Carmen García Mateo, candidata a reitora da UVigo: "A privada é unha competencia que podería dicir desleal"

Xa en campaña, despois de moito tempo esperando e preparando este momento. Como chega a esta recta decisiva para as eleccións ao reitorado da UVigo?

Chegamos con moita enerxía. O retorno que temos de todos estes meses de traballo pois é moi positivo. Un traballo ben organizado, onde percorremos todos os centros de investigación, celebramos moitas reunións sectoriais, con distintos colectivos onde vas vendo todo. Recolles información de primeira man e tamén ves puntos de vista. Montamos ademais seis grupos de traballo que organizamos por misións da Universidade nos que participaron máis de 150 persoas de todos os colectivos.  Estudantes, profesorado, persoal de administración e servizos... fixéronnos primeiro un diagnóstico, establecemos cales eran as áreas prioritarias de actuación en cada eixo e, con todos estes elementos, elaboramos o programa que presentamos.

Durante a presentación do equipo en Ourense puntualizaches que a “diferenza non se atopa tanto no programa senón nas persoas que o fan posible”.

É algo que se expresou de maneira literal, pero non é así, é a suma das dúas cousas. O programa é un programa moi, moi elaborado, moi pensado, moi aterrado na realidade, un programa para transformar a Universidade no próximo mandato. Levamos un equipo excepcional, moi cohesionado, que ten un moi bo equilibrio entre experiencia en xestión universitaria do máis alto nivel e experiencia de xestión nos centros, cunha mocidade renovadora, para que cando acabe este mandato haxa xente que recolla a substitución. É un equipo, ademais, que cobre practicamente todos os ámbitos, incluso todos os eixos científicos. Cada persoa está nunha vicerrectoría onde vai desenvolver todas as súas competencias con solvencia, con moito traballo e control. 

Tamén están escollidas porque levamos a algunhas persoas que coñezo de hai moito tempo, algunhas outras non, pero do tempo que levamos xuntos para todos nós é importantísimo, fundamental, e temos experiencia en traballar en equipo. Sabemos da importancia do equipo, da cohesión porque, se non, todas as arestas, os temas que salguen ou que incumben a varias vicerrectorías, se non hai unha moi boa coordinación, unha moi boa vontade de colaboración, e por suposto desde a coordinación do equipo e desde o meu posto de reitora, se non hai esa organización e esa cohesión é difícil transformar, porque esa é a nosa vontade.

As eleccións da Universidade de Santiago (#USC) foron a antesala deste proceso no que se atopa hoxe Vigo. Saíu elixida Rosa Crujeiras. É a primeira muller reitora nunha universidade galega e poida que pronto non sexa a única. Cres que nos atopamos nun momento decisivo para romper certos teitos de cristal e de transformación dentro das universidades galegas?

Desde logo chegou o momento. Chegou o momento de normalizar que en todos os postos administrativos, de xestión, de organización, haxa igualdade. E unha igualdade efectiva entre homes e mulleres. Isto é un exemplo co equipo que presento eu. En Santiago foi elixida Rosa Crujeiras, a primeira muller reitora no sistema universitario galego. Eu traballo para que en maio gañemos nós e haxa unha segunda reitora no sistema universitario galego.

Tamén fixeches especial fincapé en que hai que gobernar "con datos e con solvencia, non con improvisación". É o que percibes durante estes anos de Reigosa? Moitas decisións tomadas quizá por impulso?

Si, especialmente no segundo mandato. O segundo mandato, por unha serie de circunstancias de diversa índole, entendemos que se percibía. Percíbese desde os administrados, desde a comunidade universitaria. Por exemplo, sobre esta falta de cohesión no equipo, chegar resolucións reitorais en número que incumben á docencia, pero que non están ben coordinado co regulamento en vigor tamén de docencia, co cal dis: "Pero, como pode pasar isto?".

Houbo ademais unha serie de circunstancias, supoño, internas do grupo que tiveron unha crise hai dous anos. De feito, o candidato a reitor estaba nese grupo do equipo de goberno que saíu hai dous anos. Iso creou ademais eses recambios continuos de vicerreitores, de postos intermedios, que fixo máis perceptible esa falta de traballo en equipo, esa improvisación, non ter en conta unha análise previa baseado en datos, baseado na experiencia da xente que sabe... Notamos esa falta e creo que é algo que é unha clave actual importante que nós tomamos como punto de partida. Para nós, gobernar sen datos, sen transparencia, sen un sistema de información comprensivo que recolla todos os parámetros da institución…sen iso é imposible gobernar, é imposible priorizar e é imposible facer cronogramas.

"O ACORDO POR MEDICAMENTO ES DIFÍCIL DE IMPLEMENTAR"

Xa levas moitas semanas confirmada como "futurible" para ser a próxima reitora. Neste tempo imaxino que se che achegou moita xente a conversar sobre a realidade da universidade. Nese proceso de escoita, descubriches algunha problemática que non tiñas no programa e que incorporaches ao sentila recorrente por parte da comunidade universitaria?

