Un caracol en perigo de extinción pode frear o novo parque eólico de EDP na Costa da Morte

O pasado venres, o Diario Oficial de Galicia publicou a documentación do parque eólico Rego do Lobo, un novo proxecto de EDP Renovables que prevé instalar catro aeroxeradores en terreos de Muxía, Cee e Dumbría, cunha potencia conxunta de 24,2 megawatts. En apenas 48 horas, a asociación ecoloxista Salvemos Cabana xa estudara a documentación e emitiu un contundente comunicado este domingo: o proxecto é, ao seu xuízo, "incompatible" coa protección da biodiversidade na Costa da Morte e pide á Xunta que emita unha declaración de impacto ambiental negativa.

Entre os achados que a entidade considera "máis alarmantes" figura a presenza confirmada do caracol de Quimper (Elona Quimperiana) na área de afección. Este molusco está catalogado como especie "en perigo de extinción" pola lexislación autonómica galega, o que lle outorga o máximo nivel de protección legal. Segundo Salvemos Cabana, a súa identificación directa na zona converte a instalación nunha ameaza que cualifica de "crítica e inasumible" para a fauna local.

A Xunta non se pronunciou publicamente sobre as alegacións presentadas polos ecoloxistas, mentres que EDP Renovables tampouco fixo declaracións respecto diso até o momento de publicar esta información. O expediente, con número IN408A 2024/009, está aberto a consulta pública durante 30 días desde a súa publicación no DOG.

Morcegos ameazados e o risco silencioso do barotrauma

A análise técnica da documentación tamén puxo sobre a mesa a situación dos quirópteros na zona. O estudo confirma a presenza de sete especies de morcegos, das cales tres están catalogadas como ameazadas. O morcego de cova e o morcego grande de ferradura figuran como "vulnerables" tanto no catálogo estatal como no autonómico; o morcego pequeno de ferradura, pola súa banda, está considerado "vulnerable" a nivel galego. Outras dúas especies adicionais presentan, segundo a entidade, un risco elevado de ver afectadas polos aeroxeradores.

Salvemos Cabana pon especial énfase nun fenómeno pouco coñecido polo gran público: o barotrauma. As variacións de presión que xeran as pas en rotación poden provocar a morte dos morcegos por colapso interno sen que sexa necesario ningún contacto físico cos aeroxeradores. O dano, explican, é invisible pero letal. Este tipo de impacto foi documentado noutros parques eólicos en funcionamento, aínda que a industria e as administracións considérano, en xeral, un factor menor fronte ás colisións directas.

A presión eólica sobre esta comarca non é nova. A Costa da Morte acumula xa unha densidade extraordinaria de instalacións: só nos municipios de Dumbría, Mazaricos e Vimianzo a potencia eólica roza os 400 megawatts, unha cifra superior á de moitas provincias españolas.Neste contexto, varias declaracións de impacto ambiental recentes foron negativas en proxectos da mesma zona. En febreiro, a Xunta publicou a DIA do conxunto formado polos parques Sembra, Paxareiras II e Codesos, con resultado diferenciado: os dous primeiros foron declarados viables con condicións, mentres que Codesos foi considerado inviable. 

O lobo tamén está en xogo

Máis aló dos morcegos e o caracol, Salvemos Cabana advirte de que a área onde se proxecta o parque sitúase na zona 1 do plan de xestión do lobo, a de maior densidade, equivalente a 2,29 exemplares por cada cen quilómetros cadrados. Non se trata dun corredor de paso ocasional: as cámaras de fototrampeo instaladas durante o estudo de impacto rexistraron 25 capturas independentes ao longo do ano, o que evidencia unha presenza constante e relevante do lobo ibérico no territorio.

A acumulación de afeccións sobre fauna protexida —unha especie en perigo de extinción, tres especies de morcegos vulnerables e unha poboación estable de lobo— leva á organización a concluír que o proxecto non pode prosperar sen vulnerar a normativa de protección da biodiversidade vixente, tanto a nivel autonómico como estatal.

A situación do Rego do Lobo enmárcase nun debate máis amplo sobre a saturación eólica da Costa da Morte. Diversos proxectos foron rexeitados nos últimos anos nos concellos de Dumbría, Cee e Vimianzo, con declaracións de impacto ambiental desfavorables que recoñeceron expresamente a saturación eólica extrema da zona, o efecto barreira para a avifauna e a proximidade a vivendas habitadas. 

Alegacións dispoñibles desde o 10 de abril

Salvemos Cabana anuncia que está a elaborar un escrito de alegacións ambientais completo para presentar ante a administración durante o período de información pública. Devandito documento estará dispoñible para a súa descarga pública a partir do 10 de abril, co obxectivo de que calquera cidadán ou entidade poida sumar á acción colectiva e presentalo ante a Xunta.

O prazo de 30 días para presentar observacións ao proxecto cóntase desde o día seguinte á publicación no DOG, o que sitúa a data límite a mediados de abril. A documentación pode consultar tamén de forma presencial nas dependencias da Consellería de Medio Ambiente e Cambio Climático na Coruña e nos propios concellos afectados.