Rueda comparte cos presidentes de Catalunya e Euskadi a súa idea de financiamento e bilateralidad

O presidente da Xunta de Galicia, Alfonso Rueda, foi un dos protagonistas das xornadas que este martes se están desenvolvendo no marco do Cercle d’Economia 2026 en Barcelona. O mandatario compareceu xunto aos seus homólogos de Cataluña e País Vasco, Salvador Illa e Imanol Pradales, compartindo o seu punto de vista ao redor de cuestións relativas ao futuro territorial de España.

Rueda foi un dos relatores máis enérxicos no acto titulado 'España, territorio e liderado: a visión dos presidentes autonómicos' á hora de defender a igualdade territorial dentro do Estado, considerando a descentralización como un dos grandes motores do progreso económico e social do Estado nas últimas décadas. 

Con todo, puxo o acento sobre a bilateralidad que, ao seu xuízo, está a darse entre o Goberno central e outras comunidades autónomas, en lugar dun diálogo co conxunto dos territorios para evitar a concesión de privilexios ou dar un trato diferente a segundo que gobernos.

"Hai quen quere aos territorios enfrontados para marear a perdiz", interpretou o presidente da Xunta na mesa moderada por Pau Guardans, vicepresidente do Cercle d'Economia duurante máis dunha hora de conversación que tivo outros puntos como o financiamento autonómico, o autogoberno, a inmigración, a construción europea, o modelo territorial e o futuro político de España.

Salvador Illa : "Quen esqueza que a maioría dos cataláns quere a autonomía territorial cometerá un gran erro"

Salvador Illa situou boa parte da súa intervención nunha perspectiva europea. O presidente catalán defendeu que un das grandes aprendizaxes das últimas décadas foi a capacidade do Estado autonómico para responder a situacións de enorme complexidade, citando expresamente a pandemia como unha auténtica proba de tensión para o modelo territorial español.

Segundo lembrou, durante a crise sanitaria expúxose o debate sobre si os sistemas centralizados e os réximes autoritarios serían máis eficaces que as democracias descentralizadas. Ao seu xuízo, a experiencia demostrou precisamente o contrario: que os sistemas democráticos con amplos niveis de descentralización tamén son capaces de xestionar con eficacia situacións extremas como un pandemia.

Mirando cara ao futuro, Illa afirmou que imaxina Catalunya dentro de vinte anos formando parte dunha Europa de carácter federal, con institucións máis fortes e con maiores capacidades de actuación conxunta.

Para o presidente catalán, a dimensión europea será cada vez máis determinante para preservar o modelo social e económico europeo nun mundo marcado pola competencia entre grandes bloques xeopolíticos.

Catalunya quere exercer un papel de liderado

Illa deixou claro que Catalunya pretende desempeñar un papel activo na evolución do modelo territorial. Asegurou que a Generalitat traballará para reforzar o Estado autonómico e non para debilitalo, defendendo unha visión de España baseada na diversidade territorial e o recoñecemento das distintas identidades que conviven dentro do Estado.

Ademais, apostou por reforzar tanto a cooperación vertical entre administracións como a cooperación horizontal entre comunidades autónomas, unha dimensión que, na súa opinión, foi menos desenvolvida durante as últimas décadas.

Segundo explicou, existen numerosos ámbitos nos que as comunidades autónomas poden colaborar directamente entre si á marxe da súa relación co Goberno central.

Imanol Pradales : "Debemos pensar máis nas seguintes xeracións non tanto na situación política puntual"

O lehendakari Imanol Pradales realizou unha defensa detallada do modelo vasco de autogoberno e do Estatuto de Gernika. Lembrou que Euskadi accedeu á autonomía mediante un pacto político co Estado e destacou que o desenvolvemento do autogoberno permitiu construír unha comunidade economicamente avanzada, cohesionada socialmente e capaz de superar desafíos tan complexos como a reconversión industrial ou o terrorismo.

Con todo, tamén mostrou unha visión crítica sobre algunhas fases do desenvolvemento autonómico español. Pradales sostivo que a armonización territorial impulsada durante os primeiros anos da democracia, especialmente a través da coñecida LOAPA, contribuíu a diluír algunhas das singularidades recoñecidas orixinalmente pola Constitución entre nacionalidades históricas e rexións.

Ao seu xuízo, Euskadi debe seguir avanzando cara a unha relación bilateral baseada no pacto, o respecto mutuo e as garantías de cumprimento dos acordos alcanzados.

Novas competencias para novos desafíos

O lehendakari defendeu que o autogoberno debe evolucionar para responder os retos actuais. Entre as novas materias que considera prioritarias, citou a inmigración, unha cuestión que, segundo explicou, ten unha crecente importancia para a sociedade vasca.

Pradales lembrou que máis do 14% da poboación de Euskadi é xa de orixe estranxeira e defendeu que as institucións vascas necesitan maiores capacidades para xestionar este fenómeno desde a proximidade e o coñecemento da realidade local.

