Erik Dobaño (Stop Eólicos A Limia Xurés Celanova ): “As casas próximas ás eólicas non se venden”

A Xunta de Galicia abriu un novo período de exposición pública tras a presentación por parte da empresa AMR 7 Enerxías Renovables, S.L. (pertencente ao grupo Aratel) dun proxecto modificado que elimina tres do sete aeroxeradores previstos inicialmente . O Diario Oficial de Galicia (#DOG) publicou o pasado 25 de febreiro o anuncio polo que se somete a información pública a solicitude de autorización administrativa e o estudo de impacto ambiental, cun prazo de 30 días para presentar alegacións que conclúe o 13 de abril de 2026 .

A decisión da promotora, con domicilio social en Madrid, como moitas das promotoras eólicas que operan en Galicia, foi interpretada polo movemento veciñal como unha consecuencia directa da presión social exercida nos últimos meses, que logrou reunir máis de 1.200 alegacións contra o deseño orixinal . Con todo, lonxe de cantar vitoria, a Plataforma Stop Eólicos A Limia Xurés Celanova mantense en garda. O seu portavoz, Erik Dobaño, explica a Galiciapress que o proxecto segue representando unha ameaza para o territorio.

Dobaño é taxativo ao desmontar o aparente xesto de boa vontade da empresa. "Non se parou ou proxecto, ou que aconteceu é que durante ou período de tramitación a promotora variou ou proxecto", aclara. Segundo a súa análise, a eliminación de tres aeroxeradores responde exclusivamente ao seu inviabilidad técnica pola proximidade a núcleos de poboación. 

O corazón do problema latexa coa mesma forza: "A poligonal de 1.000 hectáreas e a situación de infraestruturas clave como a subestación seguen sendo idénticas". Desde a plataforma sospeitan que se trata dunha estratexia para superar este trámite e, máis adiante, "completar ou plan e engadir vos outros 3, ou máis, e a conexión coa planta fotovoltaica, dá que nada se di nesta documentación" . Unha acusación de fragmentación do proxecto que xa formaba parte das súas alegacións iniciais.

"Hai que parar, aplicar unha moratoria mentres non teñamos novo plan eólico"

O debate de fondo transcende o ámbito local de Cartelle, A Arnoia, Castrelo de Miño e Gomesende. A pregunta sobre a necesidade das renovables choca co rexeitamento a un modelo específico de implantación. Ante quen poidan tachar a postura da Plataforma de Cartelle e outras similares como incongruente ante o cambio climático e a transición enerxética, desde a Plataforma insisten en que a súa oposición non nega a necesidade de enerxías renovables, senón a forma e o lugar en que se implantan. 

“Ou que estamos a denunciar é moi sinxelo de explicar: a localización dous polígonos eólicos non pódese facer en base a un Plan Sectorial Eólico obsoleto….” Para eles, o debate non é un si ou un non fronte ás renovables, senón esixir planificación e participación.

Lembra que a propia Xunta recoñeceu o seu desfasamento e iniciou os trámites para redactar un novo. A súa proposta é unha moratoria inmediata: "Hai que parar, aplicar unha moratoria mentres non teñamos novo plan e facela fundamentada non principio de precaución". Un principio que, subliña, xa se aplicou en casos como a prohibición de certos gases ou o fracking en Europa.

Esta desconfianza no modelo esténdese ás medidas compensatorias expostas pola administración autonómica. A Xunta promove que, a través de Recursos de Galicia, os veciños de zonas eólicas paguen menos na súa factura da luz, unha proposta que a plataforma ve como un intento de comprar vontades. 

"Desafortunadamente esa é a forma que ten a Xunta de tratar a cuestión. Ou problema de base non son vos beneficios, nin vos empresariais nin vos particulares, son vos riscos", razoa Dobaño. Ao seu xuízo, a administración só pensa en termos de beneficio económico, mentres se ignoran os impactos sobre os sistemas hídricos, a fauna ou as persoas debido aos ultrasonidos dos xeradores.

Muíños que cada vez son máis grandes. Segundo a documentación técnica publicada no DOG, o catro aeroxeradores do novo proxecto (modelo V172) terán unha altura de buje de 114 metros e un diámetro de rotor de 172, o que eleva a súa altura total a preto de 200 metros.

Patrimonio, biodiversidade e saúde no centro do conflito

Un dos puntos máis sensibles do proxecto é o seu impacto sobre a Torre de Sande, un Ben de Interese Cultural (BIC) que quedaría flanqueado polas máquinas. A plataforma incide na contradición de protexer un monumento mentres se permite a súa contorna. "A paisaxe, estánolo a dicir desde ou ámbito do Dereito, é un recurso colectivo e parte esencial do patrimonio de todas e todos", afirma Dobaño, lembrando que desde o ano 2000 existe un Convenio Europeo da Paisaxe que, denuncia, "ignórase sistematicamente en cada tramitación".

A afección ambiental é outra das grandes batallas. Os estudos de impacto, aínda que exhaustivos na identificación de valores naturais, non evitan, segundo os veciños, a destrución do hábitat. "A biodiversidade, ou patrimonio, as augas… están aí, non dependen do noso coñecemento, pero canto menos saibamos, menos podemos predicir vos efectos que terá calquera alteración do medio", argumenta. A presenza de especies en perigo de extinción como a libélula Macromia splendens nos humidais e afluentes do río Gato, ou a proximidade de catro explotacións gandeiras a menos de 600 metros das instalacións, son datos que, segundo Dobaño, merecerían unha paralización cautelar.

Para soster os seus temores, o portavoz apóiase en casos internacionais. Menciona a preocupación do sector gandeiro en Francia polas afeccións das infraestruturas eléctricas aos animais, con baixadas de produción de leite ou índices inusuais de mortaldade. Tamén lembra unha sentenza francesa de hai vinte anos sobre o impacto na saúde de aeroxeradores moito máis pequenos que os proxectados agora. "Non 2021 estivemos a pelexar contra un proxecto de capital alemán en Celanova que pretendía chantar un polígono que, debido ás distancias, sería ilegal en Alemaña", sentenza como exemplo da suposta laxitud da normativa galega.

 "Vos eólicos non traen poboación, iso é seguro. Agora pregúntelle a inmobiliarias que tratan de vender casas non rural que saída teñen casas que están próximas a eólicos"

Ante este escenario, a pregunta sobre si todo isto provocará a expulsión de habitantes do rural parécelle retórica. "Vos eólicos non traen poboación, iso é seguro. Agora pregúntelle a inmobiliarias que tratan de vender casas non rural que saída teñen casas que están próximas a eólicos", ironiza Dobaño. 

A plataforma, que continuará coa súa campaña de alegacións até o 13 de abril , imaxina un modelo enerxético diferente, baseado no respecto aos recursos comúns. "Ten sentido protexer a Torre de Sande e despois rodeala de aeroxeradores? Ten sentido protexer a Torre de Sande e non as fontes que levan séculos dando auga a Calvelos e Cartelle?", pregúntase.

Os promotores do proxecto, a empresa con capital madrileño e aragonés, aparecen na tramitación como Aratel, pero a plataforma denuncia que nin a promotora nin a propia Xunta aclararon aínda se haberá novos cambios máis aló da redución anunciada. “Polo momento, a empresa promotora e a Xunta non responderon ás críticas nin detallado si haberá máis modificacións do plan.” Mentres a tramitación segue o seu curso e os prazos administrativos avanzan, a plataforma anuncia máis alegacións e mobilización social para tentar que o proxecto quede definitivamente paralizado ou se reformule con criterios distintos.