Gandeiros asaltan unha cisterna en Curtis e advirten de máis protestas

Un camión cisterna procedente de Portugal nunca chegou ao seu destino este venres. Gandeiros galegos interceptaron o vehículo en Teixeiro, no municipio coruñés de Curtis, e baleiraron sobre o asfalto uns 15.000 litros de leite que tiñan como destino a planta de Inleit. A acción, coordinada por Unións Agrarias, non foi un acto illado senón a expresión máis visible dunha crise que leva semanas tensando ao campo galego.

Unións Agrarias, o principal sindicato no campo galego, leva días apostado ás portas das industrias lácteas para documentar o que a Xunta, segundo denuncian, négase a ver: a entrada constante de leite foráneo en Galicia procedente de Portugal e Francia, con prezos que presionan á baixa os contratos dos produtores locais. "A Xunta di que non atopa indicios dunha entrada masiva de leite foráneo que está distorsionando o mercado. A nós chéganos con pornos ás portas das plantas para comprobar a constante entrada das cisternas", afirmou Unións Agrarias tras a acción deste venres.

O aviso da organización foi claro: "Se as administracións non actúan, terannos enfronte". 

A acción de hoxe tivo como obxectivo a industria Inleit. Inleit é o resultado da unión en 2017 de Lácteos Industriais Agrupados (LIASA), con sede en Guadalaxara, e Rich Products Corporation, multinacional estadounidense con sede en Búfalo (Nova York).  A súa planta,  procesa uns 250 millóns de litros de leite ao ano, procedentes principalmente de explotacións das provincias da Coruña e Lugo. A diferenza doutras industrias lácteas galegas que se dedican ao produto fresco, Inleit está especializada na separación e secado dos compoñentes do leite —proteínas, graxas— para o seu uso como ingredientes nutricionais na industria alimentaria,

Un conflito que leva semanas xestar

A cisterna de Curtis non é o primeiro episodio de protesta. O pasado sábado, membros de Unións Agrarias xa irromperon nun centro de Cash Galicia no polígono da Sionlla, en Santiago de Compostela, para tirar ao solo cartóns de leite de orixe foránea. Aquela acción produciuse en plena rolda de negociación de contratos, cando as industrias empezaban a trasladar aos gandeiros as súas propostas definitivas de prezo para os próximos catro meses.

O que a comezos de xaneiro era unha ameaza difusa foise concretando de forma brutal. Empresas como Lactalis, Leite Río ou Naturleite comunicaron xa ás produtores rebaixas nos contratos anuais para a compra de leite que, segundo as organizacións agrarias, oscilan entre o cinco e os nove céntimos por litro. 

O Sindicato Labrego Galego-Comisións Labregas (#SLG-CCLL) subliñou que estas cifras non teñen xustificación nos mercados e que sitúan a moitas explotacións directamente por baixo do limiar de rendibilidade.

O secretario de Acción Sindical do SLG, Brais Álvarez, foi contundente: non existe ningún indicador de mercado que xustifique unha redución do prezo en orixe. Ao contrario, as primeiras poxas de lácteos de Fonterra rexistraron un incremento medio do 6,3% nos últimos meses, e os prezos internacionais de produtos como a nata ou a manteiga seguiron unha tendencia á alza. Para o sindicato, a única explicación plausible é que as industrias pretenden ampliar a súa marxe de beneficio importando leite do exterior a menor custo ou directamente a expensas dos produtores galegos.

Unha tormenta perfecta no campo

Á baixada proposta nos contratos súmase un agravante de enorme peso: os custos de produción nas granxas galegas han subido ao redor de sete céntimos por litro como consecuencia do encarecemento de combustibles, enerxía, fertilizantes e plásticos. Todo iso consecuencia da guerra de Irán.

OPL e Agromuralla recomendaron aos gandeiros que non asinen os novos contratos, advertindo de que as perdas combinadas —baixada de prezo máis subida de custos— poderían situar entre os 14 e os 18 céntimos por litro.

Agromuralla, que xa protagonizou tractoradas meses atrás en protesta polo acordo co Mercosur, retomou as mobilizacións concentrar ante a sede de Lactalis en Lugo, na fábrica de Nadela. Varios participantes romperon envases de leite á entrada das instalacións como xesto simbólico de rexeitamento.  

Galicia concentra ao redor do 40% da produción láctea española e é a primeira comunidade en renovar contratos cada ano, o que converte os prezos que se acorden aquí en referencia para o resto do país durante os próximos meses.

As institucións, entre a presión e a prudencia

En San Caetano hai preocupación. Se os gandeiros do leite empezan unha época de tractoradas, o conflito pode ser longo e difícil.

A conselleira do Medio Rural, María José Gómez, reuniuse esta semana con representantes das principais cadeas de distribución para pedir "entendemento" entre todos os axentes da cadea de valor do leite. 

A Xunta apunta ao contexto europeo como factor determinante: a entrada en España de excedentes lácteos da UE a baixo prezo e o encarecemento dos custos de produción derivado do conflito en Oriente Próximo están a condicionar as negociacións. Con todo, esta explicación non convence aos gandeiros, que esixen actuacións concretas e non só chamadas ao diálogo.

A nivel estatal, Asaga e Asaja solicitaron conxuntamente unha reunión urxente ao Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación, denunciando que a tendencia á baixa nos prezos e os custos disparados están a pór en risco a viabilidade de numerosas explotacións. Ambas as organizacións alertan de que o sector lácteo "está a converterse nun exemplo claro da insuficiencia" das medidas adoptadas até agora.

As menos de 5.000 granxas que aínda producen leite en Galicia esperan respostas das industrias e das administracións. Se non chegan, todo o mundo sabe que o vivido hoxe na estrada de Teixeiro non será algo illado.