Ana Corredoira, portavoz do PSOE de Palas de Rei: "O PSOE galego chegou tarde ao 'Non' a Altri"

Foron días moi intentos e de moita análise en Palas de Rei. Como recibistes o anuncio do pasado venres no PSOE de Pas?

Somos tres compañeiras as que formamos o grupo municipal e, loxicamente, acollemos a noticia con moitísima felicidade, porque entendemos que é un primeiro paso que recolle a importancia do que é o movemento social de loita e de oposición fronte a este proxecto. Este foi un movemento veciñal, foi un movemento social, foi un movemento que dixo "até aquí", porque non podemos tolerar nin permitir unha ameaza desta magnitude ao noso territorio e ao noso modelo de vida. Somos partícipes tamén desa alegría porque ao final somos tamén veciñas: vivimos aquí, traballamos aquí, temos ese apego no que se refire á defensa do noso territorio e do noso modelo de vida. 

Aínda que é un paso importante sabemos que a batalla non terminou e hai que manter certa prudencia, aínda que co luxo de celebrar un pouquiño porque foron anos moi intensos e duros. Nós, que estivemos convencidas desde o minuto cero, desde que se coñeceron os primeiros datos do proxecto e o que implicaría para Pas e o conxunto do territorio galego, estamos contentas e satisfeitas sabendo que finalmente estamos máis cerca do final dun proxecto que representa case unha imposición. Pero se algo se evidenciou nestes anos é que non dicimos ‘Non’ ao desenvolvemento industrial de Galicia, e máis no noso caso, que vivimos no interior, no rural, e sabemos que necesitamos un desenvolvemento industrial que sexa respectuoso, sostible, e que poña en valor o noso territorio e recursos, facendo un uso responsable deles e respectando o modelo de vida que temos aquí.

Ti coñeces mellor que ninguén a realidade dos gandeiros e agricultores da zona. Que vos trasladaban desde o sector primario e outras economías que se podían ver afectadas por Altri?

Nun primeiro momento había división porque algúns nos consideran unha zona rural e deprimida. Algúns usaron ese argumento como unha zona de escaso desenvolvemento, con pouca densidade de poboación e cun problema a medio-longo prazo. A cuestión é que cando se puxo sobre a mesa un proxecto desta magnitude, coas implicacións que ten a nivel ambiental, ecolóxico, con ese nivel de consumo de recursos, a nivel de contaminación... todo isto supón un modelo de ordenación do territorio moi determinado, que é algo que desde o sector primario temos que entender e valorar como un prexuízo moi potente.

En Galicia temos un problema bastante severo con respecto ao que é a xestión do territorio, porque non existe e non hai vontade de expor un plan de ordenamento que favoreza e priorice o uso agrario daquelas terras que realmente se poden pór a disposición da produción de alimentos. Para o sector isto é un hándicap e un limitante moi potente. Proxectos como Altri, que promoven o monocultivo de eucalipto, un modelo depredador do territorio sen límites, porque estamos a ver que, a pesar da moratoria vixente, non deixa de crecer a superficie que ocupa esta especie forestal, son causa da sangría que está a vivir o sector gandeiro ano tras ano. Temos un problema social, un problema socioeconómico ao que non se lle fai fronte de forma decidida, mentres se aposta por modelos industriais que claramente representan unha agresión para o propio modelo de vida que temos aquí.

Desde o noso sector o que temos é que esixir que o sector agrogandeiro sexa primordial na xestión pública. Somos un sector que non soamente mantemos vivo o territorio e que proporcionamos alimentos de calidade e seguros á poboación. Deberiamos estar na primeira páxina de todas as axendas públicas. E fronte a todos estes modelos nocivos, que o único que promoven precisamente é a destrución de postos de traballo no noso sector, nós o que dicimos é un forte ‘Si’ á produción agrogandeira, á produción agrogandeira familiar concretamente, que segue sendo o modelo maioritario no noso territorio. E tamén ‘Si’ a un modelo industrial que poña en valor ese sector agrogandeiro, que empodere e que xere un valor e unha riqueza que permaneza no territorio, que iso é o que fai o sector agrogandeiro: xerar unha riqueza que realmente impacta positivamente no territorio.

Entón, todos eses beneficios que mencionaban os grupos favorables ao proxecto, sobre a creación de emprego, a industrialización… non compensarían os efectos da chegada de Altri? 

