Rueda e Feijóo critican Mercosur pero eles axudaron a aprobalo tachándoo de “prioridade” e “oportunidade histórica”

O que hai apenas uns meses era definido polo Partido Popular como unha "oportunidade histórica" , transformouse hoxe nunha fonte de "inquietude" e críticas cara ao Goberno central. 

O Partido Popular ha pasado de liderar a presión para que o acordo comercial entre a Unión Europea e o Mercosur asinásese canto antes a situar detrás da pancarta dos gandeiros, cuestionando un tratado que os seus propios representantes han blindado con votos a favor en Bruxelas, Madrid e Santiago. Este cambio de postura, condicionado pola presión social nas zonas rurais e o avance das teses proteccionistas ao rebufo da era Trump, sitúa ao Executivo de Alfonso Rueda nunha posición delicada fronte a un sector primario que non é parvo, ten memoria e esixe coherencia e garantías reais.

O historial de apoio do Partido Popular ao acordo co bloque suramericano non é precisamente discreto nin recente. Xa no ano 2018, o PP estatal promoveu unha moción no Senado para instar o Goberno de España a concluír as negociacións, defendendo con vehemencia que a redución de aranceis abriría portas fundamentais para as empresas españolas. Naquel momento, os populares non dubidaban en cualificar o pacto como unha ferramenta indispensable para a liberalización comercial e a competitividade internacional, sen que as advertencias que hoxe lanzan sobre a competencia desleal  aparecesen por ningún lugar. 

Este entusiasmo foi enarborado persoalmente polo propio Alberto Núñez Feijóo. Nunha visita novembro de 2022, o líder do PP insistía en que España debía ser a "ponte" definitiva entre Europa e o Mercosur. É máis, fixaba a ratificación do tratado -do que agora renega en gran medida- como unha das “prioridades da política exterior española” en canto chegase a Moncloa. Para Feijóo, profundar nas relacións económicas con países como Arxentina, Brasil ou Uruguai era un obxectivo estratéxico irrenunciable que debía materializar baixo calquera circunstancia.

Estas declaracións fíxoas durante unha visita a Montevideo. Uruguai é un dos países con maior produción de carne de vacún. Moitos dos gandeiros galegos que estes días colapsan cidades e cortan autovías son, precisamente, produtores de tenreira galega que temen que os prezos se esborrallen ante a probable avalancha de carne suramericana. 

A Montevideo tamén viaxou Alfonso Rueda e non fai tanto. En marzo de 2025 o presidente da Xunta apremaba ás autoridades uruguaias e europeas para que o acordo se materializase "por fin" e que Galicia puidese aproveitar as “oportunidades” en “un momento especialmente interesante e oportuno”.  A súa análise centrouse exclusivamente nos beneficios para a exportación e deixando nun segundo plano os posibles riscos para as explotacións cárnicas galegas, que agora centran a súa preocupación actual. 

O apoio a Mercosur por parte do PPdeG non se cingo a meras declaracións formais. En febreiro de 2025, o BNG presentou unha moción no Parlamento para rexeitar o acordo da UE co Mercosur polos seus efectos potencialmente devastadores no sector agrogandeiro da comunidade. Naquela ocasión, o Partido Popular de Galicia sumou os seus votos aos do PSdeG, votou en contra da iniciativa nacionalista crítica con Mercosur, impedindo que a Cámara galega situásese oficialmente contra o tratado. 

Nese debate o popular Miguel Ángel Viso aplaudía Mercosur porque permite "liberalizar o mercado e favorecer o comercio multisectorial" aínda que xa recoñecía que había preocupación entre os produtores. Viso prometeu que a Xunta poría “medidas de control estritas”, o que supuña un evidente brinde ao sol, por non está na man de Galicia nin de España impor limitacións a un tratado de libre comercio asinado pola Unión Europea. Por entón o PP de Galicia aliñábase cos seus socios europeos,  cunha vontade clara de non pór paus nas rodas a unha negociación que o Grupo Popular Europeo impulsaba Bruxelas.  

