque está claro que estamos a falar dun mecanismo que se vai a ter que arranxar con persoal facendo horas extra, para que o que non queira ver máis deses pacientes que están asignados, porque se necesita tempo de calidade para a atención, teña garantías de que outros compañeiros poidan asumilos cunha compensación”, explican. 

Parece que, por tanto, a única saída volve ser a voluntariedad, lembrando a algunhas experiencias do SERGAS para cubrir as vacantes que se xeran no verán. Só en Vigo serían necesarios uns 100 médicos de familia para resolver o conflito en centros de saúde e PAC, segundo as contas do sindicato. “Hai que facer até 160 horas ao mes. Estamos tentado reducir esas horas obrigatorias, pero os médicos non van saír debaixo das pedras nin queremos un sistema exprés onde se poña a calquera que teña o título de medicamento”, reivindica Igrexas, que puntualiza que son necesarios os catro anos de especialidade, pois o que se persegue é contar “con persoas ben formadas, non buscar atajos, porque pode ser un perigo para a saúde dos galegos”, precisamente nun contexto no que crece o número de médicos sen especialidade.

“Iso preocúpanos. É un atallo que pode repercutir na calidade asistencial que se pode dar. A solución a longo prazo é xerar un dimensionamiento dos persoais axeitado, porque temos practicamente os mesmos médicos de familia que fai 30 ou 35 anos”, censura. No entanto, nese lapso de tres décadas o traballo dos médicos creceu moito, e agora son os médicos de cabeceira os que teñen acceso a información que antes só se daba no hospital. “Eu estou encantado de que vinga un paciente a ver un TAC ou unha resonancia, pero fai falta tempo suficiente para xestionalo”, reitera, considerando ademais “os plans, os protocolos de derivación para o hospital” e demais carga burocrática que teñen que facer. 

AGRESIÓNS A SANITARIOS E POSIBLE ACORDO

Entre listas de espera, atrasos e demais inconvenientes dáse o cóctel perfecto para que aumente a tensión nos centros de saúde. Os datos indican que só en 2025 tramítanse case medio centenar de denuncias por agresións a sanitarios, sendo A Coruña a quinta provincia a nivel nacional onde se abriron máis expedientes neste sentido. 

Igrexas condena as agresións e reflexiona sobre elas, considerando que pode haber unha relación con “a falta de recursos, as demoras, os nervios…todo ese tipo de cousas que fan que a sanidade non funcione correctamente”. En calquera caso, Igrexas puntualiza que hai moitas agresións, sobre todo verbais, que son frecuentes e escápanse das estatísticas, xerando climas de verdadeiro acoso sobre o persoal dos centros de saúde. 

“Gravan ao persoal co móbil, pon reseñas ferintes en Google…son cousas que están a ocorrer, pero coas agresións físicas estamos a chegar a un punto moi preocupante e esiximos medidas á Consellería para porlle remedio”, reclama Igrexas.

A perspectiva é que mañá poidan dar pasos concretos para, polo menos, tender pontes con Sanidade. Igrexas di chegar á cita “optimista” e “esperanzado”, a fin de “ir arranxando aos poucos” a situación, que no entanto, avanza, non se resolverá cun golpe de varita. “Todos teremos que ceder, pero podemos chegar a un acordo e eliminar este conflito na AP durante un tempo. E digo durante un tempo porque nos teñen que sacar da auga e facer un plan a longo prazo, de seis ou nove meses, para abordar outro tipo de melloras que non se poden implementar nun día”, asume Igrexas.

“O acordo non será difícil de alcanzar si escóitannos un pouco. O venres non foron capaces de concretar os pasos que deramos. O acordo estivo cerca nese aspecto, e teremos que falar noutros temas para ir a afinando”, confía, marcando diferenzas co acordo pactado entre a Consellería e outros sindicatos cos que, di, “non sentimos representados no colectivo médico” e que “non conseguiron grandes melloras”.