Acordo UE-Mercosur: doce países e todo o campo europeo en contra

A Unión Europea e os países de Mercosur asinarán este sábado o acordo de libre comercio co que as dúas rexións culminan case 26 anos de negociación e establecen un novo marco de relacións que, co campo europeo e media ducia de países en contra, pode entrar en vigor de maneira interina, pero terá que superar un tenso proceso de ratificación para a súa aplicación definitiva.

A presidenta da Comisión Europea, Ursula von der Leyen, e o presidente do Consello Europeo, António Costa, ademais do comisario de Comercio, Maros Sefcovic, representarán á Unión Europea na cerimonia que terá lugar en Asunción, capital do país que exerce este semestre a presidencia rotatoria de Mercosur.

Á cerimonia, que arrincará ás 13.15 horas (hora local, 17.15 CET) no Gran Teatro José Asunción Flores do Banco Central de Paraguai, asistirán os presidentes de Paraguai, Santiago Peña; de Uruguai, Yamandú Orsi; e de Arxentina, Javier Milei. Non estará, con todo, o presidente de Brasil, Luiz Inácio Lula dá Silva, quen escusou a súa ausencia por razóns de axenda, aducindo que o programa contaba inicialmente só cos ministros de Exteriores para a firma e foi a última hora cando se cursou a invitación aos mandatarios.

"A Unión Europea e Mercosur farán historia ao crear un dos espazos de libre comercio máis grandes do mundo", celebrou a véspera de sírvaa Lula dá Silva, nunha rolda de prensa en Río de Janeiro acompañado pola xefa do Executivo comunitario, Ursula von der Leyen.

Tras un cuarto de século de "sufrimento e intentos" por chegar a un acordo, as dúas rexións crean unha nova asociación "baseada no multilateralismo", dixo o mandatario brasileiro, que puxo tamén o acento en que os signatarios reafirman o "pleno respecto" de todos os pactos internacionais de Nacións Unidas e a Organización Mundial do Comercio (#OMC).

A partir da firma, a parte comercial de competencia exclusiva da UE podería entrar en vigor de maneira interina cando o primeiro país de Mercosur ratifíqueo, e iso sin esperar ao consentimento da Eurocámara, que aínda non ten data para o voto e cuxos grupos afrontan divididos, máis atentos a intereses nacionais que de familias políticas, o escrutinio do pacto.

En todo caso, as fortes críticas que mantén o sector agroalimentario europeo e a ameaza de eurodiputados de levar o pacto ante o Tribunal de Xustiza da UE (TJUE) se así ocorre, fixeron que Bruxelas se mostre cauta e non aclare si contempla esta entrada en vigor provisional ou esperará ao consentimento europarlamentario.

O pleno do Parlamento Europeo pode aprobar ou tombar o acordo na súa totalidade, pero non emendalo. Namentres, a sesión plenaria da próxima semana inclúe na súa axenda dúas resolucións --unha da ultradereita e outra da esquerda radical-- que piden denunciar a firma ante o TJUE.

O acordo de asociación, pola súa banda, poderá entrar en vigor provisionalmente entón, pero necesitará ademais o visto e prace dos 27 a nivel nacional para a súa aplicación definitiva. Entón os acordos entre a UE e Mercosur afrontarán outro reto no camiño da ratificación definitiva, tendo en conta de que a luz verde para a firma saíu adiante co apoio de 21 dos 27, xa que cinco países votaron en contra --Francia, Hungría, Polonia, Irlanda e Austria-- e Bélxica abstívose.

SALVAGARDAS AGRÍCOLAS PARA CONVENCER A ITALIA E MITIGAR CRÍTICAS DO CAMPO
Para superar a oposición de varios países á firma, a Comisión pactou co Consello e a Eurocámara un conxunto de salvagardas que reforzan a protección do campo europeo ante potenciais distorsiones graves causadas pola apertura ao Mercosur en sectores sensibles para os europeos, como as aves de curral, a carne de vacún, os ovos, os cítricos e o azucre.

Estas medidas establecen limiares específicos para que Bruxelas poida iniciar investigacións --e activar medidas específicas despois-- en caso de forte impacto en produtos agrícolas europeos si as importacións de produtos sensibles increméntense de media un 5% e os prezos caesen no mesmo porcentaxe nun período de tres anos (fronte ao 10% que propuxo a Comisión nun primeiro momento).

UN MERCADO DE 700,000 MILLÓNS DE PERSOAS
Bruxelas estima que as empresas europeas poderán en virtude do acordo aforrar cada ano uns 4.000 millóns de euros en aranceis e beneficiaranse de procedementos aduaneiros máis sinxelos, á vez que asegura un acceso privilexiado a materias primas esenciais.

O acordo entre a UE e Mercosur permitirá establecer a área de libre comercio máis grande do mundo, con 700 millóns de persoas, e para iso eliminaranse progresivamente o 91% dos aranceis que Mercosur cobra ás producións europeas agora e do 92% dos gravames cos que o mercado único taxa as compras aos países do Cono Sur.

O novo marco, que ademais o pacto comercial establece un acordo de asociación de política e cooperación, tamén aspira a estreitar lazos entre os dous bloques fronte a retos como o cambio climático e a transición dixital e, sobre todo, gañar peso xeopolítico nun contexto de inestabilidade internacional, tensións transatlánticas no comercial e político e a procura de alternativas para romper coas dependencias de recursos estratéxicos até agora obtidos de Rusia e China.