O inicio de 2026 marcou un punto de inflexión tráxico para miles de familias que dependen do mar en Galicia. O que comezou como un inverno chuvioso transformouse nunha "riada histórica" que feriu de morte a produtividade das rías. O exceso de auga doce, que esborrallou os niveis de salinidade a mínimos incompatibles coa vida dos bivalvos, provocou mortaldades masivas que en zonas como Noia alcanzan o 80% no berberecho. Na ría de Arousa, o corazón do sector, a sensación é de desolación absoluta: o marisco está "morto" ou "tocado", incapaz de enterrar nuns bancos que hoxe cheiran a putrefacción.

A RÍA NA UCI

A situación na ría de Arousa é cualificada polos profesionais do sector como "catastrófica". Rosalino Díaz, presidente da Confraría de Vilanova, describe un escenario desolador onde o marisco está tan débil que nin sequera é capaz de enterrar tras ser sementado, quedando exposto na superficie até desaparecer. Pola súa banda, Xoaquín Rubido, presidente da Plataforma en Defensa dá Ría de Arousa (PDRA), denuncia que a ría está "na UCI" debido ao abandono da Xunta de Galicia á hora de enfrontar problemas estruturais como a menor renovación das augas e a contaminación.

Os mariscadores describen fondos mariños cubertos de lodos e restos traídos polas riadas, un escenario agravado pola falta de correntes que antes limpaban os areais. A PDRA incide en que a taxa de renovación da auga diminuíu drasticamente, o que fai que os contaminantes permanezan máis tempo e o marisco, xa debilitado pola falta de alimento (fitoplancto), sucumba ante calquera tensión ambiental.

AUGA DOCE PERO MORTAL

O río Ulla, cun caudal desbordado polas choivas persistentes, inxectou inxentes cantidades de auga doce na ría de Arousa, alterando o seu equilibrio biolóxico. María Porto, presidenta da Agrupación de Marisqueo a Pé de Carril, relata que as mostraxes realizadas tras as borrascas de xaneiro e febreiro só confirmaron o "desastre total": o marisco está morto na súa práctica totalidade, incluso a cría máis pequena que adoita ser máis resistente.

En Carril, a localización xeográfica na desembocadura do Ulla convérteos nos primeiros en sufrir as consecuencias dos temporais. As agrupacións tiveron que anular días de traballo e meses completos de actividade ante a inexistencia de produto comercializable. A ameixa babosa e a fina foron as máis afectadas, deixando ás confrarías sen ingresos para afrontar os gastos correntes e as cotas da Seguridade Social.

Vídeo dun mergullador atopando navallas mortas no fondo da ría /Inma Rodríguez

CONTROL DE ENCOROS 

A xestión dos encoros converteuse no centro das críticas. Tanto na ría de Muros e Noia co río Tambre, como en Arousa co Ulla, os profesionais denuncian que as aperturas de comportas non seguen protocolos vinculados aos ciclos de marea, o que agrava a perda de salinidade. 

Inma Rodríguez, presidenta da OPP20 Illa de Arousa, achega datos alarmantes: as medicións de salinidade en febreiro chegaron a situar nun nivel de "cero" durante tres días consecutivos nalgunhas zonas. "A auga do mar está doce", afirma Rodríguez, sinalando que mentres o bivalvo necesita un mínimo de 30-35 para sobrevivir, rexistráronse niveis de 5 e mesmo inferiores.

Desde a PDRA esíxese unha norma de "desencoro" obrigatoria que regule o caudal de forma demoduladora e tendo en conta as previsións meteorolóxicas. Ademais, reclámase con urxencia o dragado de Vos Lombos do Ulla para recuperar as correntes naturais e evitar que os sedimentos e a contaminación se estanquen nos bancos marisqueiros.

Segundo datos recolleitos en Intecmar, pódense interpretar os seguintes puntos sobre salinidade:

• Mínimos históricos: En puntos específicos como Carril e A Illa de Arousa, a salinidade chegou a caer preto de cero durante os episodios de choiva máis intensos de finais de mes.
• Causa: O alto volume de auga doce achegado polos ríos (especialmente o río Ulla) superou a capacidade de mestura da ría, provocando unha desalinización superficial severa.
• Situación a mediados de febreiro: Segundo datos das estacións do Intecmar, a salinidade en capas superficiais (0-5m) mostraba signos de recuperación gradual, situar ao redor de 21.9 PSU en superficie, mentres que en profundidade (10m) mantíñase máis estable preto dos 31.8 PSU

Millóns de euros "enterrados" e un futuro hipotecado

O impacto económico é devastador. As confrarías realizan investimentos anuais inxentes para repoboar os seus areais; no caso de Carril, invístense entre 60.000 e 70.000 euros anuais en semente comprada cos fondos dos propios mariscadores. Tendo en conta que o bivalvo tarda entre un ano e medio e dous anos en alcanzar a talla comercial, a perda actual supón que se tiraron "" os investimentos dos últimos dous exercicios.

Inma Rodríguez advirte que o sector está "fundido" e que se van a encadear até catro campañas perdidas (desde as riadas de latexa 2023 até as actuais de 2026). Esta situación está a provocar un abandono masivo da profesión: en Carril, de 97 persoas apenas quedan pouco máis de 50 activas, xa que os ingresos non chegan nin para cubrir o salario mínimo nin os custos de explotación.

Estado xeral das rías: Un sector en alerta vermella

O informe sobre o "Estado Xeral das Rías" confirma que o impacto da borrasca Francis e o tren de temporais de 2026 foi crítico en todas as Rías Baixas. A Consellería do Mar, a través da conselleira Marta Villaverde, recoñece a gravidade e non descarta que a mortalidade total deste ano supere á gran crise de finais de 2023.

A continuación, detállanse os indicadores do primeiro mes de 2026:

Fonte: Xunta de Galicia / Informe Estado Xeral Rías 2026.

O sector marisqueiro galego pide agora a declaración de zona catastrófica ou a articulación de axudas directas (non só paros biolóxicos) para evitar a desaparición dun modo de vida que é o motor económico das comarcas costeiras. Sen medidas urxentes contra a contaminación das concas e unha regulación estrita das verteduras e encoros, o futuro da ría de Arousa e do resto de Galicia pende dun fío de salinidade cada vez máis escaso.