O cultivo de mexillón nas rías de Galicia vai camiño de colapsar, advirte un estudo
A produción de mexillón en Galicia rexistra o seu peor nivel en dúas décadas, e os científicos advirten: o sector debe adaptar a un escenario ambiental incerto. Un equipo liderado polo profesor do CSIC Uxío Labarta e a doutora Diana Zúñiga, da consultora North Wind, publicou no revista Marine Policy un extenso estudo que analiza máis de medio século de investigacións —entre 1970 e 2023— sobre este molusco crave para a economía galega. A súa conclusión é clara: urxe deseñar unha estratexia que garanta a sustentabilidade do cultivo de mexillón a longo prazo.
Segundo o informe, a produción media dos últimos anos caeu notablemente: dunhas 250.000 toneladas históricas, o volume reduciuse a 178.000 toneladas en 2022 e 2023. Unha tendencia á baixa que preocupa a un sector do que dependen miles de empregos directos e indirectos, especialmente en comarcas vinculadas á ría de Arousa, Vigo ou Muros-Noia.
Os investigadores sosteñen que o modelo actual pode estar esgotado e que as bases científicas sobre as que se calculou a capacidade de carga das rías precisan unha revisión. O fluxo de auga entre as bateas non sería lineal, o que “invalidaría boa parte dos estudos previos”, expoñen os autores. O sistema de cultivo, un dos máis antigos e extensos do mundo, require novas ferramentas adaptadas ás particularidades físicas e biolóxicas das rías galegas.
Un ecosistema sensible ao clima
O traballo lembra que a produtividade das rías depende fortemente dos procesos oceanográficos, en particular do afloramiento costeiro que achega nutrientes durante a primavera e o verán. Con todo, este equilibrio natural podería verse alterado por cambios nos réximes de vento ou polo aumento da frecuencia de ondas de calor mariñas, fenómenos asociados ao cambio climático.
O estudo subliña que identificar as condicións ambientais óptimas é esencial non só para manter a produción, senón tamén para prever o seu impacto nas cadeas tróficas locais. Os investigadores insisten en que Galicia debe reforzar a súa capacidade científica e técnica para responder con rapidez ás novas condicións do océano Atlántico.
Tres medidas crave para asegurar o futuro
O equipo de Labarta e Zúñiga propón á Administración galega e as organizacións de produtores un plan de actuación estruturado en tres eixos. En primeiro lugar, recomendan unha análise coordinado de series climáticas e hidrológicas, estudando de forma conxunta os ventos, os caudais fluviais e a ondada, co fin de detectar posibles episodios anómalos que poidan alterar o equilibrio das rías nos próximos anos.
En segundo lugar, consideran imprescindible manter as plataformas oceanográficas xa despregadas nas rías galegas. Estas estacións permiten a recompilación continua de datos sobre temperatura, salinidade ou correntes, fundamentais para calibrar modelos predictivos. A perda de continuidade na recollida de información, advirten, podería limitar a capacidade de resposta ante escenarios extremos.
Por último, o estudo propón reforzar a investigación sobre a relación entre o alimento dispoñible e a fisiología do mexillón mediante un seguimento regular da “área de aclaramiento” —unha medida que avalía canta auga filtran os organismos— a distintas profundidades da columna de auga. Desta forma, sería posible coñecer mellor como inflúen as variacións ambientais no crecemento e a calidade do molusco.
Aínda que o sector mexilloeiro galego mantén o seu peso como terceiro produtor mundial, só por detrás de China e Chile, os autores advirten de que esta posición podería estar en risco sen unha adaptación científica e tecnolóxica rápida. O informe insta a fortalecer a cooperación entre institucións públicas, investigadores e produtores para responder con datos obxectivos aos desafíos climáticos.
Por agora, nin a Xunta de Galicia nin as principais organizacións do sector fixeron comentarios oficiais sobre as conclusións do informe.
Que propoñen os científicos?
Ante este escenario, Labarta e Zúñiga non se limitan a diagnosticar o problema, senón que propoñen á Administración e ás organizacións de produtores un plan de acción con medidas concretas para garantir a sustentabilidade a longo prazo:
- Análise climática integrado: Determinar a frecuencia e intensidade dos ventos anómalos que poderían perturbar o ecosistema mediante o estudo conxunto de series climáticas de ventos, caudais fluviais e ondada.
- Monitorización oceanográfica continua: Manter e reforzar as plataformas de medición en diferentes puntos das rías para garantir unha recompilación de datos de alta calidade que permita detectar cambios hidrográficos e dinámicos.
- Estudos fisiolóxicos periódicos: Analizar a relación entre o alimento dispoñible e a fisiología do mexillón mediante un estudo sistemático da "área de aclaramiento" (zona onde se reduce o alimento) ao longo da columna de auga en diferentes sectores de cada ría.
Escribe o teu comentario