A Unidade de Policía Nacional Adscrita de Galicia (UPA), a través do seu Grupo de Investigación de Incendios con sede en Ourense e en Santiago de Compostela, esclareceu a orixe de tres incendios forestais declarados en Galicia a finais de marzo. As investigacións apuntan a que os tres lumes arrincaron de queimas agrícolas realizadas sen as medidas de seguridade requiridas pola normativa vixente. Como resultado, tres persoas prestaron declaración en calidade de investigadas, unha polo incendio de Boborás e dous polos de Boiro.

O traballo dos axentes da UPA contou coa colaboración da Unidade de Investigación de Incendios Forestais (UIFO) da Consellería do Medio Rural, tal como informou este xoves a Xunta de Galicia a través dun comunicado oficial. Ningún dos investigados pronunciouse publicamente sobre os feitos que se lles atribúen.

Os dous sinistros de Boiro tiveron lugar o luns 23 e o martes 24 de marzo na paraxe de Lampón. O primeiro deles arrasou 1,8 hectáreas de monte arboledo e raso, mentres que o segundo afectou a 0,17 hectáreas de superficie non forestal. Ambos requiriron a intervención de medios de extinción de Medio Rural para evitar que as chamas se propagasen a zonas máis amplas.

Queimas sen medidas de seguridade

A Consellería de Presidencia, da que depende a UPA, sostén que os dous incendios do municipio coruñés desencadeáronse por queimas realizadas sen as pertinentes medidas de seguridade. As dilixencias instruídas polos axentes foron remitidas ao xulgado de garda de Ribeira para que a xustiza determine as responsabilidades correspondentes.

O terceiro incendio produciuse o 22 de marzo no núcleo ourensán de Vecoña de Arriba, no municipio de Boborás. O lume calcinou unhas 0,17 hectáreas de superficie arboredo e tivo igualmente a súa orixe nunha queima particular executada sen respectar as condicións de seguridade que marca a lei. Para extinguilo foi necesaria a actuación dun axente forestal, unha brigada e unha motobomba da Xunta. As dilixencias neste caso foron enviadas ao xulgado de instrución de garda do Carballiño.

O ocorrido nestes tres municipios enmárcase nun contexto de especial alerta. A Consellería do Medio Rural decretou a suspensión temporal de quéimalas de restos agrícolas e forestais realizadas por particulares en Galicia o 25 de marzo, tras avaliar a evolución da situación meteorolóxica e os indicadores técnicos que inciden no risco de lume. Os tres incendios investigados producíronse precisamente nos días previos a esa prohibición ou nos mesmos días en que esta entraba en vigor.

Unha prohibición con excepcións

A medida preventiva non afecto a quéimalas  prescritas que executa o Servizo de Prevención e Defensa contra vos Incendios Forestais (SPIF), ao tratar de actuacións debidamente planificadas e dotadas dos medios de extinción necesarios. A distinción entre queimas controladas por profesionais e as realizadas por particulares sen supervisión resulta clave para entender por que a administración actúa con este nivel de restrición.

O escenario de risco vese agravado este ano polo crecemento acelerado da biomasa no monte galego, impulsado por un inverno con precipitacións elevadas e temperaturas relativamente suaves que favoreceron que a vexetación brote con forza. Expertos forestais sinalan que este fenómeno, unido a restos de vexetación seca de anos anteriores, crea condicións propicias para que un lume se propague rapidamente se non se controla desde o inicio.

Desde unha perspectiva máis estrutural, organizacións ecoloxistas como Greenpeace levan anos advertindo de que na rexión noroeste de España o uso do lume para a xestión de ecosistemas —incluíndo queimas agrícolas e para ampliar pastos— está detrás da inmensa maioría dos incendios, unha práctica que resulta especialmente perigosa no contexto da emerxencia climática. 

Chamada á prudencia

O Goberno galego ha reiterado o seu chamamento á concienciación cidadá e á prudencia para evitar novos episodios como os de Boborás e Boiro. A normativa vixente contempla a suspensión de quéimalas particulares cando as condicións meteorolóxicas poidan dificultar o seu control, polo que saltar esta restrición pode carrexar consecuencias tanto penais como civís para quen provoquen un incendio.

A Xunta lembra que o teléfono gratuíto 085 está operativo para que a cidadanía poida alertar en caso de detectar un incendio forestal, e pide que se denuncie calquera actividade incendiaria da que se teña coñecemento. Os tres casos investigados demostran que os mecanismos de control e a colaboración entre a Policía Nacional e a administración autonómica permiten identificar aos responsables mesmo cando os lumes son de reducida extensión.

As persoas investigadas non emitiron ningunha declaración pública respecto diso, e os procedementos xudiciais seguen o seu curso nos xulgados de garda de Ribeira e O Carballiño respectivamente.