A ciencia médica pide paso na crise da Atención Primaria galega: "Non é só un conflito laboral"

A crise da Atención Primaria en Galicia chegou a un punto de inflexión. Con dúas folgas médicas activas esta semana —unha indefinida nos centros de saúde galegos e outra de carácter estatal contra o novo Estatuto Marco impulsado polo Ministerio de Sanidade—, a Sociedade Galega de Médicos Xerais e de Familia (SEMG Galicia) decidiu alzar a voz. Non desde a trincheira sindical, senón desde o coñecemento científico. A organización publicou un comunicado no que apela a un diálogo "firme e construtivo" entre a administración sanitaria, os sindicatos e as propias sociedades científicas, e no que advirte de que este momento debería entender como unha oportunidade de transformación, e non unicamente como un escenario de confrontación.

Desde o inicio dos paros en decembro, as folgas médicas en Galicia provocaron a suspensión de máis de 188.600 procedementos, entre consultas de Atención Primaria, especialidades, cirurxías e probas diagnósticas. Esta semana, a comunidade sostén simultaneamente dous conflitos distintos: a folga indefinida de Atención Primaria a nivel autonómicou, e os paros semanais convocados por varios sindicatos a nivel estatal contra o Estatuto Marco.

A voz da ciencia entra no debate

A SEMG Galicia quere marcar distancias respecto dos actores do conflito laboral, pero sen eludir a responsabilidade que lle corresponde como organización científica. No seu comunicado, a xunta directiva recoñece que as mobilizacións sindicais son un dereito lexítimo e respecta "profundamente" o papel dos sindicatos como interlocutores válidos. No entanto, subliña que a súa función específica é distinta: achegar unha visión técnica e rigorosa centrada na mellora do modelo asistencial e na sustentabilidade a longo prazo do sistema. Desde esa posición, a entidade traslada unha serie de propostas concretas que considera necesarias para superar a situación actual.

Unha das principais medidas que defende a sociedade científica é a reorganización das axendas médicas, que actualmente, segundo denunciaron os propios facultativos en folga, poden superar os 50 pacientes diarios por profesional. Ou'Mega, o sindicato maioritario entre os médicos galegos, esixe un máximo de 30 consultas en cinco horas de xornada, aínda que a Xunta propuxo elevar ese límite até os 35. Para a SEMG Galicia, a evidencia científica é clara: as axendas saturadas comprometen tanto a calidade asistencial como a seguridade dos pacientes.

Burocracia, autogestión e formación MIR

Máis aló das axendas, a SEMG Galicia identifica outras tres frontes prioritarios. O primeiro é a redución da carga burocrática, que considera un dos principais factores de desgaste profesional, e propón abordala mediante a simplificación de circuítos administrativos, unha dixitalización realmente eficiente e unha mellor redistribución de tarefas entre os profesionais. O segundo é avanzar cara a modelos de autogestión clínica no primeiro nivel asistencial, dotando aos equipos de maior capacidade de decisión e adaptación ás realidades locais. 

A sociedade científica critica abertamente a xerencia única, á que considera incapaz de dar resposta aos problemas concretos da Atención Primaria, e apela á evidencia internacional para soster que os sistemas que empoderan aos profesionais na xestión obteñen mellores resultados de saúde.

O terceiro alicerce que defende a organización é a protección do sistema de formación MIR, ao que cualifica de alicerce irrenunciable para garantir a calidade asistencial. En paralelo, a entidade tamén pon sobre a mesa un asunto que considera estratéxico e que adoita quedar nun segundo plano no debate público: a saúde dos propios médicos. Os datos do Programa de Atención Integral ao Médico Enfermo (PAIME) evidencian, segundo sinalan, un incremento significativo de trastornos mentais e de conduta entre facultativos, especialmente vinculados á tensión crónica e á sobrecarga asistencial. A SEMG Galicia reclama que o benestar do profesional sanitario sexa tratado como unha prioridade estratéxica.

Unha mesa de negociación que non arrinca

O chamamento ao diálogo da SEMG Galicia chega nun momento en que a negociación entre a administración autonómica e os sindicatos segue atrancada. A Consellería de Sanidade insiste en que o diálogo segue aberto e espera que Ou'Mega súmese ao acordo xa asinado pola maioría sindical, mentres que o Goberno galego asegura que as melloras pactadas empezarán a aplicar de inmediato. O conselleiro de Sanidade, Antonio Gómez Caamaño, avanzou que a Xunta volverá convocar a representantes de Ou'Mega para tentar desbloquear a folga indefinida en Atención Primaria. Con todo, o sindicato mantén a súa postura e non fixou data para retomar as conversacións.

A SEMG Galicia non se sitúa sobre as condicións concretas do conflito laboral, pero si lanza unha mensaxe clara a todas as partes: a Atención Primaria debe situar no centro das políticas sanitarias, cunha visión estratéxica a medio e longo prazo. Para a sociedade científica, o obxectivo final é contribuír a un sistema sanitario máis eficiente, máis humano e orientado ás necesidades tanto dos pacientes como dos propios profesionais. Polo momento, nin a Consellería de Sanidade nin os sindicatos implicados pronunciáronse publicamente sobre o comunicado da SEMG Galicia.