A guerra que estalou o pasado 28 de febreiro entre Estados Unidos, Israel e Irán segue cobrando facturas enerxéticas aos cidadáns de todo o mundo, e Galicia non é unha excepción. Este xoves, os mercados internacionais amenceron con novas subidas históricas do petróleo e do gas natural, impulsadas por unha cadea de ataques a infraestruturas enerxéticas no Golfo Pérsico que tensou aínda máis unha situación xa de seu explosiva. En apenas 72 horas —entre o venres 6 e o luns 9 de marzo—, o prezo medio do litro de gasóleo xa se incrementou un 11,5% en Galicia, ao dobre de velocidade que tras a invasión de Ucraína.  Os datos, recompilados polas propias gasolineiras e remitidos ao Ministerio para a Transición Ecolóxica, mostraron subidas do 11,1% en Lugo, do 10% en Pontevedra e do 10,2% na Coruña, con algunha estación de servizo en Betanzos superando xa os dous euros por litro de gasóleo.

Este xoves a situación agravouse aínda máis. O prezo do gas en Europa disparouse un 25% —máximos de tres anos—, mentres que o petróleo Brent escalaba até os 113 dólares por barril, rexistrando unha subida de máis do 5% antes da apertura das bolsas europeas. O barril de Brent chegou a cotizar por encima dos 114 dólares, fronte aos 72 dólares que marcaba antes do inicio do conflito, o que supón un encarecemento de case o 60% en menos dun mes.

A ORIXE DA NOVA ESCALADA

A causa inmediata deste novo repunte foi un cruzamento de ataques entre Israel e Irán que afectou directamente a instalacións gasísticas de importancia mundial. Irán atacou a cidade industrial de Nivel Laffan, en Qatar, que fornece a maior parte das importacións de gas natural licuado a países como Paquistán, Bangladesh e India, causando "danos extensos" segundo fontes de seguridade. A empresa QatarEnergy informou de que varias das súas instalacións de GNL foran obxectivo de mísiles, con incendios de gran magnitude e danos considerables. O ataque iraniano foi unha represalia directa polo bombardeo previo de Israel sobre o campo de gas de South Pars, un dos xacementos máis importantes do mundo, compartido entre Irán e Qatar.

O presidente de Estados Unidos, Donald Trump, desmarcouse da ofensiva israelí a última hora do mércores. Mediante unha publicación en redes sociais, asegurou que Washington "descoñecía por completo este ataque" e que Qatar "non estaba involucrado de ningunha maneira". Trump prometeu que Israel non volvería atacar o campo de South Pars, aínda que advertiu que o destruiría si Irán ataca "a un país inocente". 

 Irán, pola súa banda, non se pronunciou sobre estas advertencias da Casa Branca, aínda que previamente alertara de que consideraba "lexítimo atacar a infraestrutura de combustible, enerxía e gas" dos seus adversarios e que o conflito "afectará os cálculos económicos da Casa Branca e o Pentágono". 

O ESTREITO DE ORMUZ, A CHAVE DO MUNDO

Máis aló dos ataques directos a instalacións, o verdadeiro pescozo de botella enerxético global é o estreito de Ormuz, por cuxa angosta vía marítima transita habitualmente ao redor dunha quinta parte do comercio mundial de petróleo, ademais de importantes volumes de gas natural licuado e fertilizantes. O peche case total do estreito implica que, cada día, ao redor de 20 millóns de barrís de cru quedan bloqueados e sen acceso ao mercado global. Este xoves coñecéronse novos ataques contra buques petroleiros na zona: as autoridades marítimas británicas confirmaron que un barco foi alcanzado por un proxectil a apenas catro millas de Niveis Lafan, e outro sufriu un incendio a bordo preto da costa de Emiratos Árabes Unidos.

A case paralización do tráfico marítimo en Ormuz obrigou aos produtores do Golfo a reducir a súa produción, o que contribúe á escalada do prezo do cru e do gas natural. Analistas consultados por medios económicos sinalan que os oleodutos alternativos existentes, como o Petroline saudita, non teñen capacidade para absorber o volume bloqueado. A isto súmase o efecto de China, o maior comprador de petróleo iraniano, que se ve forzada a buscar subministración noutros mercados, competindo co resto do mundo e elevando así os prezos globais.

As BOLSAS EUROPEAS, EN CAÍDA

As repercusións nos mercados financeiros foron inmediatas. O Dow Jones e o Nasdaq estadounidenses pecharon o mércores en negativo, con descensos do 1,6% e do 1,4% respectivamente. En Asia, o Nikkei xaponés perdeu case un 3,6% e o Kospi surcoreano cedeu un 2,7%. As bolsas europeas apuntaban este xoves a aperturas con caídas superiores ao 1%, á espera da reunión do Banco Central Europeo (#BCE), que en principio manterá os tipos de interese sen cambios.

O Goberno central xa activou a semana pasada un plan de resposta. O ministro de Economía, Carlos Cuerpo, detallou que a gasolina subiu un 16%, o diésel un 28% e os fertilizantes entre un 40% e un 50% desde o inicio do conflito, e anunciou que o Executivo reforzará a vixilancia dos prezos nas estacións de servizo en colaboración coa CNMC para evitar prácticas especulativas. A Xunta de Galicia non se pronunciou publicamente sobre medidas específicas para o territorio galego ao peche desta información.

No plano internacional, a Axencia Internacional da Enerxía (AIE) decidiu a semana pasada liberar 400 millóns de barrís de reservas estratéxicas —a maior liberación da súa historia—, con España contribuíndo con 11,5 millóns de barrís. Os analistas coinciden, con todo, en que estas medidas ofrecen un alivio temporal mentres o conflito siga sen resolución á vista e o estreito de Ormuz permaneza baixo ameaza.