Morre en Urxencias esperando tres horas que a vexa un médico, o SERGAS de Ferrol pide desculpas

A grave crise que atravesa a sanidade pública galega cobrou un novo e doloroso rostro humano na área Sanitaria de Ferrol.  A morte dunha anciá de 87 anos nos corredores do Complexo Hospitalario Universitario de Ferrol (CHUF), tras máis de tres horas de espera, sen coidado médico algún e sen a intimidade necesaria para unha despedida digna, desatou unha onda de indignación. 

O relato do sucedido o pasado domingo pon de manifesto as costuras abertas dun servizo de Urxencias desbordado. A familia da falecida, veciña dunha residencia de anciáns en Laraxe en Cabanas, decidiu non calar ante o que consideran unha atención degradante. Segundo a denuncia interposta, a paciente, enferma de cancro, pasou os seus últimos momentos nunha padiola situada nunha zona de tránsito, rodeada de estraños e sen recibir ningún coidado médico .  

Alberto Miramontes, fillo da muller e quen elevou tres reclamacións formais ante o Servizo Galego de Saúde (#Sergas), describe na Voz unha secuencia de feitos desgarradora.

 A súa nai chegou derivada polo 061 pouco despois das dúas da tarde, presentando un cadro severo que incluía fortes dores abdominais e a ausencia de ouriños, coñecida tecnicamente como anuria. A pesar da gravidade evidente e o sufrimento visible da paciente, a atención médica efectiva non chegou nunca . Alberto relata que os médicos de urxencias estaban tan saturados que nun momento saíu un galeno á sala de espera e dixo aos pacientes que esperaban que aquel que non estivese enfermo "de verdade" marchásese.

Un sistema de prioridades que non funciona

O que agrava a sensación de desamparo neste caso é que a paciente contaba co cartón sanitario Dobre A (AA). Este distintivo, deseñado especificamente pola administración sanitaria para protexer aos colectivos máis vulnerables —como persoas con demencia, gran discapacidade ou autismo—, debería garantir teoricamente unha atención preferente e a minimización dos tempos de espera nas áreas de urxencias. Con todo, na práctica vivida ese domingo en Ferrol, o protocolo parece quedar en papel mollado.

Segundo o testemuño do fillo, tras un triaje inicial e unha toma de constantes vitais, a súa nai foi devolta á sala de espera xeral e posteriormente colocada nun corredor, sen que se lle administrase ningún tipo de calmante, nebulización ou terapia para mitigar a dor. A espera prolongouse durante máis de tres horas nas que a deterioración da anciá foi progresivo e visible. A denuncia subliña a impotencia de ver como un ser querido apágase sen asistencia, mentres os profesionais sanitarios, desbordados, priorizaban outras urxencias nunha contorna de saturación absoluta.

A resposta que recibiu a familia naquel momento por parte do persoal médico ilustra a precariedade coa que se traballa na primeira liña da sanidade galega. Un facultativo chegou a admitir, segundo relata o denunciante, que o servizo estaba colapsado, con apenas catro médicos para atender unha avalancha de pacientes, suxerindo mesmo que aqueles que non estivesen graves regresasen ás súas casas. Esta confesión de parte constanta que o problema non é a falta de pericia dos traballadores, senón a insuficiencia de recursos humanos e materiais para afrontar a demanda real da poboación.

O SERGAS fala de "inevitable" desenlace

Desde a xerencia da área Sanitaria de Ferrol, a resposta institucional ha chegado tarde. Hoxe, dous días despois do fallecimienot. Seguiu o guion habitual nestes casos: queixumes, desculpas e xustificacións técnicas. 

Fernanda López Crecente, xerente da área, quixo transmitir as súas condolencias á familia e pediu perdón publicamente, atribuíndo o incidente a unha situación puntual de elevada sobrecarga asistencial. 

No entanto, a versión oficial tenta matizar o que aparenta ser unha neglixencia médica alegando que, no momento do ingreso, os controis hemodinámicos da paciente ofrecían valores dentro da normalidade, unha afirmación que contrasta co estado agónico descrito polo fillo. 

Ademais, a dirección do hospital sostén que o falecemento, ocorrido na contorna das cinco e media da tarde, era probablemente inevitable dada a fraxilidade da paciente, a súa avanzada idade e as múltiples patoloxías previas que padecía. Escúdanse en que se trataba dunha situación clínica terminal moi evolucionada. Con todo, este argumento non logra aplacar a crítica principal da familia: non se reclama a curación se era imposible, senón o dereito a unha morte con coidados médicos, nun box privado e co acompañamento axeitado, non nun corredor.

