A PAC estrean horario de 24 horas a partir deste sábado entre protestas sindicais e promesas de máis prazas

Este sábado marca un antes e un despois na atención sanitaria de urxencias en Galicia. Os Puntos de Atención Continuada (#PAC) arrincan hoxe cun novo modelo de funcionamento: permanecerán abertos as 24 horas do día, en lugar de iniciar a súa xornada ás 15.00 horas como viñan facendo até a semana pasada. O cambio é a consecuencia directa da publicación do Decreto 31/2026, de 20 de abril, no Diario Oficial de Galicia, que modifica a normativa de urxencias extrahospitalarias da comunidade vixente desde 1995. De luns a venres, o horario mantense sen cambios —de 15.00 a 8.00 horas do día seguinte—, pero os sábados quedan definitivamente equiparados aos domingos e festivos.

A Consellería de Sanidade, liderada por Antonio Gómez Caamaño, defendeu en todo momento que a medida non fai senón recoñecer legalmente o que xa ocorría na práctica en boa parte do territorio galego. Tres das catro áreas sanitarias —A Coruña e Cee, Ferrol e Vigo— xa prestaban atención os sábados pola mañá sen respaldo normativo explícito. A Xunta argumenta que o decreto achega seguridade xurídica a esa realidade asistencial e ordena a prestación do servizo de forma homoxénea en toda Galicia.

A norma vén ademais acompañada dun plan de reforzo de persoal: até 2028 crearanse 211 novas prazas, das cales 100 serán para médicos, 80 para persoal de enfermaría e 31 para xestión e servizos. O investimento previsto ascende a máis de 10,3 millóns de euros nese período, dos cales máis de 3,7 millóns corresponden ao presente exercicio. 

Unha tramitación marcada pola polémica

O camiño até chegar a este sábado estivo lonxe de ser tranquilo. A tramitación da normativa iniciouse en marzo de 2025 e durante meses figurou como "pendente de aprobación" no portal de Transparencia da Xunta, mentres algúns territorios galegos xa aplicaban a medida sen respaldo regulamentario. A iniciativa foi aparcada a finais do ano pasado, en plenas negociacións para frear unha onda de folgas en novembro. Recuperada en marzo, a Consellería volveu atrasala dous meses máis, comprometer a manter o diálogo coas forzas sindicais na mesa sectorial de sanidade. 

Foi precisamente a área sanitaria de Santiago-O Barbanza a primeira en adiantar ao decreto, centralizando os servizos o primeiro fin de semana de abril, durante a Semana Santa, sen esperar á publicación oficial. A decisión provocou a indignación dos sindicatos, que denunciaron que se actuou sen respectar o acordo de demorar o despregamento. Na área compostelá, a reorganización afecto a uns dez municipios: Carnota deriva a súa atención á PAC de Muros; Mazaricos, ao de Santa Comba; e Porto do Son, ao de Ribeira. Santiago capital centralizará o servizo para Bembibre, Cacheiras-Teo, O Pino, Sigüeiro, Vedra e Concepción Areal.

No resto de Galicia, a aplicación do decreto presenta situacións diversas. As áreas de Pontevedra e O Salnés, Lugo e parcialmente Ourense partían dunha situación diferente, con centros de saúde que abrían os sábados pola mañá e que poderían ver modificada a súa actividade. En Lugo, o alcalde de Foz, Francisco Cajoto, chegou a pedir explicacións públicas a Sanidade ante a posibilidade de que o centro de saúde do municipio pechase esa franxa horaria e derivase os pacientes á PAC de Burela.

Os sindicatos, sen dar o brazo a torcer

A contestación ao decreto foi constante desde que se coñeceu o seu contido. Decenas de profesionais da PAC concentráronse ante a sede da Consellería de Sanidade para mostrar o seu rexeitamento, unha mobilización convocada pola Plataforma PACs Contra ou Decretazo e apoiada polo sindicato CIG-Saúde, que esixe a retirada da normativa ao considerar que supón un empeoramento das condicións laborais e un posible impacto negativo na calidade asistencial. 

Os críticos coa reforma sinalan que o déficit estrutural de profesionais en atención primaria fai inviable ampliar as xornadas sen xerar excesos de horario. Tamén denuncian que a medida non incorpora unha análise previa das necesidades reais de cada área sanitaria nin contempla factores como o envellecemento e a dispersión da poboación galega, especialmente relevantes no rural. A plataforma chegou a recoller máis de 1.000 firmas de traballadores duns 90 PACs de toda Galicia para reclamar a paralización do proceso.

A Xunta, pola súa banda, insiste en que a atención está garantida e que non hai motivos para prever incidencias. O decreto leva aparellado, ademais das novas prazas, un programa de voluntariedad incentivada para a cobertura de gardas, negociado cos representantes dos traballadores. Entre as melloras laborais acordadas figura a consideración da noite do venres como prefestiva. O presidente da Xunta, Alfonso Rueda, presentou o decreto como unha medida que protexe simultaneamente a calidade asistencial e os dereitos do persoal sanitario. A última palabra, no entanto, teraa a realidade do terreo a partir deste primeiro sábado de aplicación plena.