Vimos como desde que se presentou o proxecto foron bailando as cifras ata que se puido ver máis en detalle as características e alcance do plan. Os postos de traballo foron bailando e foron un reclamo moi potente e un argumento para defender o proxecto nunha comarca na que practicamente non existe paro, nunha comarca cunha forte demanda de persoal para o sector primario ou o sector servizos. Impacto a nivel de creación de emprego na nosa comarca? Realmente, desde un punto de vista analítico e obxectivo, non parece que sexa un xustificante nin unha problemática que agora mesmo poida preocuparnos na comarca ou na nosa contorna.

Probablemente un proxecto destas características influiría negativamente no emprego, destruíndo postos de traballo nos sectores económicos da nosa comarca pola presión que exercería un modelo industrial sobre o que hai que considerar tamén o tipo de postos de traballo que crearía, o tipo de perfís demandados e de que maneira cubriríanse eses perfís. Creo que nas zonas rurais e as persoas que vivimos nelas estamos afeitas a isto de ter que agarrar a un cravo ardendo como última salvación, pero non se trata diso. Quen defende este proxecto non coñece a estrutura do noso territorio, as demandas, as necesidades que temos e o que desde estes territorios e desde os sectores económicos que mantemos a vida no territorio estamos a demandar ás administracións.

O que denuncian os colectivos veciñais e ecoloxistas é que o ‘Non’ a Altri podía ser argumentado por moitas cuestións, desde a eucaliptización até o consumo de auga, pero que foi a conexión á rede eléctrica a que pode significar o fin do proxecto.

E, ademais, segue sendo unha redución de todo o que implica. Desde o grupo municipal o que expomos é cales son os proxectos que a Xunta ten para a provincia de Lugo a nivel industrial. Pois está claro que nada. E se a saída era Altri, entón temos un problema máis grave. Hai que entender que o proxecto de Altri non era viable nin desde o punto de vista económico, nin ambiental, nin social, é unha realidade que leva manifestando desde hai moitos anos. O que dicimos é que non hai unha aposta polo desenvolvemento industrial do interior e do rural galego, nin hai unha proposta viable para ese desenvolvemento industrial.

Ao final, atópasche con argumentos buxán e confrontacións e ataques entre administracións gobernadas por distintas siglas políticas. Esa é a cuestión. O debate converteuse basicamente niso e Altri foi unha arma que se utilizou para avivar esa confrontación entre administracións, entre partidos políticos e na que tivo que ser a poboación civil, desde o nacemento do río até a ría de Arousa, os que puxeron sobre a mesa coñecemento, investigación e moitísimo traballo técnico para demostrar que Altri non era viable e que non era unha solución para o interior galego, senón todo o contrario, o que representaría sería a destrución de hábitats naturais, un consumo excesivo de recursos, destrución de emprego e, probablemente, unha depresión moitísimo maior da que ás veces se alude para referir ao interior galego da que poidamos imaxinar.

RECOLLIDA DE CURRICULUMS E ESPECULACIÓN

Mencionas á Xunta, pero imaxino que tamén haberá moito que dicirlle ao goberno municipal. Desde fóra dá a impresión de que se fiaba practicamente toda a economía de Pas a que isto cristalizase.

Totalmente. A nosa crítica desde o primeiro momento foi moi decisiva. Os representantes públicos temos unha responsabilidade e un compromiso moi forte no momento no que asumimos un cargo e mostrámonos moi cautelosos no sentido de que fixemos varias chamadas de atención ao goberno local advertindo de que non se podía facer un posicionamento tan decidido e propaganda sobre un proxecto industrial, sobre unha iniciativa privada, sen coñecer as implicacións, sen dar resposta ás demandas e á preocupación da cidadanía.

Os veciños mostraron a súa preocupación e inquietudes desde o principio, solicitaron información, encontros… As primeiras informacións eran realmente alarmantes, e iso sen coñecer o proxecto, pero se daba por sentado que era algo que había que apoiar si ou si. Incluso o goberno local chegou a facer pública a recollida de currículos para traballar nesta industria. Nós fixemos varias chamadas de atención, solicitamos unha xunta de portavoces, censuramos, cuestionamos e criticamos en moitas ocasións o comportamento como administración pola responsabilidade e o compromiso que ten que ter a súa actitude, a súa valoración e o seu traballo en referencia á xestión ou o manexo deste proxecto. A nós sempre nos pareceu que foi moi irresponsable en moitos momentos e que non se escoitou e non atendeu ás peticións e ás demandas da veciñanza.

