O pacto para transferir a AP-9 á Xunta segue sendo, a día de hoxe, papel mollado

O relatorio do Congreso que traballa na lei orgánica para o traspaso da AP-9 aprobou este martes o informe que recolle as emendas pactadas por PSOE, BNG e Sumar, co apoio de Bildu, ERC, PNV e Junts. O PP e Vox foron os únicos grupos que votaron en contra, unha posición que, aínda que non impediu o avance do texto nesta fase, ten consecuencias de longo alcance. A norma deberá superar aínda o debate na Comisión de Transportes e logo no pleno do Congreso —onde necesita maioría absoluta, 176 votos— antes de chegar ao Senado, cámara na que os populares dispoñen precisamente de maioría absoluta.

Ese dato non é menor. O PP pode modificar ou directamente tombar o texto na Cámara Alta, o que devolvería o trámite ao Congreso ou forzaría un novo ciclo de negociacións. Sen o concurso do PP, o camiño da AP-9 cara á Xunta está sementado de obstáculos de imposible resolución. O paradoxo é que os propios populares levan anos reclamando este traspaso, igual que o resto de forzas galegas.

A eliminación das peaxes é o obxectivo último da transferencia a Galicia, suponse que un goberno de Galicia sería máis proclive a rescatar a concesión que o Estado, que o descartou polo seu elevado custo. O pacto do Congreso apunta a que se a Xunta rescata, o Estado pagaría as indeminizaciones ás que no seu caso tería dereito Audasa. 

#PP "Desvirtúa" a lei galega

A posición do PP non equivale a opor ao traspaso, senón —segundo argüen— a rexeitar que se faga en condicións distintas ás que o Parlamento galego aprobou por unanimidade. Os deputados populares Celso Delgado, Pedro Puy e Tristana Moraleja xustificaron o seu voto negativo sinalando que o texto acordado por PSOE, BNG e Sumar "altera" aspectos esenciais daquela resolución unánime do Pazo do Hórreo.

A conselleira de Vivenda e Planificación de Infraestruturas, María Martínez Allegue, foi aínda máis contundente este martes: a Xunta non aceptará que se "desvirtúe" o texto que saíu da cámara autonómica. O propio presidente Alfonso Rueda xa o anticipou o luns. A principal queixa do PP céntrase nas garantías económicas: o acordo, ao seu xuízo, non obriga suficientemente ao Estado a asumir as cargas financeiras derivadas das prórrogas da concesión, nin anula o incremento tarifario do 1% que se aplica desde 2019, nin garante fondos para ampliar as bonificacións nas peaxes.

Especial preocupación xera nos populares a desaparición da disposición que obrigaba ao Goberno central a asumir as obrigacións económicas no caso de que a xustiza europea declare nulas as prórrogas mediante as que se ampliou o período concesional até 2048. A Comisión Europea xa sinalou a ilegalidade daquela ampliación aprobada en tempos de Aznar, o que engade unha incerteza financeira de miles de millóns de euros ao proceso.

A resposta dos impulsores

Desde o PSOE, a deputada Patricia Otero celebrou que se "abra a porta" ao traspaso e defendeu que o pacto é "fiel ao espírito" da lei galega aínda que non idéntico na súa redacción. O secretario xeral do PSdeG, José Ramón Gómez Besteiro, foi directo: un voto en contra do PP esixe que Rueda dea "moitísimas explicacións", xa que ninguén pode entender que os populares se opoñan a algo que reclamaron co seu propio voto no Parlamento galego.

O deputado do BNG no Congreso, Néstor Rego, foi máis duro e falou de "nova traizón" do PP aos intereses de Galicia, aferrar a "pretextos formais". Rego subliñou que o texto respecta o autogoberno galego ao establecer que a concreción do acordado debe producir en negociación bilateral na Comisión Mixta de Transferencias Xunta-Estado. "Parece que o PP non confía moito na capacidade política e de negociación do Goberno de Rueda", ironizou.

A portavoz nacional do BNG, Ana Pontón, presente nun acto en Viveiro, reivindicou o acordo como proba de que o seu partido "é o mellor para Galicia" e anunciou que continuarán traballando para que a AP-9 sexa finalmente libre de peaxes, obxectivo compartido tamén polo PSdeG.

O nó do Senado

Máis aló dos cruzamentos dialécticos, o verdadeiro poder de veto do PP reside no Senado. Aínda que o texto logre a maioría absoluta no Congreso —algo que os impulsores do pacto consideran factible dado o respaldo de practicamente todos os demais grupos—, o percorrido na Cámara Alta é radicalmente distinto. Os populares teñen alí maioría suficiente para introducir emendas substanciais ou bloquear a aprobación definitiva.

Isto coloca a negociación nun canellón: ou o PP acepta sumar a algunha versión do texto, ou o proceso queda paralizado. Os promotores do acordo confían en que a presión política e a demanda histórica dos galegos acaben por mover aos populares, pero de momento a Xunta e o PPdeG manteñen que o texto vixente "non ten nada que ver" coa lei que saíu do Parlamento galego. 

#AP-9, autoestrada do Atlántico, Xunta de Galicia