A Xunta mételle un tanto xudicial a Moncloa sobre a eólica e a dependencia

O Tribunal Constitucional (TC) acordou levantar a suspensión que pesaba sobre varios artigos da lei de medidas fiscais e administrativas galega vinculada aos Orzamentos de 2025. A decisión, adoptada de forma unánime baixo relatorio do maxistrado José María Macías Castaño, afecto aos cambios introducidos pola Xunta en materia de enerxía eólica, repotenciación de aeroxeradores e dependencia.

A suspensión fora decretada meses atrás, tras a admisión a trámite do recurso do Goberno de España, que consideraba que os preceptos autonómicos invadían competencias estatais. Con todo, o Constitucional entende agora que non existe prexuízo irreparable para o interese xeral e que debe prevalecer a presunción de constitucionalidade da norma galega, polo menos ata que se resolva o fondo do conflito.

O alto tribunal optou así por levantar a suspensión do artigo 30, que regula aspectos da reordenación tecnolóxica e territorial dos parques eólicos, e do artigo 45.5, que establece a homologación automática entre os graos de dependencia e discapacidade.

O fallo xudicial permite retomar o desenvolvemento normativo da Xunta en materia de Plan Sectorial Eólico de Galicia (PSEG), paralizado desde finais de 2024. Este plan inclúe a delimitación de zonas aptas para novas instalacións e infraestruturas de renovables. O Constitucional considera que as posibles afeccións ás competencias estatais son só hipotéticas ou diferidas, xa que a creación desas zonas depende de plans territoriais aínda non executados.

Un dos puntos impugnados polo Executivo central era o que permitía suspender algúns prazos administrativos cando existían litixios xudiciais sobre a autorización de parques eólicos. Con todo, o tribunal estima que se trata dunha medida preventiva e temporal, sen impacto grave no interese público do Estado, ao afectar unicamente a un número limitado de expedientes.

En relación coa repotenciación eólica, o auto subliña que permitir a súa execución é máis beneficioso para a protección ambiental que manter a suspensión, xa que implica substituír turbinas con máis de 25 anos de antigüidade sen aumentar a potencia instalada. Ademais, a medida facilita cumprir cos compromisos medioambientais da Axenda 2030 e cos prazos marcados polos Fondos NextGeneration.

Dependencia e discapacidade: unha unificación administrativa

O outro bloque da lei afectado pola decisión do TC corresponde á política social. A norma galega introduce a posibilidade de homologar automaticamente a discapacidade das persoas recoñecidas como dependentes, co obxectivo de axilizar a tramitación dos expedientes.

O Tribunal Constitucional ha considerado que a administración estatal non acreditou prexuízos certos nin inmediatos derivados desta disposición. Segundo o auto, o contido do artigo impugnado limítase a establecer orientacións técnicas internas sen modificar o marco básico estatal, e a súa aplicación podería reducir a carga burocrática para os servizos sociais galegos.

A Consellería de Política Social da Xunta defendera no seu escrito que a norma buscaba mellorar a eficiencia do sistema de atención á dependencia, mentres que desde o Goberno central advertíase dun posible solapamiento competencial. Polo momento, o alto tribunal optou por manter a norma vixente mentres non se resolva o fondo xurídico do recurso, o que podería ocorrer nos próximos meses.

Unha vitoria temporal para a Xunta

Tanto a Xunta de Galicia como o Parlamento galego habían solicitado o levantamento da suspensión, argumentando que non concorría aparencia de bo dereito na impugnación do Estado. Para ambos, manter bloqueada a aplicación dos artigos suporía un prexuízo económico e medioambiental para Galicia.

Fronte a iso, a Avogacía do Estado pedira manter o bloqueo, ao entender que se estaba producindo unha invasión competencial e que o levantamento podería carrexar danos difíciles de reparar. Con todo, o Constitucional descartou eses riscos e optou por devolver efectividade inmediata aos preceptos recorridos.

Aínda que o fondo do litixio continuará a súa tramitación, a resolución supón un respiro político e xurídico para o Goberno galego, que poderá continuar aplicando a súa normativa sobre enerxía eólica e dependencia mentres se decide si devanditos artigos son ou non constitucionais.

Galicia, de momento, recupera o control normativo sobre dous dos ámbitos estratéxicos da súa autonomía: a transición enerxética e a atención social.