Ao fío desa recollida de curriculums cando aínda non se puxo nin a primeira pedra, tamén hai que considerar que toda a polémica ao redor de Altri puido ter ramificacións noutros ámbitos, mesmo no da vivenda. Percibistes un punto de especulación con este proxecto? Penso nos alugueres cos potenciais operarios da planta ou similar…

No debate público levantáronse moitas columnas de fume con respecto ao que podía implicar. Isto puxo sobre a mesa outro tipo de debates relativos á realidade do noso concello e as necesidades que hai agora mesmo. A vivenda, como sucede noutras moitas localidades e cidades galegas e do Estado, é un problema tamén aquí. O acceso a unha vivenda, á vivenda dispoñible, a situación de moitos inmobles que están na vila, a situación de moitas aldeas e de moitas zonas rurais, a falta de servizos ou a deterioración dos servizos públicos no concello...

Puxéronse de manifesto moitas necesidades e realidades sobre as que hai que traballar e pór o foco, en lugar de pór todas as cartas para a empresa privada, cunha multinacional e unha industria que o único obxectivo que ten, e así o describe manifestamente no seu proxecto e na súa documentación, é un modelo extractivista que pretende unha localización estratéxica que lle permita acceder de forma rápida e barata aos recursos que precisa, xa sexan auga ou madeira, e que se o día de mañá, polo que sexa, eses intereses cambian, o que vai facer vai ser levantar, marchar a outro país ou a outro continente, deixando unha situación que nada ten que ver coa situación de partida.

Pensemos na localización que expuña o proxecto, no consumo de auga que declaraba o proxecto, nos niveis de contaminación que declaraba o proxecto… Analizando de forma obxectiva toda esa información, é imposible, imposible pensar que unha administración, que un goberno, faga unha aposta tan clara, tan rotunda e unha defensa tan contundente dun proxecto así.

Xusto o mes pasado, os socialistas galegos esixían a Rueda que fixese público un presunto acordo secreto con Altri e aclarase si, no caso de non chegar a cristalizar o proxecto, terían que indemnizar á firma portuguesa. Tedes constancia dalgún pacto neste sentido?

O que hai é que esixir transparencia. Foi a transparencia precisamente a que brillou pola súa ausencia en todo este procedemento, desde o primeiro momento, desde que se declarou como un proxecto estratéxico. Nos últimos meses xa vimos algúns movementos estraños con respecto á externalización das autorizacións ambientais poderiamos pensar que podería afectar o feito de sacar adiante este proxecto. 

Pensemos tamén en que recentemente se disolveu Impulsa Galicia, a sociedade público-privada promotora do proxecto. Pensemos en que o TSXG admitiu a trámite a petición para que a Xunta fixese público ese documento no que se recollían clausulas e acordos entre a administración e a empresa. Hai que esixir, e a cidadanía debe facelo así, transparencia a unha administración pública que está a pór en xogo o futuro de toda unha comarca e, por extensión, de moitísima poboación até a ría de Arousa, que gravemente se vería afectada si chégase a implantar no alto Ulla unha industria desas características. Transparencia e responsabilidade no exercicio do labor público de representación.

"A SENSACIÓN ERA CASE DE ABANDONO; CHEGAMOS TARDE A NIVEL AUTONÓMICO"

Nun primeiro momento, o PSOE, polo menos a nivel autonómico, tivo unha postura un tanto equidistante, sen criticar o proxecto de Altri pero tampouco sen darlle o seu apoio expreso, xusto nun momento onde a sociedade pedía un posicionamento claro. Púidolle quitar apoios esa indecisión e o feito de non formar parte das protestas xunto a outras figuras da política?

A sensación era, un pouco, case de abandono nun momento moi inicial, no que desde o grupo municipal manifestámonos dunha forma clara e contundente. Trasladámoslle á opinión pública cal era a nosa postura e a nosa liña de traballo con respecto ao proxecto. Chegamos tarde, si. Chegamos tarde a nivel autonómico ao proxecto; non houbo un posicionamento, creo eu, acorde ao que a sociedade galega estaba a demandar. Ás veces situar, loxicamente, é si ou non. Non valen as medias tintas e as posturas equidistantes neste tipo de cuestións son complexas. 

Loxicamente, hai que ter un argumentario, unha postura definida, para saír ante cámaras e micros. Iso pódoo entender, pero, seguramente, había xa material suficiente para facelo. Non se fixo así. Tivemos moi rápido o apoio e un traballo extraordinario das Xuventudes Socialistas, que rápido se desprazaron, que rápido entenderon que este proxecto non era o que Pas necesitaba, non era o que Galicia necesitaba. Fixeron un traballo extraordinario, exemplar, e eu creo que é unha transferencia tamén do que a política di, o que a cidadanía demanda das persoas que están en política e que aspiran a facer cousas por Galicia.

Credes que foi unha decisión señaladamente de Besteiro ou do conxunto da cúpula do PSdeG o optar por non mollar nun primeiro momento?

