Carmen García Mateo, primeira reitora da UVigo: "Preocúpame que nas miñas aulas haxa unha porcentaxe baixo de mulleres"

Non sei si darlle as felicidades ou directamente desexarche sorte, porque con estes nomeamentos un sabe que o difícil vén agora.

As dúas cousas! Felicidades porque alcanzamos o que perseguiamos; sorte porque sempre fai falta, iso está claro. Asique moitas grazas.

Os resultados ao final na segunda volta foron máis axustados do que talvez cabería esperar. Como foi e que reflexión fai do vivido durante toda a campaña? Sentiu que, se cadra, perdeuse o foco por momentos do debate académico? 

Non, en ningún momento. Creo que na segunda votación os números absolutos cambiaron, pero as porcentaxes máis ou menos mantivéronse. Por tanto, xa na na primeira volta pois xa había unha lectura clara para nós de que a comunidade universitaria pedía un cambio. Desde Nós Universidade representabamos ese cambio.

Cal será, ou cal foi, a primeira reunión da nova reitora? Tes previsto reunirche con Alfonso Rueda, por exemplo?

Aínda son reitora electa. A toma a toma de posesión será o 25 de xuño. Aínda non teño non teño axenda para o día seguinte. Aínda queda un mes; xa veremos.

PRIMEIRA DA HISTORIA

Por unha cuestión de tempos non es a primeira reitora da historia de Galicia. Rosa Crujeiras e ti rompedes un dos teitos de cristal que quedaban no ámbito universitario. A última vez que falei con Crujeiras e pregunteille con isto díxome que aprendera neste proceso que “As mulleres, mesmo en postos de responsabilidade, somos ante todo mulleres”. Con todo o teu percorrido, con toda a túa experiencia durante máis de 30 anos, canto cambiou a universidade neste sentido desde a túa entrada? 

Creo que se normalizando claramente o feito de que que nos nos órganos de dirección haxa mulleres dunha maneira natural, non como excepción. Creo que iso é evidente, como creo que, aos poucos, foise chegando ao máis alto nivel, como pode ser a rectoría da universidade. A mensaxe é claro, xa sexa nos órganos de dirección, os órganos colexiados, os órganos unipersoais…todos poden ser ocupados tanto por homes como por mulleres con toda normalidade. E ese é un moi boa mensaxe.

Vén dun ámbito moi masculinizado como é o mundo da enxeñaría. Tampouco debeu de ser fácil leste este percorrido. Será unha das prioridades abrir estes campos e as oportunidades a máis mulleres?

Dígoo sempre cando nun comité ou nunha comisión hai que tomar unha decisión, se ese comité é diverso xa na súa composición hai unha probabilidade máis alta de que se teña en conta esa diversidade. Iso é o que o que buscamos, que en todos os ámbitos haxa diversidade. 

O da enxeñaría é un campo, dependendo da disciplina, porque hai enxeñarías que non están tan masculinizadas, onde moitas si están moi masculinizadas. Preocúpame que nas miñas aulas en 1º siga habendo tan pouco número de mulleres, unha porcentaxe moi baixa. Preocúpame moitísimo. Temos que seguir traballando como sociedade para conseguir que haxa máis vocacións femininas no mundo STEM.

Supoño que será un labor de incentivar máis ou demostrarlle ás máis novas que é posible chegar a todos eses ámbitos desde etapas máis temperás, moito antes da universidade…

É un tema complexo, un tema do que levamos falado tantísimos anos e que non vai a menos, senón que non vai a máis, e non só claramente en España, senón en todo o mundo industrializado. É un problema complexo, se non o fose xa estaría resolto. O que está claro é que hai que traballar desde pequeniños, tanto homes como mulleres, para que esas decisións temperás, eses prexuízos fronte ás disciplinas STEM non estean presentes desde o primeiro momento. Despois hai moitos outros aspectos que valorar ou que coidar. O exemplo é enxeñaría biomédica, onde hai moitísimas mulleres, practicamente falamos dunha metade. Por que en enxeñaría biomédica si e en enxeñaría mecánica non? Hai moitos condicionantes, hai moitos factores; non se trata ás veces só de incentivar, senón de atacar o problema de raíz.

Un dos puntos que me chaman a atención mirando as votacións é a bajísima participación do estudiantado. Aínda que é algo que se podería esperar, é algo a corrixir? Como convidar aos estudantes a participar nesta clase de procesos que, ao final, definen o destino da universidade?

