Brote de varíola do mono A Coruña: SERGAS chama a vacinar a grupos de risco como homosexuais

A Consellería de Sanidade volveu a pór o foco na prevención e a vacinación como principais ferramentas para combater as varíola do mono, tras confirmar un novo brote na Coruña con varios casos de orixe aínda indeterminada. Entre o 15 de decembro de 2025 e o 25 de xaneiro de 2026 notificáronse nove contagios, sete deles na provincia coruñesa, segundo datos facilitados por fontes sanitarias a Europa Press.

Dous dos casos gardan relación cunha sauna da cidade, mentres que outros mostran vínculos con locais situados fóra de Galicia. Este mosaico de posibles focos levou ás autoridades a subliñar que a orixe do brote segue sen esclarecer. A principal vía de transmisión continúa sendo o contacto directo pel con pel cunha persoa infectada que presenta lesións cutáneas, aínda que tamén pode producir, de forma moito menos habitual, por obxectos contaminados ou pingas respiratorias.

Existe ademais unha posibilidade remota de contaxio a través de mascotas expostas a persoas enfermas, aínda que até agora non se documentou ningún caso en Europa. Ante esta situación, Sanidade insistiu na necesidade de extremar as precaucións e acudir ao médico en caso de presentar síntomas compatibles ou lesións sospeitosas.

Prevención e vacinación, prioridades

O departamento sanitario galego centra a súa estratexia en promover prácticas sexuais seguras e a vacinación preventiva entre os grupos máis vulnerables. Recomenda o uso sistemático do preservativo e a solicitude da vacina nos colectivos de maior risco, unha categoría que agrupa principalmente a homes que teñen sexo con homes (GBHSH) sen protección, entre os que se detectan cerca do 95% dos casos rexistrados até agora.

No entanto, Sanidade recalca que a varíola do mono non é exclusiva deste grupo, e alerta tamén ás persoas que viaxen a zonas endémicas —principalmente a rexión centroafricana— ou a quen presenten risco ocupacional específico. O Sergas mantén activo o seu protocolo de resposta rápida, que inclúe a toma de mostras para confirmar a variante, o illamento dos casos positivos e o seguimento de contactos estreitos con vacinación se procede.

Evolución dos casos en España e Galicia

Desde a súa irrupción en 2022, a varíola do mono mantivo unha transmisión crecente en España, a pesar das medidas de control. Tras os 7.521 casos rexistrados en 2022, dos cales 122 corresponderon a Galicia, a curva descendeu notablemente en 2023 até 325 contagios (só dúas na comunidade). Con todo, as cifras comezaron de novo a escalar: 695 casos en 2024 e 777 en 2025, con seis detectados en territorio galego cada ano.

O patrón ascendente parece repetir en 2026, tras o brote notificado na Coruña. Segundo a Consellería, detectar de forma temperá os novos casos resulta esencial para cortar as cadeas de transmisión e evitar a súa expansión a outras áreas do país.

Un novo plan para a próxima década

Neste contexto, a Xunta puxo en marcha o Plan galego de infeccións de transmisión sexual 2026-2030, unha folla de ruta que persegue reducir un 5% anual a incidencia das ITS e erradicalas como problema de saúde pública antes de 2030. Sanidade define esta estratexia como un “cambio de paradigma”, xa que amplía a atención máis aló do VIH e aborda de maneira equilibrada todas as infeccións de transmisión sexual.

O documento recoñece que o aumento da mobilidade, o uso de aplicacións de contactos e novos patróns sexuais están a influír na expansión destas enfermidades. Por iso, o plan contempla reforzar as campañas de información, o diagnóstico precoz e o seguimento médico nos colectivos con maior risco.

A Organización Mundial da Saúde (OMS) declarou a varíola do mono como emerxencia de saúde pública internacional en dúas ocasións entre 2022 e 2024, unha mostra da preocupación mundial pola súa propagación sostida. Galicia, que durante 2023 logrou manter cifras baixas, enfróntase agora ao reto de evitar que a tendencia ascendente de casos volva consolidarse.

É eficaz o preservativo para previr a transmisión sexual da varíola do mono?

A varíola do mono (mpox) transmítese sobre todo por contacto estreito pel con pel coas lesións e polo contacto con fluídos corporais e obxectos contaminados, non só por seme ou fluídos xenitais, de modo que o condón non cobre todas as zonas expostas (pubes, ínguas, perianal, nádegas, coxas, boca, etc.).

Diversos organismos de saúde explican que as relacións sexuais crean o contexto ideal para o contaxio porque implican bicos, abrazos, rozamentos prolongados e contacto con lesións visibles ou non visibles. Por iso, insístese en que o preservativo axuda a reducir o risco doutras infeccións de transmisión sexual e séguese aconsejandou, pero non debe considerar unha barreira eficaz específica fronte á varíola do mono.

As medidas máis importantes para reducir o risco son: evitar relacións sexuais ou contacto íntimo con persoas que teñan sarpullido compatible ou síntomas, suspender as relacións se aparecen lesións sospeitosas, seguir as recomendacións de illamento ata que as lesións curen completamente e valorar a vacinación se pertences a un grupo de risco.