En verdade, hai problemas grandes que sufrimos en todos os centros, en todos os grupos de investigación, sófreos tamén o persoal de administración… Son ben coñecidos cales son os problemas máis evidentes. Pero si que, conforme vas escoitando e traballando con grupos máis pequenos ou con persoas en concreto, o que empezas a albiscar son os detalles, os puntos de vista, e a complexidade nalgúns casos da problemática. Iso leva basicamente a buscar solucións ou propor medidas que sexan compartidas. Pero sabemos que polas en marcha vai ter que ser despois dun proceso moi detallado, moi minucioso. Sabemos que antes de pór en marcha unha medida hai que pilotala, hai que probala, hai que avaliar esas experiencias piloto para poder despois estendelas a toda a organización. 

Despois hai medidas innovadoras particulares que son para un ámbito ou para un centro, polo que unha das medidas tamén é darlle máis autonomía aos centros. Dese proceso de escoita o que pescudas é moita información relevante, de detalle, da problemática e mesmo as propostas de solucións, porque desas distintas propostas de solución ves algunhas que enriquecen a outras. É un proceso fundamentalísimo. Si que querería resaltar a importancia que teñen estes grupos de traballo que estiveron a traballar tres meses cunha organización: reunións, diagnóstico, priorización das medidas a realizar e, despois, desenvolvemento de como debían ser esas medidas.

Cando falamos o pasado outono estaba moi candente o debate por Medicamento cando aínda non se pechou o acordo. Agora co acordo na man, a facultade en Vigo pode chegar, pero polo menos non de forma inmediata. Que valoración fas do pacto?

Respecto o acordo, como non podía ser doutra forma. Creo que xa o dixen entón: o acordo está aí e traballaremos sobre el. Creo que é difícil de implementar, iso si. De feito, xa houbo algún atasco polo que sei, aínda que, como non estou no goberno non teño toda a información. Pero, polo que me chega, hai atascos de implantación. Por iso nós seguimos aí, seguimos coa nosa postura de que a Universidade de Vigo está preparada para implantar unha titulación de Medicamento, uns estudos de Medicamento completos. Sempre o digo: ten que haber formación de Medicamento, ten que haber máster e, sobre todo, ten que haber doutoramento, que é a formación dos investigadores neste ámbito. Investigadores que, ademais, traballen con investigadores doutras áreas. A Universidade de Vigo é moi forte en canto a tecnoloxía. De feito, temos unha titulación de Enxeñaría Biomédica cos titulados, unha vía de traballo, e traballan en hospitais. Por tanto, estamos preparados si as condicións económicas e regulamentarias pois abren unha vía de oportunidade.

Máis aló de Medicamento vemos como o mundo onde se está empezando a tecnificar cun alto nivel de especialización en campos novos, penso en robótica, penso en intelixencia artificial… Hai sobre a mesa propostas para a apertura de novos graos e másteres na Universidade de Vigo?

No noso programa non levamos propostas de títulos concretos. Non está aberto, pero ademais de non estar aberto, creo que é un tema que ten que traballar desde o goberno da universidade cos centros. Non se poden impor titulacións aos centros. A experiencia di que iso non funciona. Cando empecemos tamén teremos que traballar xunto coas outras universidades e xunto á Xunta de Galicia e a axencia de calidade, dentro do que é o sistema do Consello Universitario Galego, para ver ese mapa de titulacións. E nós aí presentaremos as nosas propostas, pero sempre, sempre, sempre será traballando cos centros da UVigo.

Hai uns días o estudiantado mobilizouse contra o proceso privatizador do sistema educativo en Galicia, que se agudizou coa apertura da Universidade Abanca. Para o futuro está encima da mesa o plan de CESUGA para abrir a Universidade Emilia Pardo Bazán, que sería a segunda privada en Galicia. Que futuro espéralle ao públicas si comezan a florecer esta clase de iniciativas?

Claramente son unha competencia que ás veces podería dicir até desleal. Nós non temos que perder de vista que somos unha universidade pública, que xogamos cuns parámetros distintos, uns parámetros de calidade. Os obxectivos de calidade son distintos. Eu digo que a universidade pública, ademais de ser o ascensor social e o que permite a igualdade social, é tamén a que realiza investigación de vangarda, avance de coñecemento que despois repercute sobre as titulacións, sobre os estudos de grao, de máster e doutoramento. Somos unha universidade completa. As universidades privadas teñen outra folla de ruta, outros investidores, outros obxectivos. Que son competencia, si, claro que o son. Pero nós temos que traballar facendo ben o que facemos, reivindicando o financiamento que nos merecemos, que é dunha porcentaxe moi, moi elevado público.