Xiro tras as tractoradas e o apoio de BNG, Vox e DO aos gandeiros

A postura pública do PPdeG cambiou paulatinamente a medida que o tratado se achegaba á súa aprobación final no Consello da UE o 9 de xaneiro. Ante o estalido das protestas agrarias e a evidencia de que as normativas ambientais e sanitarias europeas son moito máis estritas que as dos países do Mercosur, o PP activou o que parece ser unha basta manobra de manipulación. 

Agora, figuras como o propio Rueda ou a eurodiputada Carmen Crespo esixen "cláusulas espello" e salvagardas que antes non parecían urxentes, sumar ás críticas pola competencia desleal que esgrimen os gandeiros galegos ante a entrada de carne suramericana, producida con menores custos e menores controis.

Onte o presidente da Xunta que o Goberno galego esixirá que se garanta que a firma do acordo e a chegada de produtos doutros países "non se pode facer sen salvagardar" que teñen que "cumprir as mesmas condicións" que os produtos galegos. Loxicamente, se realmente se desexaban talles salvagardas -tamén coñecida como cláusulas espello- debería haber negociado antes con Mercosur, de pouco vale reclamalas agora cando o tratado foi ratificado pola UE e non hai marxe para modificacións, como moito para rexeitalo na súa totalidade.

O problema para o Partido Popular é que o seu propio grupo no Parlamento Europeo, liderado por eurodiputados como Francisco Millán Mon ou Gabriel Mato, seguiu traballando até o último minuto para que o acordo fose "equilibrado e crible". 

A presión da oposición e o espello das cláusulas

Esta metamorfose non pasou desapercibida para o resto de forzas políticas, que acusan ao PP de xogar a dúas bandas. O BNG, que mantivo unha postura de rexeitamento frontal desde o principio, sinala directamente á Xunta polo seu "dobre discurso". 

Para Ana Pontón e os seus, o PP ten unha responsabilidade directa no que está a ocorrer, xa que goberna tanto en Galicia como nas institucións europeas a través da PPE. Os nacionalistas denuncian que os populares prefiren defender os intereses das grandes corporacións exportadoras en Bruxelas mentres tentan acougar os ánimos dos gandeiros nas feiras locais con promesas #buxán. A eurodiputada do Bloque Ana Miranda estivo ao pé do canón, criticando a súa aprobación "pola porta de atrás" e apoiando aos gandeiros nos seus tractoradas polo centro de Ourense, que xa se estenderon a Lugo e que ameazan con chegar a outras urbas. 

Pola súa banda, o PSOE e o #PSdeG manteñen un perfil baixo. O Goberno central defende o acordo como unha peza crave da xeopolítica europea fronte ao avance de China en América Latina, aínda que insisten en que se incluíron salvagardas ambientais sen precedentes.  Por agora, as subdelegacións do Goberno, en mans socialistas, deron manga ancha ás tractoradas, nun intento de que o conflito non se encone. 

Sumar mantén un ton moito máis crítico dentro da coalición de Goberno, advertindo de que o tratado podería socavar os obxectivos do Pacto Verde Europeo. 

Mentres tanto, desde a dereita, Vox aproveitou a ambigüidade do PP para falar dunha "traizón ao campo español", acusando aos populares de encartar aos intereses da Axenda 2030 e de Bruxelas en detrimento de a soberanía alimentaria. “Estamos totalmente ao lado dos gandeiros e animamos a que sigan nas súas protestas” declarou a Galiciapress  o portavoz nacional de Agricultura dos ultranacionalistas españois, opostos a Mercosur desde o principio . 

A medida que o tratado entre na súa fase de implementación, a presión das tractoradas sobre o goberno autonómico de Rueda, sobre o estatal de Pedro Sánchez e sobre Feijóo aumentará. No plano político e parlamentario, seguro que partidos como BNG e Vox tratarán de furgar na ferida.

Oportunidades teñen, porque o tratado foi ratificado xa polo Consello Europeo pero agora tócalle a España. 

O Goberno (#PSOE + Sumar) debe solicitar a autorización ás Cortes Xerais para proceder á ratificación. No Congreso o PP pode ser máis ambivalente pero no Senado non. Os conservadores teñen aí maioría absoluta e, por tanto, deberán retratar. 

O tratado de Mercosur tamén debe ser ratificado polo Parlamento Europeo, onde os grupos nos que están integrados PSOE e PP suman maioría.