Moitos fogares galegos non teñen medo á alza do gas porque usan biomasa

Galicia ten nas súas mans unha resposta propia para mitigar o impacto da enorme volatilidade do mercado enerxético disparada pola guerra de Irán: os seus montes. Segundo datos da Asociación Española de Valorización Enerxética da Biomasa (AVEBIOM), máis de 217.500 fogares galegos —57.000 en contornas urbanas e máis de 161.000 en zonas rurais— utilizan biomasa como fonte de calor, o que lles fai completamente alleos ás subidas do prezo do gas e a electricidade provocadas por conflitos xeopolíticos como o de Golfo Pérsico. En conxunto, ese consumo equivale a unhas 142.000 toneladas de petróleo ao ano que Galicia non necesita importar.

Estes datos, que AVEBIOM acaba de facer públicos, sitúan á comunidade galega como o territorio español con maior aproveitamento da súa masa forestal: anualmente extráense máis de dez millóns de metros cúbicos de madeira, máis da metade do volume nacional, parte dos cales se converten en enerxía renovable, empregos locais e menor dependencia do exterior.

Silleda e Lalín, pioneiras

Entre os exemplos máis avanzados desta aposta destacan os municipios pontevedreses de Silleda e Lalín. Silleda inaugurou en 2018 a primeira rede de calor pública e privada de Galicia, financiada nun 80% polo Instituto Enerxético de Galicia (#INEGA) cun investimento total que superou o millón de euros. A rede, que funciona con acha de madeira procedente dos montes locais, canaliza calor e auga quente sanitaria a través de case dous quilómetros de tubaxe até o pavillón deportivo, a piscina municipal, a escola infantil A Galiña Azul, o campo de fútbol, a residencia de maiores e un hotel. 

O aforro económico estimado supera os 90.000 euros anuales e evítase a emisión de máis de 350 toneladas de CO2 ao ano á atmosfera. A rede, ademais, está concibida como un sistema aberto para que comunidades de propietarios poidan conectar en fases sucesivas.

En Lalín, a Xunta de Galicia adxudicou en 2022 á empresa FORESGA a construción dunha central de biomasa que conecta o IES Ramón María Aller co CEIP Xesús Golmar, o Auditorio Municipal e a escola infantil Galiña Azul Pontiñas, cun investimento de 1,32 millóns de euros e unha redución prevista de emisións do 94% respecto ao sistema anterior. Ambos os casos forman parte das 35 redes de calor con biomasa contabilizadas hoxe en toda Galicia, que abastecen desde barrios residenciais até colexios, residencias de maiores e piscinas climatizadas.

O prezo, o argumento máis contundente

Máis aló do impacto ambiental, a razón máis inmediata pola que miles de familias e municipios galegos apostan pola biomasa é económica. Segundo a comparativa sectorial de AVEBIOM, o custo da electricidade doméstica para calefacción sitúase en 26,08 céntimos por quilowatt-hora. Fronte a esa cifra, a acha de madeira apenas alcanza os 3,34 céntimos, o óso de oliva os 4,68 e o pellet os 6,95. En termos prácticos, isto supón que quentar un edificio con acha pode custar até un 87% menos que facelo con electricidade, e até un 73% menos no caso do pellet. Incluso fronte ao gas natural, fixado en 8,59 céntimos por quilowatt-hora, a biomasa mantén unha clara vantaxe competitiva, especialmente en grandes instalacións.

A veracidade do dato que circulaba sobre un aforro de "até o 86%" queda, por tanto, apoiada polas cifras de AVEBIOM, sendo a acha de madeira a que arroxa o maior diferencial fronte á electricidade: concretamente, un 87%. En canto ao gas, o aforro real é menor, polo que a afirmación de que a biomasa aforra un 86% "respecto da electricidade e ao gas" conxuntamente resulta imprecisa: a porcentaxe correcta varía en función do combustible co que se compare.

Unha exposición itinerante para achegar a biomasa ao cidadán

Para divulgar estas vantaxes, AVEBIOM puxo en marcha un roadshow de máis de 14 metros denominado "Biomasa na túa casa", que percorrerá varias localidades galegas durante as próximas semanas. Arrinca hoxe mesmo en Lalín e mañá continúa alí mesmo, para despois visitar Silleda os días 25, 26 e 27 de marzo, Noia os días 30 e 31, e Sarria o 1 e 2 de abril. Nel, os cidadáns poden interactuar con sensores, pantallas e realidade virtual para coñecer desde a xestión forestal sostible até os diferentes tipos de biomasa —pellets, achas ou óso de oliva— e as súas aplicacións domésticas e industriais.

Javier Díaz, presidente de AVEBIOM, subliñou que "os bosques ben xestionados xeran economía, emprego local e enerxía renovable", e que esta campaña quere trasladar esa mensaxe a quen aínda non coñecen as posibilidades da biomasa. Nese contexto, tamén é posible visitar durante estes días as instalacións de ECOWARM/VAGALUME, un dos centros produtores de pellets máis importantes de Galicia.