23-F en Galicia: a Policía vixiou fábricas, universidades e a partidos nacionalistas

A recente publicación de documentos oficiais na web da Moncloa permitiu coñecer con detalle a reacción social en Galicia ante o 23-F. Os informes policiais do momento, agora desclasificados, mostran que a noticia do asalto ao Congreso dos Deputados provocou unha onda de protestas, reunións e paros en múltiples ámbitos.

En Ferrol, 3.500 traballadores de Astano e 6.200 de Bazán interromperon a produción durante horas en sinal de rexeitamento ao intento golpista. En Vigo, as mobilizacións estendéronse polas factorías de Álvarez, Barreiras e Vulcano, ademais de producir asembleas en empresas como Citroën. A convocatoria de CC.OO. e UXT foi decisiva nestas accións, que contaron tamén coa participación de militantes do Partido Comunista de Galicia (#PCG) en localidades como Vilagarcía de Arousa, onde se promoveron paros en apoio de “a Constitución e as institucións”.

Santiago de Compostela converteuse noutro foco de resposta. Segundo os informes da Xefatura Superior de Policía da Coruña, o 24 de febreiro realizáronse desaloxos nas facultades de Filoloxía, Ciencias da Educación e Historia tras as primeiras concentracións estudantiis/estudantís. A liga Comunista Revolucionaria (LCR), xunto a grupos como o MCG, PCS e PST, distribuíu panfletos convocando asembleas que pedían o “castigo aos culpables” e a “depuración de elementos fascistas” nos corpos de seguridade do Estado.

Un día despois, o 25 de febreiro, os partes oficiais xa falaban dunha “normalidade xeral”, pero aínda se rexistraban incidentes no ámbito académico. Houbo paros totais e parciais en diversas facultades e unha asemblea masiva na Facultade de Medicina reuniu a unhas 500 persoas, que acordaron estender o paro a toda a universidade.

Estes documentos tamén recollen a aparición de propaganda asinada por Esquerda Galega en Vigo, que chamaba aos traballadores a “consolidar conquistas democráticas” fronte á ameaza autoritaria. Unha pequena manifestación estudantil en Santiago, con consignas contra a ocupación do Congreso, foi disolta sen incidentes pola policía.

Vixilancia ao separatismo

Os arquivos liberados inclúen ademais un informe do Ministerio de Defensa datado o 10 de febreiro de 1981, apenas dúas semanas antes do golpe, no que se analizaban as “ameazas interiores” para a unidade de España. No caso galego, o documento sinalaba que o “separatismo violento” tiña pouco eco, aínda que advertía do seu posible crecemento futuro.

Nesa listaxe menciónanse formacións como o Bloque Nacional Popular Galego, o Partido Obreiro Galego, a Irmandade Galega e o Partido Galego do Proletariado, subliñando nestes últimos a súa escasa militancia pero tamén a súa simpatía pola loita armada. O informe destacaba as conexións deste último grupo coa organización Loita Armada Revolucionaria (ALAR), á que identificaba como o seu brazo operativo, e sinalaba presuntos vínculos con ETA .

A información desclasificada reforza a imaxe dunha Galicia activa e comprometida durante as horas incertas do 23-F. Obreiros, estudantes e organizacións sociais expresaron o seu rexeitamento ao golpe e defenderon as liberdades conquistadas tras a ditadura. Aínda que o ritmo das protestas reduciuse nos días posteriores, o eco daquela mobilización deixou constancia de que a cidadanía galega non permaneceu indiferente ante a ameaza á democracia.