Os decretos anticrise entrarán en vigor este domingo con rebaixas no IVE enerxético e conxelación de alugueres

O Boletín Oficial do Estado publicou este sábado os dous reais decretos-lei aprobados polo Goberno o venres como consecuencia da guerra en Irán: un coas medidas económicas xerais e outro específico para a conxelación dos alugueres durante dous anos. O primeiro contén 80 medidas que mobilizarán 5.000 millóns de euros para beneficiar a 20 millóns de fogares e 3 millóns de empresas. O segundo establece unha conxelación temporal dos prezos do aluguer de vivendas. Ambas as normas entrarán en vigor este domingo e deberán someter a convalidación parlamentaria o vindeiro xoves 26 de marzo.

O arranque do Consello de Ministros extraordinario do venres non estivo exento de tensión. A reunión comezou con dúas horas de atraso debido a discrepancias entre os socios da coalición sobre vivenda. Sumar esixía a inclusión da conxelación de alugueres no decreto anticrisis, algo inicialmente rexeitado polo PSOE. Finalmente, PSOE e Sumar acordaron dividir o paquete en dous decretos diferenciados. O xefe do Executivo recoñeceu que non existe aínda maioría parlamentaria para convalidar a segunda norma, "pero non por iso o Goberno de coalición progresista vai renunciar a dar unha resposta tamén á emerxencia habitacional". 

A incerteza sobre a duración do conflito planea sobre toda a arquitectura do plan. O presidente explicou que o plan inclúe dous grandes eixos: un primeiro conxuntural para protexer aos fogares e sectores económicos máis expostos, e un segundo de natureza estrutural, con medidas orientadas a impulsar a soberanía enerxética. O Ministerio de Facenda confirmou que a vixencia das medidas estenderase até o 30 de xuño de 2026. 

As MEDIDAS QUE AFECTAN O PETO GALEGO

Un dos decretos contempla a rebaixa do IVE ao 10% para os combustibles, a luz e o gas, pasando así desde o 21%. Para sectores produtivos con especial peso en Galicia, como a pesca, a agricultura e o transporte, recupérase a axuda de 20 céntimos por litro de combustible, que abonará a Axencia Tributaria e as administracións forais correspondentes en País Vasco e Navarra. Ademais, bonificaranse ao 80% as peaxes eléctricas para as industrias máis afectadas polo choque enerxético, co obxectivo de aforrar custos e protexer empregos.

O decreto recolle tamén a suspensión do imposto sobre o valor da produción de enerxía eléctrica (IVPEE, do 7%), a redución do imposto especial sobre a electricidade até o mínimo europeo do 0,5%, a conxelación do prezo do butano e o propano, e a prohibición ás empresas de realizar despedimentos por causas obxectivas derivadas da crise. Durante tres meses, os operadores con refino en España deberán remitir semanalmente datos sobre os seus custos de adquisición e prezos de venda, e a CNMC elaborará un estudo sobre o mercado de distribución de carburantes, unha medida concibida para impedir que as rebaixas fiscais engrosen as marxes das petroleiras en lugar de repercutir no consumidor.

En canto aos alugueres, o segundo decreto contempla a prórroga automática de até dous anos para os contratos que venzan en 2026 e 2027. Desde Sumar cifran en máis dun millón os contratos afectados, que alcanzarían a 2,7 millóns de persoas. Con todo, as organizacións empresariais CEOE e Cepyme rexeitaron "firmemente" estas medidas, cualificándoas de inxerencia inxustificada no dereito á propiedade privada e fonte de inseguridade xurídica. 

As VOCES DE GALICIA

O líder do PSdeG, José Ramón Gómez Besteiro, defendeu con rotundidade os dous decretos. En declaracións realizadas en Coles, onde acudiu á toma de posesión como alcaldesa de Susana Rodríguez tras case dúas décadas de goberno socialista encabezado por Manuel Rodríguez, Besteiro cualificou o paquete de escudo social e económico sen precedentes e subliñou que se trata dunha resposta ao que considerou unha guerra ilegal desde o primeiro momento. O socialista reprochou ao PP e a Vox alentar a escalada militar e non estar á altura das circunstancias agora que toca protexer ás familias e ás empresas.

O #BNG, pola súa banda, adoptou unha postura máis crítica. Os nacionalistas galegos consideran as medidas "claramente insuficientes" pero se reservan o sentido do seu voto até analizar o texto completo dos dous decretos. Entre as carencias que sinala o Bloque figuran a ausencia dunha rebaixa do IVE á cesta básica da compra, a non restauración dos impostos ás enerxéticas, á banca e ás grandes fortunas, e a falta de medidas para topar hipotecas ou prohibir desafiuzamentos. A posición definitiva do BNG na votación do Congreso do xoves segue, por tanto, sen concretar.

O #PP galego, representado polo presidente da Xunta, Alfonso Rueda, tampouco aclarou si apoiará ou non os decretos na Cámara. Rueda compartiu o rexeitamento á guerra, pero criticou que o presidente do Goberno dirixa a política exterior á súa conveniencia persoal. O PP trasladou ao Goberno que só votará a favor do decreto se se incorporan todas as súas propostas, sen concretar cales. A nivel estatal, Junts valorou positivamente as rebaixas fiscais incluídas no primeiro decreto e abriuse a apoialas, mentres que o decreto de alugueres segue sendo o máis incerto en canto ao seu convalidación.

GALICIA, ENTRE O MAR E A CRISE ENERXÉTICA

O contexto galego fai especialmente relevante este paquete. Os sectores primarios que articulan boa parte da economía das rías e da interior —pesca, marisqueo, gandaría, transporte— son precisamente os que máis sofren o encarecemento do gasóleo e a enerxía. Desde o inicio da guerra, os mercados enerxéticos han rexistrado tensións significativas con subidas do petróleo e do gas, e episodios de disrupción no transporte marítimo, especialmente no Estreito de Ormuz, por onde transita en torno ao 20% do petróleo e o gas global. 

A Axencia Internacional da Enerxía advertiu de que a guerra en Irán supón "a maior crise de seguridade enerxética da historia". Nese escenario, a bonificación ao gasóleo profesional e as rebaixas fiscais na electricidade chegan directamente ao tecido produtivo dunha comunidade altamente dependente do sector primario e da industria electrointensiva. Os sindicatos CCOO e UXT apoiaron o plan, aínda que pediron un maior control de prezos. O que ocorra no Congreso o vindeiro xoves determinará si estas medidas consolídanse ou se frustran. De momento, o BOE converteunas en lei desde este domingo.