De feito, seguramente o elemento diferenciador sexa a investigación. Cara a onde debería camiñar a Universidade de Vigo neste ámbito? Que os centros de investigación alcancen a valoración María de Maeztu é o obxectivo prioritario?

A investigación na Universidade de Vigo goza dunha calidade excelente en distintos ámbitos. Iso é un feito. Ademais, temos unha compoñente moi destacada en transferencia. Transferencia tecnolóxica e non só tecnolóxica, senón tamén transferencia á sociedade mediante colaboración con entidades sociais. Nós queremos pór en valor esa transferencia social, ese impacto, que o coñecemento que se desenvolve na universidade reverta sobre a sociedade nestes intanxibles de mellora da calidade de vida e dos coidados. Pero esa excelencia ten que estar ben estruturada. 

Os centros de investigación son a estrutura basee. O grupo de investigación é un grupo de investigación excelente, pero o centro de investigación supera ao grupo e pode alcanzar obxectivos moito máis amplos. Nós traballamos para que o centro, e como investigadora o sei xa que estou nun centro de investigación de calidade da rede de centros da UVigo, chegue a un obxectivo que é poder alcanzar recoñecementos externos mediante a avaliación das nosas competencias e tamén isto move moito as nosas estratexias.

Eu estaría contentísima de que algún dos nosos centros alcanzase a María de Maeztu, e algún deles si que pode facelo. Pero non perdo de vista tamén que hai campos nos que nós somos excelentes, pero onde non temos eses parámetros tan exixentes, e creo que hai que compasar ambas as ambicións. Aqueles que están na ruta de conseguir os maiores logros, porque iso é prestixio, é formar recursos humanos da maior calidade, é a atracción de talento para a Universidade de Vigo e para Galicia...pero tamén temos outros campos nos que temos que traballar para aglutinar e para camiñar nunha senda parecida.

"CON PONTEVEDRA TEMOS UNHA DÉBEDA"

Un dos asuntos que seguro será dos principais na campaña é o da vivenda. Hoxe é un elemento que marca a diferenza en moitas familias para que os mozos poidan estudar unha carreira universitaria. Como pode a Universidade de Vigo participar nesta crise habitacional que tamén afecto a Ourense e Pontevedra?

Xa o estamos. De maneira informal tiven conversacións con alcaldes das principais cidades da nosa contorna. Hai algo compartido pola administración municipal e aí ábrese unha oportunidade co plan de vivenda nacional. A colaboración cos axentes locais é a que ten que pór o solo, porque digamos que non é posible ter novas residencias universitarias ou solucións habitacionales nos campus. Por tanto, temos que ser socios, traballar xuntos coa administración local.

Son proxectos que temos moi, moi claro en Pontevedra. En Pontevedra, dos tres campus, é o único que non ten residencia universitaria e é unha débeda de anos. Pero non só en Pontevedra, porque noutras cidades existe este proceso de "escoita e de oportunidades", pois temos titulacións que son exclusivas do Sistema Universitario Galego, por tanto, a maioría destes estudantes son de fóra. E alcanzar unha vivenda digna e a un prezo razoable é hoxe un problema. Aí prestaremos especial atención.

Con tres campus hai que dirixir as miradas a moitísimos aspectos e necesidades. Máis aló da cidade de Vigo, cales serían as principais urxencias para Ourense e Pontevedra?

Cada campus é similar a outro, pero todos diferentes. Se teño que nomear dous, por unha banda centraríame no tema de infraestruturas e no tema do que se denomina "Campus de Excelencia". Se empezamos polo campus de Ourense está acreditado como campus de excelencia, o ‘Campus dá Auga’, pero pode subir un nivel. E subir un nivel é recibir máis fondos. Ese vai ser un obxectivo: traballar para que o ‘Campus dá Auga’ alcance ese recoñecemento.

E no campus de Pontevedra, aínda non ten esa acreditación como campus de excelencia, pero se está traballando aí e, pola nosa banda, darémoslle a máxima prioridade. En termos de infraestruturas, o tema da residencia universitaria, pero tamén hai unha parcela que leva aí moitísimos anos que é a parcela de Tafisa. No plan de ordenación da cidade está despexado un convenio que non está asinado aínda para que ese terreo pase á Universidade para converter no Centro de Investigación Educativa e Formación. Ese será un dos proxectos estrela para que, dunha vez, en Tafisa haxa unhas instalacións docentes nas que o campus poida expandir titulacións como Deseño, que está nestes momentos nunhas instalacións moi precarias e que teña unhas instalacións de calidade.

En Ourense temos que terminar a Escola de Enxeñaría Aeronáutica e do Espazo. Estivemos a falar con eles e está en marcha, pero hai necesidades que, se cadra, hai que cubrir e, se cadra, hai que revisar o proxecto.