Xuíz ratifica que Jácome será xulgado por prevaricación porque é "evidente" que debía pedir compatibilidade

O maxistrado titular da Sección de Instrución Praza 1 do Tribunal de Instancia de Ourense ratificou mediante un novo auto a imputación do alcalde Gonzalo Pérez Jácome por un delito continuado de prevaricación, rexeitando a vía que tentaba ampliar os cargos a malversación e falsidade documental. O proceso avanza cara a xuízo na Audiencia Provincial co reloxo político correndo: se hai condena antes de maio de 2027, Jácome podería ter que abandonar a alcaldía sen esperar sentenza firme.

A resolución, sen marxe para interpretacións

O auto, coñecido este mércores, reproduce e reafirma os argumentos da resolución recorrida e foi confirmado polo Tribunal Superior de Xustiza de Galicia. O núcleo da imputación non variou: o xuíz mantén que existe obrigación legal clara de que o rexedor ourensán solicitase ante o pleno a compatibilidade entre o seu cargo de alcalde en réxime de dedicación exclusiva e a súa condición de propietario e único responsable de Auria TV, a televisión local que explota baixo o seu nome. O maxistrado subliña que devandita obrigación resulta "evidente" e que non admite "interpretacións". 

"Gonzalo Pérez Jácome tiña que expor ante o pleno do Concello de Ourense a cuestión debatida para que o pleno valorase si recoñéceselle ou non a compatibilidade entre o seu cargo desempeñado en forma de dedicación exclusiva e a explotación dunha televisión pública e local", sinalaba o instrutor na súa resolución.

O auto desestima o recurso de reforma presentado pola acusación particular, representada polo exconcejal de Democracia Ourensá Telmo Ucha, que pedía ampliar a investigación a un delito de malversación de caudais públicos en concurso coa prevaricación, e mesmo a un delito de falsidade en documento público. O maxistrado rexeita que os argumentos achegados pola acusación sirvan para desmontar o xa acordado o 14 de abril, data na que se fixou o procedemento abreviado e determinouse que existían indicios racionais de criminalidade.

Con este novo auto, o peso do asunto trasládase á Audiencia Provincial de Ourense, que será quen resolva en última instancia os recursos de apelación presentados tanto por Ucha —para ampliar os delitos— como pola defensa do alcalde, que aspira ao arquivo total da causa.

O salario no centro do debate

A instrución puxo o foco durante máis dun ano na situación económica do rexedor. Segundo consta nos autos, Jácome desempeñou o cargo desde o 15 de xuño de 2019 en réxime de dedicación exclusiva, percibindo retribucións que suman 432.878,56 euros até novembro de 2025. A pesar diso, en ningún momento presentou a preceptiva solicitude de compatibilidade ante o pleno municipal, a pesar de que a Fiscalía acredita que as súas declaracións de IVE reflicten actividade empresarial continuada, con ingresos privados brutos duns 162.000 euros anuais —o dobre do que cobraba como alcalde— procedentes de dúas actividades económicas.

A Fiscalía de Ourense deixou claro que acusará a Jácome por prevaricación administrativa, pero non apoia a ampliación aos delitos de malversación nin de falsidade que reclama a acusación particular. Para o ministerio público, o feito de que o alcalde cobre o seu soldo mentres desenvolvía actividades privadas plenamente incompatibles é suficiente para soster a acusación.

Engade que Jácome era plenamente consciente da súa obrigación legal de solicitar a compatibilidade —de feito, chegou a iniciar ese trámite e retirouno—, o que descarta calquera argumento de boa fe.

A defensa do rexedor, exercida polo letrado Luís Manuel Salgado Carbajales, mantén que ser propietario de Auria TV non constitúe unha actividade incompatible coa alcaldía, senón unha "mera administración patrimonial" sen implicación operativa real. Argumenta tamén que as retribucións foron fiscalizadas polo interventor e autorizadas polo tesoureiro, e que non existe resolución administrativa firme que declare a incompatibilidade. O xuíz, con todo, descartou o informe técnico achegado polo investigado, cualificándoo de documento "carente do máis mínimo rigor" por estar elaborado unicamente a partir do que Jácome contou "de palabra" ao seu autor.

Consecuencias políticas dunha posible condena

Jácome respondeu ao coñecer o auto con rotundidade: "E a imputación de prevaricación quedará tamén en nada, porque nada é". É a postura que mantivo desde o inicio, insistindo en que a denuncia do exconcejal Ucha, quen pasou de ser o seu máis estreito colaborador a converter no seu principal acusador, carece de base. Jácome tamén cualificou como "desbarre" a petición da acusación particular que solicita para el pena de cárcere, unha indemnización de case medio millón de euros e un longo período de inhabilitación.

Fontes xurídicas e próximas á acusación consultadas por esta redacción sitúan o xuízo oral para finais de 2026 ou principios de 2027, con sentenza poucas semanas despois. O calendario ten unha lectura política inequívoca: as próximas eleccións municipais están previstas para maio de 2027. Se hai condena por prevaricación, o Tribunal Supremo fixou xurisprudencia en 2022 establecendo que a inhabilitación para o exercicio do sufraxio pasivo —é dicir, para ser elixido cargo público— é efectiva desde o momento en que se notifica a sentenza, sen necesidade de que sexa firme. Un eventual recurso non conxelaría a pena.

E as consecuencias non se limitarían a non poder presentar á reelección. O Supremo estableceu que "as causas de inelegibilidad o son tamén de incompatibilidade". Na práctica, isto significa que unha condena obrigaría a Jácome a deixar a alcaldía antes de que houbese sentenza firme, un escenario que xa se produciu en Galicia co alcalde de Cerceda, tamén condenado por prevaricación administrativa sen sentenza firme. Democracia Ourensá, un partido fortemente personalista ao redor do seu fundador, afronta así un horizonte de incerteza: ningún dos seus concelleiros conta cun perfil de coñecemento público comparable ao do rexedor. Sen Jácome na papeleta, as súas opcións decrecen moito.