A folga de médicos crece: o CHOU completa o mapa de peonadas suspendidas en toda Galicia

A sanidade pública galega entra nunha nova semana marcada pola escalada do conflito médico. O rexeitamento a realizar peonadas estendeuse xa a todos os hospitais de Galicia, despois de que este luns radiólogos, oftalmólogos, cirurxiáns vasculares e especialistas da Unidade de Coidados Intensivos do Complexo Hospitalario de Ourense (CHOU) comunicasen á Consellería de Sanidade que non renovarán as horas extra mentres existan folgas convocadas na comunidade. Con esta decisión, súmanse aos servizos de anestesia, cirurxía xeral, cirurxía pediátrica, neurocirugía e ginecología dese mesmo centro, que xa deron o mesmo paso o venres pasado. O resultado é que a fronte de protesta alcanzou agora a totalidade das especialidades de todas as áreas sanitarias de Galicia.

As chamadas peonadas son consultas ou intervencións cirúrxicas que os médicos realizan fóra da súa xornada ordinaria, habitualmente polas tardes. Até agora, estas actividades voluntarias servían de colchón para reducir as listas de espera, suavizando o impacto das cancelacións derivadas dos paros. Ao cesar ese fluxo adicional de actividade, o efecto sobre os tempos de espera será directo e visible nos próximos días. O sindicato Ou'Mega, convocante da folga indefinida en Atención Primaria que cumpre xa dúas semanas, lamenta nun comunicado a "pasividade" do Goberno galego, que, ao seu xuízo, "négase a negociar cos representantes sindicais das médicos medidas que permitan desconvocar unhas folgas que en Galicia afectan xa a todos os niveis asistenciais".

A expansión da negativa a realizar peonadas arrincou nos servizos de anestesia de Vigo e Pontevedra a principios de mes e non deixou de crecer desde entón. A medida que o conflito se foi estendendo, os facultativos da Coruña, Ferrol, Burela e O Salnés fóronse sumando aos paros de peonadas ante o que o sindicato describe como o inmovilismo da Consellería de Sanidade. Ao HULA de Lugo sumáronse os servizos de Cirurxía Xeral, Ginecología e Obstetricia, Anestesia e Urología, mentres que en Burela distintas especialidades do Hospital da Mariña secundaran a protesta previamente. Co CHOU de Ourense incorporado este luns, a protesta hospitalaria xa non ten ocos no mapa sanitario galego.

Os escritos remitidos polos especialistas subliñan que non desexan ser utilizados como "parche" para cubrir as suspensións de actividade derivadas da folga, e instan á Consellería de Sanidade a retomar a negociación co obxectivo de alcanzar un acordo que permita desconvocar as mobilizacións. Os médicos manteñen que seguirán nesta postura mentres persistan os paros, e a semana pasada o intento do conselleiro Antonio Gómez Caamaño de convencer persoalmente aos facultativos de Vigo para que retomasen esas horas extra fracasou. Desde Ou'Mega sinalaron que os médicos vigueses mantiveron o seu compromiso e remitiron ao conselleiro ao comité de folga para negociar as condicións que permitan desconvocar os paros.

As cifras do conflito en primaria

O paro indefinido en Atención Primaria, impulsado por Ou'Mega desde o 2 de marzo e ao que máis tarde se sumou a CIG, acumula xa un impacto moi notable sobre a asistencia ordinaria. Entre o luns 2 e o xoves 12 de marzo suspendéronse 43.052 consultas en toda Galicia, un ritmo de cancelacións que non dá sinais de remitir. O sindicato cifra o seguimento da folga en torno ao 70%, mentres que a Consellería de Sanidade ofrece datos radicalmente distintos: os rexistros oficiais sitúan o respaldo entre o 3% e o 6% segundo a xornada e a quenda, coa área de Vigo rexistrando sistematicamente os valores máis altos —até o 8,60% nalgunhas quendas— e Ourense os máis baixos.

Desde Ou'Mega mantense que cada vez máis servizos hospitalarios súmanse á suspensión de actividades extraordinarias ata que se abra unha negociación formal coa Xunta, e o sindicato considera difícil que a Consellería consiga dividir ao colectivo, a pesar de que o departamento autonómico tentou a semana pasada citar por separado a algunhas especialidades para convencerlles de que depuxesen a súa postura. O sindicato denunciou este movemento como un intento de romper a unidade do colectivo médico.

