As tensións Goberno-Xunta: media ducia de recursos no Tribunal Constitucional e acusacións de "agravios"

A conflitividade institucional entre o Goberno galego e o Executivo que dirixe Pedro Sánchez non decaeu desde que Alfonso Rueda tomou as rendas da Xunta tras o salto de Alberto Núñez Feijóo á política estatal. As queixas públicas de "agravio" dos dirixentes galegos han subido de ton nos últimos tempos e tampouco cesan os conflitos de competencias.

De feito, desde que Rueda é presidente (asumiu o cargo por primeira vez en maio de 2022 e revalidou a maioría absoluta nas urnas en 2024), os recursos cruzados por ambas as administracións ante o Tribunal Constitucional (TC) roldan a media ducia.

Un dos que maior dimensión de disputa política adquiriu é o rexistrado contra os artigos da lei de medidas fiscais e administrativas que acompañou aos orzamentos autonómicos para 2025 e que recollían cambios legais que afectan ao eólico (como a repotenciación) ou á homologación de dependencia e discapacidade.

O fondo da cuestión está pendente de resolución, pero o TC determinou recentemente levantar a suspensión da aplicación das leis recorridas, paso que a Xunta celebrou con entusiasmo. Tamén pendente de resolución está outro conflito que se fixo público esta mesma semana en relación á lei do deporte.

Este caso aínda está lonxe do TC --negociarase na Comisión Bilateral--, pero a Xunta queixouse de que se cuestione o artigo que lle permite comparecer como acusación popular nos procedementos por delitos e actos de violencia perpetrados no ámbito deportivo autonómico.

Si chegaron ao TC en 2024, da man da Xunta e na liña con outras comunidades gobernadas polo PP, o recurso contra a lei estatal de vivenda, e contra a amnistía do 'procés' catalán --que foi rexeitado. O Executivo autonómico tamén viu en 2023 como o Constitucional desestimaba, á vez que o impulsado por Andalucía, o seu recurso contra o imposto estatal sobre grandes fortunas.

VITORIAS E DERROTAS 
En cambio, o Goberno autonómico si saíu vitorioso do recurso de inconstitucionalidade exposto polo Executivo estatal contra a lei galega do litoral aprobada en 2023 (foi avalada, fóra de contados preceptos menores).

Non sucedeu o mesmo co recurso tamén impulsado polo Goberno central contra varios puntos da lei de medidas que acompañou aos orzamentos galegos para 2023. Os artigos limitaban a un prazo de 15 anos o prazo de obrigación de restitución de obras ilegais en zona de dominio público marítimo-terrestre e abrían a porta á súa regularización tras ese período, o que chocaba coa lexislación estatal, segundo estimou o TC.

Non era a primeira vez que o Goberno que dirixe Pedro Sánchez cuestionaba unha lei de acompañamento autonómica, unha vía para modificar normativas de forma agrupada que tamén foi moi criticada pola oposición en Galicia, ao considerar que se "furta o debate" diferenciado na Cámara autonómica.

DISPUTAS DIALÉCTICAS 
Pero máis aló dos recursos e conflitos de competencias, o clima de disputa impera nas relacións entre ambos os gobernos e as queixas da Xunta cara ao que ven "agravios" do Executivo de Sánchez son continuas e ven en cada escenario que implica ás dúas administracións.

Por exemplo, significativa foi a confrontación que se evidenciou durante a xestión dos incendios do pasado verán, pero tamén, por exemplo, na suspensión do tráfico ferroviario durante a cadea de temporais que afectou a Galicia hai poucas semanas.

A AVE ao Porto ou a AP-9 son tamén obxecto de pequenas liortas bastante continuas, aínda que a Xunta foi un paso máis aló recentemente ao anunciar a finais do mes pasado que acudiría á Audiencia Nacional (AN) ante a "negativa" do Goberno central a darlle información en relación ao proceso aberto en Bruxelas pola prórroga da AP-9.

A "débeda" en materia de financiamento de dependencia ou para a renovación do convenio da Unidade de Policía Adscrita, cuxa persoal a Xunta esixe "completar" son tamén obxecto de confrontación entre ambas as administracións.

"GALICIA, OBXECTIVO A BATER PARA PEDRO SÁNCHEZ" 
En declaracións a Europa Press, o conselleiro de Presidencia, Diego Calvo, afirmou que hai "un trato discriminatorio evidente" cara a Galicia en relación con outras comunidades, ás que "se lles dan facilidades, aténdense as súas demandas de financiamento e faise todo o que piden".

"A outras dedícanse a pornos trabas. Non hai máis que remontar á lei do litoral cando un cargo do Goberno (Hugo Morán) dixo que era case unha declaración de independencia", ha ejemplificado, antes de incidir en que, máis aló da habitual relación entre administracións, "cando fas a foto de conxunto e colles os recursos ante o Constitucional e outras formas de actuar (sinalou ás visitas de representantes estatais a Galicia "sen avisar a ninguén" da Xunta)", pódese concluír que o Executivo galego "estorba" ao estatal.

Ao seu xuízo, poderíase interpretar que Galicia parece "un obxectivo a bater para Pedro Sánchez". "Non lle gusta que Galicia teña este Goberno e que lle vaia ben", esgrimiu o conselleiro, quen considera, ademais, que a situación e as "faltas de lealdade institucional" están a ir "a peor". "Probablemente tamén pola situación do Goberno central, cada vez máis complicada. Xa non nos reúnen ás comunidades para abordar cuestións sectoriais", afeou.

En canto ao diálogo co delegado do Goberno en Galicia, Pedro Blanco, asegurou que mantén con el "unha boa relación persoal". "Podo chamarlle para expresarlle a miña opinión ou queixa sobre determinados asuntos, pero despois os resultados son nulos", esgrimiu.

DE RECURSOS "PUNTUAIS" A 19 ACORDOS 
Consultado por Europa Press, o delegado do Goberno, Pedro Blanco, manifestou que o Executivo de Sánchez "sempre" defende o diálogo e a colaboración institucional como "a mellor vía para conseguir acordos que beneficien ao conxunto da sociedade galega".

"Os feitos así o demostran", esgrimiu, e ha ejemplificado co traspaso das competencias do litoral --aínda que previamente o TC desestimara un recurso contra a normativa galega--, pero tamén con outras "próximas" en materia de xestión dos permisos de traballo e aeródromos non esenciais.

Neste escenario, Branco considera que a Xunta non pode "confundir confrontación política con normalidade institucional", na que enmarca conflitos de competencias como o da lei do deporte e incide en que as comisións bilaterais permiten superar moitas desavinzas sen necesidade de chegar ao TC. En concreto, segundo cálculos da Delegación, desde que Pedro Sánchez chegou á Moncloa alcanzáronse 19 acordos coa Xunta nestes procesos de negociación.

"Os recursos de inconstitucionalidade prodúcense só en casos puntuais nos que non é posible chegar a un acordo previo", esgrimiu, á vez que incidiu en que a Xunta tamén discorreu por este camiño e de rexeitar a tese do "agravio".

"O Goberno de Pedro Sánchez é, sen dúbida, o máis comprometido con Galicia. Con el, Galicia recibiu 18.300 millóns de euros máis que nos mesmos anos co Goberno de Mariano Rajoy", argumentou, antes de afirmar que bota en falta no Executivo galego "unha actitude máis construtiva". "Ás veces dá a impresión de que están máis pendentes do que ordena Feijóo que de aproveitar as oportunidades de cooperación que existen para seguir facendo avanzar Galicia", concluíu.