Alarma no sector dos coidados: "Traballar en menores ou discapacidade é hoxe unha película de terror"

Os profesionais implicados no sector de coidados en Galicia fixeron saltar o taboleiro e as fichas polo aire. O que comezou como unha serie de mobilizacións en centros de menores, escolas infantís e residencias de discapacidade cristalizou nunha mobilización unitaria de traballadores e traballadoras e representacións sindicais. O persoal destes sectores, esencial para o funcionamento da autonomía individual, reclama atención ás súas demandas ante o que ven como un desprezo desde a Consellería de Política Social. A situación actual resúmese nun forte paradoxo: profesionais con titulacións universitarias superiores que perciben salarios estancados no SMI (Salario Mínimo Interprofesional), cocientes imposibles que impiden unha atención de calidade e un clima de inseguridade física, especialmente nos centros de menores, onde se reportaron agresións ao persoal. E aínda así, denuncian os "oídos xordos" da Administración.

 

As forzas sindicais denuncian falta de diálogo e, por tanto, unha negociación inexistente. A Consellería de Política Social, dirixida por Fabiola García, é o branco de todas as críticas polo "ninguneo" sistemático que denuncian os axentes sociais. A pesar de solicitar reunións por activa e por pasiva desde o mes de setembro, a resposta foi o silencio. "Seguro que teñen empapelados os despachos con peticións de reunión", lamentan desde CCOO, comparando esta actitude "déspota" coa doutras carteiras como Educación, onde o diálogo si é fluído. Esta cerrazón empuxou aos traballadores á rúa, culminando recentemente nunha ruidosa caravana de coches que rodeou a sede da Xunta en San Caetano para esixir, simplemente, ser escoitados.


O negocio do público: licitacións á baixa e un convenio que non chega a todos
A estrutura dos servizos sociais en Galicia asíntase sobre un modelo de xestión externalizada e privatizada. Aínda que a responsabilidade e o mantemento destes centros públicos recae legalmente na administración autonómica, a xestión diaria está en mans de entidades, na súa maioría "sen ánimo de lucro" ou en empresas privadas que acoden a concertos sociais e licitacións. O problema radica en que estas licitacións se realizan a miúdo con "contratos á baixa", onde a marxe para as condicións laborais é mínimo.

 

A entrada en vigor do V Convenio Nacional trouxo máis sombras que luces no contexto galego. Aínda que o texto recolle unha mellora paulatina das táboas salariais, existe unha "cláusula trampa": só os centros que asinen o concerto social despois da entrada en vigor do convenio teñen a obrigación inmediata de aplicalas. Isto condena a miles de traballadores en Galicia a esperar até 2030 para ver actualizados os seus soldos, a menos que a Xunta acceda a negociar un complemento autonómico. As demandas sindicais son claras: adiantar as táboas salariais de 2029 ao ano 2026 con efecto retroactivo, evitando que o persoal siga cobrando soldos "de auténtica miseria" que apenas cobren o SMI tras absorber todos os complementos por antigüidade.


Fugas a outros traballos máis seguros
A realidade diaria nos centros é, para moitos, inasumible. O desgaste físico e mental é brutal, agravado pola falta de cobertura de baixas e vacacións, o que deixa aos persoais "ao límite" ante calquera imprevisto. No sector de menores os sindicatos denuncian agresións constantes e situacións límite. Esta precariedade provocou un éxodo de talento sen precedentes. Profesionais cualificados —fisioterapeutas, educadores sociais ou psicólogos— abandonan o sector en canto poden para refuxiar no sector público ou, o que é máis sintomático, en empregos que non requiren a súa titulación. 

"En Nigrán, houbo un éxodo de traballadores dun centro de autismo cara a un centro comercial; prefiren traballar nun Burger King ou de caixeiros no Mercadona porque alí, polo menos, non lles pegan nin lles insultan", relatan os representantes dos traballadores. A falta de pago de nocturnidades, turnicidad ou o traballo en fins de semana en centros residenciais termina por dinamitar calquera posibilidade de conciliación familiar ou estabilidade persoal.
 

Titulación universitaria para salarios de subsistencia
Por que están estes sectores externalizados na súa maioría? A resposta sindical apunta á comodidade da administración: externalizar permite trasladar a "xestión dura", os problemas de persoal e a conflitividade diaria a empresas privadas, mentres a Xunta limítase a unha supervisión teórica. Para a administración, este modelo simplifica custos e responsabilidades, pero para o traballador tradúcese nunha "indefensión" total ao non ter unha relación directa co garante do servizo.

Resulta contraditorio que postos que requiren unha titulación universitaria superior sexan remunerados con salarios precarios, moitas veces sen gardar relación coa responsabilidade que leva tratar con menores baixo protección ou persoas con grandes discapacidades. "Parece que nos quedamos na época da ONG parroquiais, onde o traballo se daba de forma voluntaria", critican desde a CIG.
 

A folla de ruta das mobilizacións non se detén. Tras a caravana en San Caetano, os sindicatos puxeron en marcha a campaña dos "Mércores Negros" nos centros de traballo e a creación dunha plataforma en YouTube para visibilizar o que cualifican como "unha película de terror". Se a Consellería de Política Social non abre as portas a unha negociación real sobre o financiamento e as condicións laborais, o sector advirte: a calidade do servizo aos máis vulnerables seguirá degradar até un punto de non retorno.