As listas de espera crecen un 30% desde 2019: SOS Sanidade convoca protestas esta semana en toda Galicia

A Plataforma SOS Sanidade Pública convocou concentracións ante os principais hospitais e centros de saúde galegos para reclamar medidas urxentes ante o que describe como "un dos problemas máis graves do sistema sanitario público". 

En Santiago de Compostela, o acto terá lugar ás 11.00 horas fronte á ambulatorio Concepción Areal.  Na Coruña, será na rotonda do CHUAC ás 11:00 horas. En Ferrol, no Centro de Saúde Fontela Maristany ás 20:00 horas. En Pontevedra, será fronte ao Hospital Provincial ás 12:00 horas. Tamén ás 12:00 horas haberá unha concentración fronte ao Hospital do Barbanza. En Marín, ao mediodía, fronte ao centro de saúde. En Vigo, ás 11:00 horas, na entrada principal do Hospital Álvaro Cunqueiro. Na Mariña, ao mediodía, fronte á entrada do Hospital de Burela.

Os datos apoian a alarma: as listas de espera cirúrxicas creceron máis dun 30% en Galicia desde 2019, e a espera media para ser operado pasou de 54 días antes da pandemia a case 73 días a finais de 2025.

Só na área Sanitaria de Santiago-Barbanza, a situación é especialmente rechamante: 10.204 persoas agardan unha intervención cirúrxica cunha demora media de 92 días, moi por encima da media autonómica. En probas diagnósticas, 18.678 procedementos radiolóxicos están pendentes cun tempo de espera medio de 112,9 días, atrasos que, segundo a plataforma, "xeran dor, incerteza e empeoramento da saúde".

O portavoz de SOS Sanidade, Manuel Martín, enmarcou a convocatoria non nun "capricho" senón nunha "necesidade": "a administración non está a resolver os problemas e non imos deixar que a xente se afaga a unha atención de mala calidade, a que nos privaticen paulatinamente o sistema". A mobilización conta co respaldo de sindicatos como CCOO e CIG, así como de asociacións de defensa da sanidade pública.

Unha década de deterioración acumulada

Os datos globais do Sergas permiten trazar unha evolución clara da deterioración. A finais de 2025 había 46.775 pacientes pendentes de operación en toda a comunidade, cunha espera media cirúrxica de 72,8 días fronte aos 54 de 2019, o que supón un aumento neto de case 19 días. En consultas externas, o tempo medio ha pasado de 60,8 días en 2024 a 62,6 en 2025, cun total de máis de 205.000 pacientes en lista. A porcentaxe de pacientes cirúrxicos que levan máis de seis meses esperando tamén aumentou: do 3,9% en 2024 ao 5,7% en 2025.

Por especialidades, a deterioración é aínda máis visible. A lista de espera de oftalmoloxía disparouse un 74% entre 2020 e 2025, pasando de 7.965 a 13.815 pacientes. A de otorrinolaringología creceu un 75%, de 2.145 a 3.755 pacientes, e o tempo medio de espera nesta especialidade aumentou de 77 a 97 días. Traumatología sumou 2.140 pacientes adicionais (+23%), cirurxía xeral creceu un 33% e urología un 38%. As esperas medias en maxilofacial pasaron de 70 a 80 días e en traumatología de 85 a 88.

O diagnóstico da plataforma sinala causas estruturais, non conxunturais: falta de recursos, saturación da Atención Primaria e, na súa opinión, un aproveitamento deficiente dos recursos públicos existentes. Martín denunciou ademais que a consellería segue "ocultando" informes sobre as listas de espera estruturais sen publicalos de forma completa.

O peso da falta de médicos

Un dos factores que máis preocupa a longo prazo é o déficit crónico de persoal sanitario. Entre 2019 e 2023, o 28% das prazas de Atención Primaria en Galicia estaban vacantes, un nivel moi superior ao considerado sostible. A isto súmase que en 2023 o persoal temporal do Sergas alcanzaba tamén o 28% do total, moi lonxe do obxectivo do 8% marcado pola normativa.

O horizonte a medio prazo é aínda máis preocupante: estimacións sindicais apuntan a que o 40% dos médicos de familia e pediatría galegos podería xubilar nos próximos cinco anos, uns 900 profesionais, cunha taxa de reposición que non alcanza para cubrir esas baixas nin para achegar o cociente de médicos por habitante aos niveis recomendados. Para alcanzar a meta de 1.000 cidadáns por médico, farían falta uns 450 facultativos adicionais só en Atención Primaria. Galicia figura ademais entre as cinco comunidades autónomas con menos médicos por cada 100.000 habitantes de todo o Estado.

A representante de CCOO, Maica Bouza, ligou esta escaseza á "criminalización dos profesionais sanitarios" que, ao seu xuízo, derívase do debate sobre o absentismo laboral impulsado pola Xunta. Xabier Alvedro, da CIG, cualificou esas políticas de "tirar a pedra e esconder a man" e reclamou unha análise previa das condicións de traballo antes de expor calquera reforma sobre as baixas.

As propostas da plataforma

As esixencias de SOS Sanidade abarcan varias frontes. En primeiro lugar, transparencia total nas listas, sen "maquillaxes nin ocultamientos", xunto cun sistema de prioridade para os casos con risco de morte, agravamento ou invalidez. A plataforma tamén reclama o uso pleno dos hospitais públicos en quenda de mañá e tarde, máis orzamento e máis persoal tanto en Atención Primaria como hospitalaria, e a implantación da dedicación exclusiva con mellor coordinación entre niveis asistenciais.

O portavoz da Asociación Galega para a Defensa dá Sanidade Pública (AGSDP), Xosé María Deus, reclamou que "simplemente se aplique a lei": os médicos da sanidade pública non poden atender pacientes privados na mesma área sanitaria, unha norma que, ao seu xuízo, incúmprese de forma sistemática. A estas medidas súmanse a creación dunha rede de camas de media e longa estancia e a mellora da atención sociosanitaria.

A posición da Xunta

A Consellería de Sanidade e o Sergas sitúan as folgas médicas e o "efecto pandemia" como principais causas da deterioración. Só en decembro de 2025, as mobilizacións dos facultativos contra o Estatuto Marco provocaron a cancelación de aproximadamente 1.086 cirurxías e 27.800 consultas, e desde o inicio do conflito aprazáronse máis de 245.000 actos asistenciais en toda Galicia.

Fronte ás críticas, a Xunta destaca que en 2024 superáronse por primeira vez as 200.000 intervencións cirúrxicas anuais, e que en 2025 alcanzouse unha nova marca con 207.409 operacións, 2.580 máis que o ano anterior. O Sergas lembra ademais que Galicia se mantén por baixo da media estatal: só o 5,7% dos pacientes cirúrxicos galegos espera máis de seis meses, fronte ao 22,9% de media en España.

Como medidas concretas, a Xunta aposta por ampliar a oferta pública de emprego, reforzar as gardas extraordinarias e os quirófanos en fins de semana, e manter os concertos coa sanidade privada para derivar casos acumulados. Entre estes acordos figura un contrato de 16,5 millóns de euros adxudicado ao Grupo Ribeira Saúde para reducir a lista de espera cirúrxica. As organizacións convocantes consideran, con todo, que estas medidas son "reactivas" e insuficientes mentres non se aborde de forma estrutural o déficit de médicos que lastra ao sistema galego desde hai anos.