Tamén reclamou unha maior participación de Euskadi nos ámbitos europeos e internacionais que afectan directamente ás competencias autonómicas.

O financiamento autonómico centra o choque político

O financiamento foi, sen dúbida, o asunto que xerou maiores discrepancias. Salvador Illa defendeu a proposta de financiamento singular acordada entre a Generalitat e o Goberno central.

O presidente catalán argumentou que o modelo actual xera desigualdades significativas entre territorios e afirmou que a proposta catalá permitiría reducir esas diferenzas mantendo os principios de solidariedade e cohesión territorial.

Segundo explicou, a proposta inclúe unha maior capacidade de xestión tributaria, mecanismos de transferencia automática de recursos e un sistema destinado a reducir as diferenzas de financiamento existentes entre comunidades autónomas.

Ademais, insistiu en que Catalunya non pretende prexudicar a ningún territorio e reclamou que as críticas se realicen sobre propostas concretas e non sobre percepcións políticas.

Galicia rexeita os acordos bilaterais

Alfonso Rueda respondeu con dureza á proposta catalá. O dirixente galego sostivo que a reforma debe abordar desde unha negociación multilateral e denunciou que o Goberno está a tentar construír acordos territoriais fragmentados en lugar de promover unha discusión conxunta entre todas as comunidades autónomas.

Rueda insistiu en que Galicia non acepta que o financiamento se determine unicamente por capacidade recadatoria e defendeu que deben ter en conta factores como a dispersión xeográfica, o envellecemento poboacional e o custo efectivo dos servizos públicos.

Ao seu xuízo, o verdadeiro risco é que algúns territorios perciban que están a ser tratados de forma desigual, o que podería erosionar a lexitimidade do propio Estado autonómico.

Pradales salgue en defensa do Concerto Económico

O lehendakari aproveitou o debate para responder a quen cuestionan o sistema de financiamento vasco. Pradales realizou unha extensa explicación do funcionamento do Concerto Económico e da Cota vasca, rexeitando as acusacións de insolidaridad que periodicamente xorden desde distintos ámbitos políticos.

Segundo explicou, o modelo vasco baséase na corresponsabilidade fiscal e no principio de risco unilateral: Euskadi recada os seus impostos, asume as consecuencias da súa xestión e posteriormente achega ao Estado unha cantidade destinada a financiar as competencias que seguen sendo estatais.

O lehendakari subliñou que o País Vasco non pode recorrer a mecanismos extraordinarios como o Fondo de Liquidez Autonómica e destacou que as axencias internacionais de cualificación mantiveron historicamente unha valoración financeira de Euskadi superior á do conxunto do Estado español.

Europa, inmigración e competitividade

Máis aló do financiamento, os tres presidentes coincidiron en sinalar que os grandes desafíos das próximas décadas estarán ligados a Europa, a competitividade económica e a xestión dos movementos migratorios.

Illa insistiu na necesidade de reforzar a integración europea. Pradales alertou das consecuencias económicas que poden derivar de conflitos internacionais como a guerra en Oriente Medio ou as tensións enerxéticas globais. Rueda puxo o foco na necesidade de garantir servizos públicos de calidade e cohesión territorial como base para a competitividade futura.

Diverxencias sobre o futuro político de España

A parte final do debate estivo marcada polas preguntas sobre un posible cambio de goberno en España. Rueda considerou que o actual Executivo atravesa unha situación de debilidade que dificulta a adopción de decisións estratéxicas e defendeu que unha alternancia política podería desbloquear numerosos asuntos pendentes.

Pradales optou por unha posición máis prudente e advertiu do risco de centrar todo o debate político na confrontación partidista, alertando ademais sobre as posicións recentralizadoras defendidas por Vox e as súas implicacións para o autogoberno vasco.

Pola súa banda, Illa defendeu a continuidade da lexislatura, eloxiou a actuación do Goberno de Pedro Sánchez e sostivo que aínda existe marxe para seguir impulsando reformas relevantes en ámbitos como a inmigración, o financiamento ou a construción europea.

Un consenso básico e diferenzas profundas

A mesa terminou reflectindo un paradoxo que atravesa actualmente o debate territorial español. Os tres presidentes coincidiron en reivindicar o éxito do Estado autonómico e en recoñecer que a descentralización contribuíu decisivamente ao progreso económico e social de España durante as últimas décadas.

Con todo, as diferenzas afloraron inmediatamente cando o debate se trasladou á repartición de recursos, a bilateralidad institucional, o recoñecemento das singularidades territoriais e o futuro modelo de financiamento.

Unha discusión que, a xulgar polas posicións expresadas no Cercle d’Economia, seguirá ocupando un lugar central na política española durante os próximos anos.

Esta noticia foi publicada orixinalmente en Catalunyapress .