A dobre folga: primaria e estatuto marco

O conflito ten en realidade dúas dimensións que se retroalimentan. Ademais do paro indefinido en Atención Primaria, Ou'Mega e outros sindicatos médicos manteñen xornadas mensuais de folga en Atención Hospitalaria para esixir ao Ministerio de Sanidade un estatuto propio para médicos e facultativos. As próximas xornadas nacionais están previstas do 16 ao 20 de marzo e do 27 ao 30 de abril.

A orixe das protestas nacionais remóntase a xaneiro de 2026, cando o Ministerio e os sindicatos do Ámbito de Negociación —SATSE, CCOO, UXT e CSIF— presentaron un anteproxecto de Lei do Estatuto Marco que incluía, entre outras novidades, a eliminación das gardas de 24 horas e límites á temporalidade. Con todo, os sindicatos médicos rexeitaron o texto de plano por non contemplar un estatuto específico para o colectivo facultativo. Segundo o comité de folga, o capítulo dedicado aos médicos limítase a regular as gardas, deixando sen abordar o conxunto das condicións laborais. A ministra Mónica García descartou en varias ocasións elaborar unha norma exclusiva para os médicos, argumentando que xeraría desigualdades no Sistema Nacional de Saúde, e sinala que o Ministerio celebrou até 25 reunións coas diferentes organizacións sindicais antes de alcanzar o acordo cos sindicatos maioritarios.

A Xunta culpa ao Goberno central, o sindicato culpa á Xunta

Neste contexto de cruzamento de acusacións, o conselleiro Caamaño situou publicamente a responsabilidade do conflito no Goberno central, instando á ministra García a escoitar aos médicos. Ao mesmo tempo, defendeu que a vontade de diálogo do seu departamento para mellorar a situación da Atención Primaria "está máis que demostrada", e lembrou as melloras retributivas ofertadas aos médicos de Urxencias hospitalarias, que supoñen até 3.560 euros máis ao ano nas súas nóminas. A semana pasada, no Parlamento galego, chegou a preguntar publicamente si Ou'Mega quería negociar ou non, e reprochou ao sindicato que esixise a presenza do propio conselleiro ou do presidente Alfonso Rueda na mesa.

Caamaño argumentou tamén que as reivindicacións trasladadas polos facultativos hospitalarios enmárcanse en realidade na folga contra o Goberno central polo Estatuto Marco, non nun conflito coa Xunta. Ou'Mega considera esta postura contraditoria: esíxelle ao Ministerio que negocie cos médicos, pero se nega a facelo cos seus propios facultativos en Galicia. O sindicato lamenta que os acusen de non querer negociar cando, aseguran, é precisamente o que piden en cada concentración, e considera que as negociacións están rotas porque a Consellería non os atende, a pesar de estar eles abertos e dispostos a sentar.

Médicos na rúa e listas en aumento

O sábado pasado, un centenar de facultativos galegos manifestáronse en Santiago de Compostela, convocados por Ou'Mega para reiterar a súa petición á Consellería de Sanidade de que sente a negociar para desconvocar os paros indefinidos. No manifesto, o colectivo cualificou de "crítica" a realidade sanitaria galega e reclamou á Xunta que deixase de "maquillala con cifras buxán". Denunciaron que a Atención Primaria está "na UCI", con centros de saúde desbordados e médicos que atenden a 40 ou 50 pacientes ao día, e que as urxencias e os hospitais traballan ao límite con listas de espera interminables.

As listas de espera levan meses crecendo en Galicia como consecuencia encadeada dos sucesivos paros. As esperas cirúrxicas pecharon 2025 con 5,7 días máis que o ano anterior, as probas diagnósticas rozaban os 98 días de media e as consultas externas acumulaban case dous días adicionais. Coa cesación de peonadas en todos os hospitais, as perspectivas para os próximos meses son peores. A única certeza esta semana é que, sen acordo á vista, serán os pacientes galegos quen sigan pagando a factura dun conflito ancorado en todos os niveis do sistema sanitario.