A rebelión de Agolada contra a "burbulla" do biogás: "O noso pobo para eles é só un dano colateral"

O proxecto dunha planta de biometano vinculada a un fondo de Mapfre levanta aos veciños, que alertan sobre os riscos para a saúde avalados polo CSIC e denuncian un modelo especulativo financiado con fondos europeos.

 O que sobre o papel administrativo defínese como unha planta de biometano impulsada por Desenvolvementos Bioenergéticos Agolada S.L., no terreo vívese como unha ameaza existencial. A plataforma Stop Biometano Agolada logrou articular unha oposición frontal a un proxecto que, segundo denuncian, non responde a necesidades locais senón a unha lóxica financeira allea ao territorio.

 Para os veciños, a instalación desta macroplanta suporía un punto de non retorno: "A autorización dunha planta de biometano sería o certificado de defunción deste municipio", sentencian desde o colectivo en declaracións a Galiciapress .

A situación administrativa do proxecto atópase nun limbo . Aínda que o Concello de Agolada aprobou o pasado 9 de decembro unha suspensión temporal de licenzas, a desconfianza reina entre os afectados. A plataforma confirmou que os promotores solicitaron un informe de compatibilidade urbanística na primavera de 2025, o cal resultou positivo debido á falta de normativa específica. 

Ao carecer o municipio dun Plan Xeral de Ordenación Municipal (#PXOM) e non existir normativa específica autonómica, a lei só esixe unha distancia mínima de 500 metros a núcleos de poboación, unha marxe que os afectados consideran irrisorio para unha instalación destas características.

Este buxán legal é a principal greta pola que temen que se coe a planta. "Non consideramos suficiente a moratoria municipal", advirten desde a plataforma, argumentando que "a declaración do proxecto como industrial estratéxico ou de interese autonómico pode levar que non sexa necesario respectar a normativa municipal". É dicir, as restricións municipais poden ser tombadas se a Xunta lle dá o selo de proxecto estratéxico,  como sucedeu con outros polémicos proxectos como Altri ou a mina de Touro.  

Especulación baixo o paraugas verde

Detrás da sociedade promotora figura un fondo de investimento vinculado á aseguradora Mapfre. Isto serviu para a plataforma enmarque o conflito non como unha cuestión de xestión de residuos, senón de especulación financeira alimentada polos fondos europeos Next Generation. 

Os veciños son tallantes ao analizar a viabilidade económica destas infraestruturas sen a dopaxe do diñeiro público: "A maioría destes proxectos serían totalmente inviables e nunca se presentarían si non fose polas cuantiosas subvencións que prevén recibir". Consideran que se está priorizando o lucro de grandes capitais sobre a sustentabilidade real, creando unha burbulla financeira que estalará deixando os pasivos ambientais no territorio.

Até a data, Mapfre non emitiu ningún comunicado oficial respondendo as inquietudes dos veciños de Agolada nin aclarou a súa postura ante o rexeitamento social. De feito, Mapfre non dá a cara nin nos papeis. Para distanciar creou Desenvolvementos Bioenergéticos Agolada S.L., unha empresa pantalla administrada porMáximo Álvaro Mayordomo Ramo, un enxeñeiro que participa como administrador noutras empresas de biogás en 

A falta de interlocución non sorprende á plataforma, que decidiu non buscar canles de comunicación coa empresa ao non confiar nas súas intencións. "Somos coñecedores dos argumentos de manual de greenwashing que esgrimen", aseguran, engadindo que, na súa opinión,  a compañía xa incumpriu a ética básica ao non informar á poboación xeral desde o inicio. Para os afectados, a visión que os promotores teñen de Agolada é puramente extractiva: "O noso pobo só é para eles un punto no mapa, un dano colateral sen importancia que converterían nun lugar inhabitable".

A oposición veciñal apóiase en informes científicos para desmontar o discurso da inocuidad esgrimido pror algunhas enerxéticas. Citan informes de expertos como Fernando Valladares, do CSIC. O tamén director de Ecoloxía e Cambio Global do Museo Nacional de Ciencias Naturais  alerta sobre os riscos de cancro e afeccións respiratorias vinculados aos compostos orgánicos volátiles que emanan estas plantas. 

Desde a plataforma denuncian que a industria promete solucións máxicas mentres oculta que "contaminarían os nosos corpos, terras e augas". O informe de Valladares é explícito ao sinalar o perigo de gases como o sulfuro de hidróxeno e o @amoníaco, advertindo que ningunha planta logrou eliminar totalmente o "cheiro nauseabundo" que deprecia as vivendas en quilómetros á redonda, xerando sono o un grave problema de saúde pública, tamén económico.

Un dos puntos máis polémicos é a orixe e tipo de residuos que alimentarán a planta. As novas plantas de biogás véndense como un modelo de economía circular local que ademais, permite paliar a contaminación por xurros que padecen moitas comarcas gandeiras. Con todo, polo seu tamño, os veciños aseguran que estas macroplantas requiren importar materia orgánica de grandes distancias para ser rendibles. 

A plataforma sinala o perigoso precedente doutras instalacións galegas, como a das Somozas, autorizada para tratar residuos industriais perigosos. "Isto é unha proba evidente de que estas plantas industriais teñen carta branca para utilizar todo tipo de residuos perigosos e non perigosos e converten as comarcas nas que se instalan en vertedoiros tóxicos", alertan. Temen que Agolada acabe recibindo lodos de depuradora e refugallos químicos baixo a etiqueta de "biometano".

A cuestión dos cheiros é outra das grandes preocupacións que, segundo os veciños, a administración ignora deliberadamente. Ao tratar dunha mestura de substratos e non só xurro, o fedor dos digestatos é máis intenso e persistente. Con todo, denuncian que a administración os deixa indefensos: "A carencia de regulación non pode suplila ningún control ao non existir un respaldo legal que obrigue a respectar un límite de impacto odorífero". Esta situación condena aos residentes a sufrir inmisiones que alteran a súa vida diaria sen ferramentas legais efectivas para detelas, sumíndoos nunha total indefensión xurídica.

A pesar da contundencia do seu rexeitamento, a plataforma matiza que non están en contra da tecnoloxía do biogás per se, senón do modelo industrial masificado. Defenden que as pequenas plantas de autoconsumo nas propias granxas "si sería unha alternativa ecolóxica e de economía circular", xa que "as diferenzas son abismais, posto que apenas hai transporte de residuos, co cal a pegada de carbono é baixa". Con todo, lamentan que as axudas públicas diríxanse aos macroproyectos de fondos de investimento e non aos gandeiros locais, perpetuando un modelo que expulsa á xente do rural. Agolada, que empezaba a gañar habitantes, ve agora como este proxecto ameaza con reverter esa tendencia e fomentar o despoboamento rural.

Até agora, os promotores e o fondo Mapfre asociado non se pronunciaron publicamente sobre as acusacións. Tampouco hai constancia de que respondan ás demandas de información dos veciños. 

Para os veciños, a batalla non é só local: é unha discusión sobre que ruralidad queremos soster en Galicia —se un territorio pensado para o beneficio concentrado de fondos ou para a vida e a saúde das súas comunidades—. A pelota está agora no tellado das administracións competentes e, mentres tanto, Agolada organiza charlas, recolle firmas e prepara alegacións.