Portos pretende levar a contaminación de ENCE resultante do dragado do Lérez á ría de Arousa, denuncia ADEGA

A asociación ecoloxista ADEGA lanzou esta semana unha dura advertencia: o proxecto de dragado do acceso ao porto de Pontevedra no río Lérez, promovido por Portos de Galicia, pretende extraer medio millón de metros cúbicos de sedimentos potencialmente contaminados pola actividade histórica de ENCE e envorcalos fronte á canle de entrada da ría de Arousa, a máis produtiva do litoral galego en materia marisqueira. A organización esixe a paralización do proxecto na súa configuración actual.

O conflito non é novo, pero gaña intensidade. O proxecto, valorado en 12 millóns de euros, expón actuar sobre 4,5 quilómetros do río e retirar máis de 500.000 metros cúbicos de sedimentos, co argumento de mellorar a navegabilidad da canle. Con todo, a oposición creceu até aglutinar a unha fronte inédita: 33 colectivos, entre eles confrarías, organizacións de produtores, mexilloeiros, ecoloxistas, plataformas en defensa da ría e a CIG, presentaron alegacións ante Portos de Galicia para opor radicalmente a que a vertedura se realice na zona denominada B, na canle de entrada do afloramiento da ría. 

A PANTASMA DO PUNTO E0

A zona B, designada polo Ministerio en 2025 como novo punto de vertedura, sitúase a apenas unha milla do anterior punto E0, onde até 2017 depositáronse preto de catro millóns de metros cúbicos de materiais con distintos graos de contaminación. Segundo ADEGA, case dous millóns deses metros cúbicos acabaron sendo mobilizados polas mareas e as correntes de afloramiento cara ao interior da ría. 

A Plataforma en Defensa dá Ría de Arousa (PDRA) xa lembrou en 2025 que foi precisamente a demostración dese desprazamento de sedimentos o que logrou, en 2018, o peche do anterior punto de vertedura xunto a Sálvora. Para os colectivos críticos, mover o punto dous quilómetros non resolve o problema se continúa no mesmo canle de entrada.

Os modelos de dispersión de correntes, segundo ADEGA, confirman que os materiais depositados nesa localización, cargados de contaminantes, serán recirculados cara ao interior da ría polas mareas e as correntes de afloramiento, incorporar ás cadeas tróficas. Os colectivos pon o foco especialmente na presenza de mercurio nos lodos do Lérez, vinculada á actividade histórica de Elnosa e ENCE, e advirten de que o depósito nese punto afectará á produtividade da ría e favorecerá a proliferación de mareas vermellas. 

A asociación Anduxía, de Bueu, sinala ademais que as análises do Centro de Investigacións Submariñas realizados en 2009 xa detectaron niveis preocupantes de mercurio, e denuncia que os datos actuais dilúenos ao calcular medias aritméticas que non reflicten os puntos de maior concentración. 

MOSTRAS SUPERFICIAIS E NORMATIVA INCUMPRIDA

ADEGA cuestiona tamén a metodoloxía de caracterización dos sedimentos a dragar. A totalidade das mostras tomadas en zonas con maior profundidade de dragado foron superficiais e, por tanto, non representativas do volume real a extraer. O mesmo problema afecto ao 72% das mostras da cota de -3 metros e ao 57% das tomadas a -2,5 metros. 

Os colectivos consideran que moitas das mostras non son válidas ao non haber tomado en profundidade, como esixe a normativa vixente. En total, máis de 300.000 metros cúbicos do material a dragar só contan cunha mostra superficial para a súa caracterización.

Este rumbo resulta especialmente relevante porque boa parte da contaminación acumulada na zona procede de décadas de actividade industrial de empresas como ENCE, Elnosa ou Tafisa, cuxos residuos tenden a quedar atrapados nas capas máis profundas do sedimento. As analíticas dispoñibles confirman xa unha contaminación notable por metais pesados e revelan que un 27% das mostras supera o limiar do 2% de carbono orgánico total, un axente eutrofizante que incrementa o risco e intensidade dos episodios de mareas vermellas.

UN ACORDO DO PARLAMENTO IGNORADO

ADEGA lembra ademais que existe un acordo parlamentario unánime adoptado pola Comisión de Ordenación Territorial do Parlamento de Galicia o 15 de xaneiro de 2020, que instou á Xunta a retirar e tratar en terra os lodos do dragado do Lérez que, pola súa carga contaminante, non puidesen empregar para a rexeneración doutras zonas da ría. Dado que os sedimentos non son aptos para rexenerar praias nin bancos marisqueiros, a organización considera que ese tratamento en terra é exactamente o que debería aplicar agora.

Portos de Galicia, dependente da Consellería do Mar, defende que a elección do punto de vertedura non responde a criterios económicos senón a estudos técnicos conxuntos elaborados con Portos do Estado e o CEDEX, e asegura que se está cumprindo coa legalidade vixente. A Xunta sostén que as verteduras realizadas durante décadas no antigo punto E8, na contorna exterior de Sálvora, non tiveron afeccións sobre o medio ambiente nin foron desprazados cara ao interior da ría de Arousa.

Fronte a esa posición, ADEGA esixe a Portos de Galicia que rexeite o proxecto no seu estado actual e solicita ao Ministerio que anule a designación da zona B como punto de vertedura, polos riscos que supón para a dinámica natural e produtiva da ría de Arousa.