Está claro que hai que seguir motivando e informando sobre o goberno da universidade, de como é o goberno, porque somos unha estrutura complexa e con moitos estamentos. Parece que isto non chega aos estudantes. Hai que seguir facendo fincapé na necesidade de participar desde o organismo básico que é a delegación de alumnos, onde eles mesmos atópanse con que cada vez hai menos compañeiros que queren formar parte. Se non os hai nas delegacións, non van seguir nos seguintes órganos colexiados. 

Creo que, nestas eleccións, quizais tamén ao haber tres candidaturas falábase máis do tema, e ao facelo eses estudantes informábanse máis. Si notamos que había un maior clima de face ás eleccións. Sucede que tamén hai que facilitar a participación nas votacións e, por tanto, algo tan pragmático como é pór en marcha o voto electrónico seguro que melloraría a taxa de participación. Tamén hai que considerar o momento en que se fan as eleccións, cunha segunda volta que foi o 15 de maio, venres, xusto o fin de semana antes de que comecen todos os exames… Tampouco é moi boa a data para vir ao centro e votar. Creo que hai distintos factores, pero si que temos como reto conseguir unha maior implicación do estudiantado nos órganos de goberno da universidade.

MEDICAMENTO, IA, PRIORIDADES...

Medicamento é nestes momentos un asunto resolto: hai un acordo alcanzado entre as universidades e ten que desenvolver. No entanto, o cambio no reitorado supón tamén unha mirada distinta respecto ao acordo?

A postura non cambiou desde a última vez que falamos hai unhas semanas. Seguimos no mesmo punto. Hai este acordo e nós, por suposto, respectaremos o acordo. Estaremos moi vixiantes ao seu cumprimento e, no caso de que se incumpra, a Universidade de Vigo ten unha cláusula de saída para pór en marcha o proceso de petición de titulación de Medicamento, ou ao final do acordo a finais de 2029. Dicimos o mesmo que na campaña electoral, que a UVigo está preparada para solicitar e pór en marcha os estudos completos de Medicamento.

Os retos no futuro pasan pola modernización. A Intelixencia Artificial e o seu uso na Universidade vai ser un dos desafíos máis inmediatos e xa o expuxo no debate durante toda a campaña. Como o enfocas? Está a traballarse xa nun regulamento neste sentido? 

Aínda estamos na segunda semana de traspaso de competencias. Queda moito tempo, pero seguimos cos mesmos principios e o reto en canto ao noso traballo será integrar a intelixencia artificial tanto na docencia como na administración, tendo en conta que ten que ser desde un punto de vista responsable, garantindo en todo momento a soberanía dos nosos datos e o tipo de tecnoloxía que empregaremos. Ao redor disto iremos desenvolvendo a normativa e os regulamentos que sexan necesarios, tendo en conta, ademais, que son tecnoloxías que avanzan rapidísimamente, polo que non é unha normativa ao uso.

Seguro que unha das queixas recorrentes do persoal docente e investigador foi a carga burocrática que teñen que asumir. Xa ten trazada a folla de ruta para investigar máis e encher menos papeis?

A idea é revisar todos os nosos procedementos administrativos a fin de modernizalos, axilizalos, quitarlles carga, e pór en marcha a normativa necesaria para dar sempre a máxima seguridade xurídica e dixitalizar. Esa é a nosa folla de ruta.

Unha das particularidades da UVigo é que hai tres campus, cada un coas súas particularidades, aos que non se pode desatender. Cal será o primeiro gran asunto a tratar? A residencia de Pontevedra, talvez? 

Si, claramente, no tema de infraestruturas un asunto como o do aloxamento do estudiantado para nós é prioritario. Neste momento o campus de Pontevedra é o único dos campus que non ten unha residencia universitaria pública. Que a teña será a nosa prioridade, desde logo.

Isto non fixo máis que empezar e queda todo o traballo por facer, pero, como imaxina a universidade cando toque pasar a testemuña a un novo reitor ou reitora? Como espera que sexa lembrado o seu mandato?

O que espero é que a universidade nestes anos consiga ser máis áxil, moito máis moderna, moito máis preparada para afrontar cambios de forma segura, rápida, e que sexa moi próxima á sociedade.