O BNG sobre a futura lei de administración local de Galicia: "Non resolverá os problemas dos concellos"

O conselleiro de Presidencia, Diego Calvo, cifrara as súas expectativas en que a nova lei de administración local de Galicia estivese totalmente aprobada ao longo deste ano, tras a súa tramitación parlamentaria. Con todo, o anteproxecto presentado en febreiro polo Executivo de Alfonso Rueda xerou un profundo rexeitamento na oposición. O BNG, por boca do seu portavoz de Administración Local no Parlamento, o deputado Óscar Insua, cualificou o texto de "decepcionante" e asegurou que non estará á altura das necesidades reais dos municipios galegos.

A denuncia do BNG chega despois de que o Consello da Xunta autorizase o pasado 2 de febreiro o inicio do trámite de audiencia e información pública do anteproxecto. O presidente Rueda defendeu que o obxectivo do texto é adaptar a normativa local aos cambios lexislativos, tecnolóxicos e sociais das últimas décadas, e o conselleiro Calvo chegou a afirmar que Galicia sería a primeira comunidade en abordar de forma integral nunha única norma unha reforma de todas as dimensións da Administración local contemporánea. 

Insua, en cambio, considera que o anteproxecto vai exactamente en sentido contrario. Segundo o deputado nacionalista, o texto está elaborado cun "espírito recentralizador, españolista e continuista" e non servirá para resolver os dous grandes problemas que arrastran os concellos galegos como é a falta de claridade nas competencias e a crónica insuficiencia de financiamento.

Unha aposta polas deputacións á conta das entidades locais propias

O debate sobre o modelo territorial é un dos núcleos máis quentes do anteproxecto. O borrador deseñado polo Goberno de Rueda aposta por reforzar o papel das deputacións provinciais, cuxas competencias propias clarifica, mentres relega figuras como as comarcas e as parroquias ao considerar que carecen de sentido en termos de organización territorial. Esta orientación foi ben recibida dentro do PP: o presidente da Deputación de Ourense, Luís Menor, valorou positivamente que o anteproxecto supoña unha aposta clara polas deputacións e unha simplificación das súas competencias, aínda que tamén reclamou que calquera ampliación de funcións viñese acompañada de máis recursos.

Para o BNG, con todo, esta arquitectura institucional resulta inaceptable. Insua advertiu de que o PP pretende eliminar as entidades locais propias de Galicia recoñecidas no Estatuto de autonomía —comarcas e parroquias— mentres potencia as deputacións como "salvavidas" dos concellos. O deputado nacionalista lembra ademais que as deputacións manteñen un déficit de lexitimidade democrática ao non contar cun sistema de elección directa dos seus membros.

Insua tamén acusou ao presidente Rueda de antepor os intereses do centralismo uniformador aos dos concellos galegos e de seguir o ronsel das últimas reformas da normativa local española, que, na súa opinión, homoxeneizan tanto a estrutura territorial como as competencias municipais, en lugar de adaptalas á realidade de Galicia.

Autonomía local ameazada

Un dos puntos máis polémicos do anteproxecto afecto á xestión dos servizos mínimos. Segundo Insua, cando un municipio non teña capacidade para prestar un servizo básico, a Xunta resolverao trasladando esa responsabilidade á Deputación correspondente, o que, ao seu xuízo, equivale a "usurpar" a autonomía local do concello afectado. Esta lóxica, denuncia o BNG, consolidará a dependencia municipal en lugar de reforzar a capacidade dos concellos para autogobernarse.

O socialista José Ramón Gómez Besteiro, secretario xeral do PSdeG, tamén mostrou o seu rexeitamento ao anteproxecto, aínda que desde un ángulo distinto. Besteiro acusou a Rueda de "saquear aos concellos para tapar a súa incompetencia" e advertiu de que moitos concellos atópanse ao bordo da quebra, ante o que cualificou dunha asfixia deliberada baseada no incremento de competencias impropias sen achegar financiamento adicional. O PSdeG anunciou que actuará tanto política como xudicialmente en defensa dos municipios. Os socialistas acordaron no seu Comité Nacional presentar demandas xudiciais, en concreto pola infrafinanciación do Servizo de Axuda non Fogar (SAF).

A infrafinanciación do SAF é precisamente outra das bandeiras do BNG. Insua xa denunciara meses atrás no Parlamento que a oferta da Xunta para financiar este servizo de atención no fogar era, nas súas palabras, "impresentable", ao propor unha subida mínima cando os prezos reais do mercado sitúanse moi por encima do que a Xunta estaba disposta a abonar.

20 millóns que non desafogan a ninguén

No capítulo financeiro, o anteproxecto prevé un incremento de 20 millóns de euros nos fondos destinados aos concellos. A Xunta garantirá un financiamento mínimo de 100.000 euros a cada concello con independencia da súa poboación, cun sistema de repartición que outorga á poboación un peso do 40% e ten en conta factores como a dispersión, o envellecemento ou o reto demográfico. Con todo, para Insua, estas cifras son claramente insuficientes e non servirán para aliviar as economías municipais.

O portavoz do BNG sostén que a norma non resolverá tampouco os problemas nos servizos básicos máis próximos á cidadanía, como o propio SAF ou a recollida de lixo. Sen diñeiro adicional real para os concellos, advirte, pouco poderá mellorar a calidade das prestacións que os concellos ofrecen aos seus veciños. A Xunta, pola súa banda, defende que a capacidade da administración autonómica en materia de financiamento local é limitada e que corresponde ao Goberno central asumir un papel máis activo. Rueda e Calvo incidiron en que a capacidade da Xunta respecto do financiamento local é limitado, dado que corresponde ao Goberno central actuar neste ámbito. 

O texto do anteproxecto permanecerá en tramitación antes do seu envío ao Parlamento galego, previsto para o segundo trimestre deste ano, onde previsiblemente se intensificará o debate entre o PP e unha oposición que, tanto desde o nacionalismo como desde o socialismo, xa deixou claro que esixirá cambios substanciais.