O cruzamento de horarios tamén é punto de fricción. Mentres o Sergas cifra a primeira atención ás 14:39 horas, a familia asegura que a asistencia médica real non chegou ata que a muller deixou de responder, pasadas o cinco da tarde, máis de tres horas despois da chegada ao hospital.

Foi entón, e só entón, cando se procedeu ao traslado a un reservado, pero xa unicamente co fin de certificar a defunción. O fillo critica que non se activase antes un protocolo de coidados paliativos que permitise á súa nai ir con paz, cuestionando si a humanidade perdeuse entre tanto protocolo e burocracia.

A frialdade burocrática tras a morte

Máis aló do tráxico desenlace clínico, o tratamento administrativo posterior engadiu máis dor ao duelo da familia Miramontes. O denunciante critica a frialdade do sistema, sinalando que, tras presentar as reclamacións pertinentes a través da plataforma dixital de reclamacións do SERGAS, no que se poden presentar reclamacións se se ten firma dixital ou Chave365, a única resposta obtida durante varios días  foi o silencio ou notificacións de "en trámite". 

Non houbo unha chamada , nin unha explicación próxima, nin un xesto de empatía por parte da administración ata que o caso saltou á luz pública a través da prensa ferrolá.

O CHUF: un historial de alertas vermellas que vai máis aló dos picos da gripe

A traxedia vivida pola familia Miramontes esta semana non é un suceso illado na hemeroteca sanitaria de Ferrol, senón máis ben o último capítulo dunha crónica de tensión que os sindicatos e usuarios levan anos denunciando. O Complexo Hospitalario Universitario de Ferrol (CHUF), e concretamente o seu hospital de cabeceira, o Arquitecto Marcide, converteuse nun punto quente da conflitividade laboral e asistencial en Galicia. Se botamos a vista atrás, a Xunta de Persoal da área sanitaria protagonizou numerosas concentracións ás portas do centro, alertando de que a falta de persoal non é conxuntural, senón un mal endémico que pon en risco a seguridade dos pacientes. 

Nos últimos exercicios, as denuncias públicas dos sidicatos sinalaron reiteradamente a existencia de pacientes aparcados nos corredores, unha práctica que os profesionais denominan "pasillismo" e que vulnera o dereito á intimidade, convertendo zonas de tránsito en improvisadas salas de hospitalización sen os recursos técnicos axeitados.

A situación agrávase cíclicamente non só coa chegada da gripe estacional, senón tamén en períodos estivais ou festivos onde o peche de camas en planta provoca un pescozo de botella en Urxencias. Os facultativos explicaron en múltiples ocasións que o colapso da porta de entrada débese, en gran medida, á imposibilidade de drenar pacientes cara ás plantas superiores por falta de espazo físico habilitado e de enfermaría. 

Leste bloqueo funcional levou a situacións límite onde as ambulancias tiveron que esperar na rampla de acceso por falta de padiolas dispoñibles no interior, ou a pacientes que permaneceron máis de 24 horas en observación esperando un ingreso que non chega. As reclamacións por demoras excesivas no triaje e a atención médica acumuláronse nos rexistros de atención ao paciente.

Aínda que o foco está agora posto en Ferrolterra, as fotografías de colapsos periódicos repítense no resto de grandes hospitais do Sergas. O Complexo Hospitalario Universitario da Coruña (CHUAC) foi escenario habitual leste invienro, con decenas de pacientes hacinados nas zonas de observación. En Santiago de Compostela, o CHUS tamén viviu episodios negros recentes, con máis de 40 pacientes esperando unha cama este luns, por exemplo.

 En Vigo, o Álvaro Cunqueiro, a situación chegou a tal punto que o persoal de urxencias realiza paros de cinco minutos cada tarde para protestar.

Este panorama xeneralizado suxire que o ocorrido en Ferrol responde a un modelo esgotado a nivel autonómico,  onde a Atención Primaria, primeiro dique de contención, deixou de filtrar eficazmente, provocando que as urxencias dos hospitais convértanse no único refuxio, ás veces tráxico, para unha poboación cada vez máis envellecida e que require máis coidados dun sistema púlico de sanidade que fai augas por todas partes.