Clamor masivo en Arousa: mariscadores e veciños desafían a nova terminal de betún en Vilagarcía

A Plataforma en Defensa dá Ría de Arousa (PDRA) logrou articular unha fronte común sen precedentes neste conflito local, sumando o apoio de depósitos crave na Ría  como os de Carril, Vilanova, A Illa, O Grove ou Rianxo, ademais das principais organizacións de mexilloeiros e colectivos veciñais de Vilaxoán e Sobradelo. A pesar de que os prazos administrativos coincidiron coas festas do Nadal e a mobilización no Obradoiro, a resposta social foi contundente, evidenciando que o sector do mar non está disposto a aceptar novos riscos.

Desde a plataforma denuncian que a tramitación se realizou de forma precipitada, obrigando aos colectivos a realizar un esforzo titánico para presentar os seus argumentos antes do peche do ano. Consideran que o proxecto adoece dunha fragmentación administrativa inxustificada, xa que separa artificialmente o almacenamento do produto da súa distribución loxística. Para os denunciantes, é imposible avaliar o impacto real si non se considera o ciclo completo, que inclúe tanto os tanques en terra como o tránsito incesante de buques e camións cisterna necesarios para mover a mercadoría.

Os opositores alertan de que a documentación presentada pola empresa promotora, Betunes Galegos S.L.#U., carece de datos concretos sobre o número de barcos que navegarán polo interior da ría. Esta falta de previsión sobre o tráfico marítimo é un dos puntos máis polémicos, dado que a actividade depende nun 90% do transporte por mar. Témese que o aumento da frecuencia de buques mercantes nunha zona de intensa actividade bateeira e marisqueira eleve exponencialmente a probabilidade de accidentes ou verteduras que poderían ser catastróficos para a economía local.

Dúbidas sobre a seguridade e a saúde pública

Máis aló da loxística, o núcleo da protesta reside na natureza do material manipulado. O betún require ser quentado a altas temperaturas para a súa trasfega, un proceso que, segundo os colectivos, incrementa a volatilidade dos hidrocarburos aromáticos policíclicos. A PDRA advirte de que isto supón un risco directo para a saúde pública, afectando non só aos traballadores do porto, senón ás poboacións lindeiras e á calidade dos recursos pesqueiros. Lamentan que o estudo non profunde nos riscos de toxicidade e inflamabilidad asociados a estas operacións térmicas.

Fronte a estas críticas, o proxecto conta co respaldo decidido do Goberno galego, que o declarou Proxecto Industrial Estratéxico (PÉ). Esta figura administrativa busca axilizar a tramitación de iniciativas que se consideran vitais para o tecido produtivo. A administración autonómica e os promotores destacan o investimento millonario prevista, superior aos 21 millóns de euros, e a creación de preto de medio centenar de postos de traballo entre directos e indirectos, argumentando que as instalacións cumprirán con todos os estándar de seguridade vixentes.

Con todo, os colectivos sociais desmontan o argumento da continuidade empresarial. Sinalan que non se trata simplemente de seguir cunha actividade preexistente, senón dun salto cualitativo cara a un modelo de gran intensidade enerxética. As cifras de consumo de gas e electricidade necesarias para manter o betún quente son, ao seu xuízo, incompatibles coa sustentabilidade e demostran que se trata dunha instalación industrial nova e de gran envergadura que merece unha avaliación ambiental moito máis rigorosa da exposta.

Alternativas lonxe da Ría de Arousa

A pregunta que lanzan desde a PDRA é por que se insiste en situar esta industria no corazón dunha ría produtiva cando existen alternativas máis seguras. O propio proxecto analizaba opcións como Huelva, pero os opositores suxiren que, de facerse en Galicia, debería optar pola deslocalización portuaria cara a portos exteriores como Punta Langosteira (A Coruña) ou Caneliñas (Ferrol). Estas localizacións, deseñadas precisamente para afastar tráficos perigosos dos núcleos urbanos e zonas sensibles, reducirían drasticamente o impacto potencial sobre o medio ambiente e a poboación.

Postura da empresa

Os responsables do proxecto, a firma Betunes Galegos S.L.#U. (integrada no potente grupo multinacional Gunvor), defenden a viabilidade e a seguridade da planta apoiar nas cifras de investimento e na modernización tecnolóxica das instalacións.

Desde a parte promotora sublíñase que a nova terminal suporá unha inxección económica de 21,6 millóns de euros na comarca. O seu principal argumento é a reactivación industrial dun espazo portuario que xa tiña usos similares, transformándoo nun complexo eficiente dividido en dúas zonas que suman case 7.000 metros cadrados. Para a empresa, a planta é unha oportunidade de desenvolvemento que xerará 45 empregos entre postos directos e indirectos, fortalecendo o peso loxístico de Vilagarcía.

En canto á seguridade técnica, o proxecto presentado polos promotores sostén que o betún asfáltico, debido ao seu punto de inflamación (260°C), non se clasifica como unha sustancia altamente perigosa baixo condicións normais. Para garantir o control total da mercadoría, planean instalar sistemas de medición automática nos tanques e pontes de pesada dixitalizados. Ademais, aseguran que as instalacións contarán con infraestruturas de última xeración para a prevención de incendios e o mantemento térmico das tubaxes, minimizando calquera posibilidade de incidente durante a carga e descarga desde o peirao de Comboa.