Os galegos mortos sen recibir a axuda de Dependencia á que tiñan dereito redúcense, pero aínda son 88 ao ano

O sistema de atención á dependencia en Galicia pechou 2025 con datos que sitúan á comunidade á cabeza do Estado en varios indicadores clave. O máis doloroso de todos, aínda que tamén o máis significativo: Galicia é, en termos relativos, a comunidade autónoma onde menos persoas falecen mentres agardan unha resolución do seu expediente de dependencia. Unha distinción que a propia Consellería de Política Social e Igualdade asume con cautela: "Aínda que ningún número é positivo", sinalan desde o departamento autonómico.

Estes datos proceden do XXVI Ditame do Observatorio Estatal da Dependencia, elaborado pola Asociación de Directoras e Xerentes de Servizos Sociais e presentado este venres no Congreso dos Deputados. O informe, ao que tivo acceso Europa Press, ofrece un retrato pormenorizado de como cada comunidade xestiona un dos alicerces fundamentais do Estado do benestar.

En 2025 morreron 88 galegos mentres esperaban unha resposta do sistema: 12 deles sen que o seu grao de dependencia fose sequera recoñecido, e 76 con dereito recoñecido pero pendentes de recibir a prestación ou o servizo correspondente. A cifra supón unha caída drástica respecto das 345 mortes rexistradas en 2024, aínda que os autores do informe advirten de que esta redución non debe interpretar de forma simplista.

Os responsables do ditame subliñan que o peso relativo dos falecementos na diminución do chamado 'limbo da dependencia' —persoas con expediente en trámite pero sen atención efectiva— é "comparativamente reducido" respecto doutras comunidades. En termos concretos, as 76 persoas falecidas con dereito recoñecido representan o 11,48% das 662 que abandonaron a lista de espera ao longo do exercicio. Iso significa que a maioría saíu do limbo porque recibiu atención, non porque morreu esperándoa.

Unha lista de espera dez veces menor que a media

O 'limbo' da dependencia en Galicia reduciuse en 1.344 persoas durante 2025, o que supón case a metade menos que o ano anterior (un descenso do 49,41%). A taxa resultante sitúase no 1,5%, unha cifra que contrasta de forma rechamante coa media nacional, fixada no 8,7%. Do mesmo xeito, a lista de espera galega sitúase no 1,52%, moi lonxe do 11,10% que rexistra o conxunto do Estado.

O sistema galego atendeu ademais a 16.464 novos dependentes no último exercicio, un 21,33% máis que en 2024. A media nacional de crecemento en novas atencións quedou no 10,45%, menos da metade do avance rexistrado en Galicia. Os responsables do informe recoñecen que a comunidade mostra avances con "crecementos superiores" aos do resto de comunidades autónomas nos principais parámetros do sistema.

Teleasistencia e emprego, motores do cambio

En materia de prestacións, Galicia pechou 2025 con 42.855 novas prestacións, das cales máis da metade —o 59%, é dicir, 25.117— corresponden a Teleasistencia. Este servizo experimentou un salto notable no peso que ocupa dentro da carteira: pasou do 20,10% ao 31,2% nun só ano. Tamén creceu a Prestación Económica para Coidados na Contorna Familiar (PECEF), un 36%, e a Prestación Económica Vinculada ao Servizo (PVS), que subiu do 9% ao 11%. En cambio, os centros de día e a atención residencial continuaron o seu descenso.

O impacto no mercado laboral tampouco pasa desapercibido: o sistema xerou 1.495 novos postos de traballo en 2025, un 76% máis que o ano anterior. Un dato que sorprende especialmente se se ten en conta que o crecemento se produciu a pesar do forte tirón da Teleasistencia e a PECEF, modalidades que habitualmente requiren menos persoal directo que os servizos presenciais.

Os custos directos do sistema de dependencia en Galicia durante 2025 estímanse en 498,9 millóns de euros. O financiamento repártese entre a administración autonómica (42%), o Estado (39%) e o copago do usuario (19%). A media de gasto público por persoa dependente sitúase en 5.134,6 euros, algo menos que en 2024 e por baixo da media nacional de 6.015,1 euros.

A Consellería de Política Social e Igualdade reivindica estes resultados como proba do éxito do seu Plan de choque, que permitiu resolver favorablemente máis de 86.000 expedientes durante o pasado ano e recortar en máis de dous meses os tempos de espera. O informe outorga a Galicia unha puntuación de 6,8 sobre 10, 1,5 puntos máis que no exercicio anterior, o que a converte na terceira comunidade autónoma con mellor valoración do Estado.

Con todo, a Xunta non renuncia á confrontación co Goberno central. Desde a Consellería insisten en esixir ao Executivo que retire o recurso presentado contra o plan galego e que "cumpra a lei" abonando o 50% da factura da dependencia. Segundo os datos achegados pola administración autonómica, a débeda acumulada polo Estado con Galicia nesta materia ascende xa a 2.900 millóns de euros. O Goberno central non se pronunciou publicamente sobre estas cifras ao peche desta información.