Descoñezo a dificultade que existía naquel momento para establecer un argumentario de traballo de face á opinión pública. Descoñezo a dificultade desa xestión. Se cadra coa outra administración central, que era das máis implicadas neste procedemento a través do Ministerio de Industria, etcétera. Descoñezo as razóns, descoñezo a estratexia, polo que é difícil xustificala ou non. Eu, a nivel persoal, non a xustifico, pero me faltan ferramentas de valoración. Seguramente o sentir nunha gran parte do electorado deste partido político é que non foi o suficientemente atendido, ou non sentiu un traballo de contundencia. Non sei, poderíase que pór o acelerador nese proceso nun tema de tanta transcendencia onde había que estar. Había que estar.

O anuncio da Xunta non supón en ningún caso un carpetazo definitivo ao proxecto; agora veñen tres meses de presión tanto dos detractores como dos que están a favor de Altri. Como cres que serán estes meses en Pas?

Esta é unha primeira batalla gañada, pero o proceso non chegou ao seu fin e iso sabémolo. Temos a certeza de que queda aínda traballo por diante, de que ese ‘Altri Non’ e ese traballo de oposición ao proxecto ten que continuar. Este tipo de cuestións xeran moita desconfianza entre a poboación, porque se descoñece o que a industria pode estar a facer, o que as administracións poden estar a organizar un pouco pola porta de atrás e con Altri temos xa moita bibliografía respecto diso con respecto a como se comportan as administracións e demais. Moita cautela. A empresa vai exercer o seu dereito a presentar recurso e hai que lembrar que aínda non saíu a autorización ambiental integral. Aínda hai varios capítulos abertos, hai tempos que permiten accións por unha banda e por outro, pois haberá que manter en garda e continuar coa traxectoria e co labor que seguro se seguirá facendo desde a Plataforma de Ulloa Viva, que está a facer un traballo extraordinario.

Pola nosa banda, seguiremos pendentes, tentando estar e apoiar na medida do posible, sempre desde esa postura que manifestamos desde o momento inicial e na que seguimos cun argumentario moi claro e moi convencido, porque sabemos o que representaría Altri para Pas, para a comarca e para o conxunto da sociedade galega; e é algo que non queremos e estaremos sempre en fronte dicíndolle ‘Non’.

Cal debería ser a aposta de Pas a nivel económico? Poderíase establecer unha folla de ruta coas economías rurais como eixo?

A economía rural e o sector agrogandeiro son un eixo vertebrador do noso territorio. Temos que apostar pola competitividade, pola mellora destes proxectos e favorecer a rendibilidade e o futuro destas producións que seguen sendo de carácter familiar, que xeran un impacto positivo no territorio desde o punto de vista económico, social e ambiental. Lembremos que as produtoras e produtores agrogandeiros son axentes ambientais que realizan un labor de coidado do territorio que é fundamental, e son auténticos axentes forestais que traballan na protección fronte aos incendios. Alí onde hai gañado, alí onde hai actividade agrogandeira, temos un escudo moi potente para facer fronte a esta secuela que nos afecta practicamente ano tras ano.

Temos tamén na nosa comarca, especialmente no noso concello, outro motor económico moi importante que é o turismo, e isto é unha realidade a través do Camiño de Santiago. Pero é que ademais temos unha cantidade de recursos naturais e patrimoniais que non se están pondo en valor e que poderían permitir articular unha auténtica rede de valorización do territorio, de reclamo aos visitantes. Temos natureza, gastronomía, patrimonio, moitísimos recursos que hai que coidar e pór en valor se realmente queremos que repercuta de forma positiva tamén nesa economía ligada ao sector servizos e ligada ao turismo. Temos unha localización estratéxica no mapa e unhas economías que son vertebradoras do territorio e que xeran un impacto positivo no mesmo. O que temos é que traballar da man para protexelas, para coidalas, preservalas e para garantir o seu futuro.

Somos unha comarca que ten unhas peculiaridades enormes e asegúroche que desde fóra se estuda en moitos casos moitas das realidades que ocorren e xestiónanse aquí nesta comarca. Temos moito emprendimiento ligado sobre todo ao sector primario, ao sector agrogandeiro, pero tamén ligado a outros sectores. Creo que hai moito que xestionar e que realmente hai moito potencial nunha comarca que, insisto, ten un futuro extraordinario. Ao final o máis importante dos territorios son as persoas. E se algo temos nesta comarca son referentes e referencias para que os mozos realmente entendan que este modelo de vida, este modelo socioeconómico, é realmente sostible, que é un modelo moi satisfactorio ademais, e que o que queremos é preservar esta vida. Porque ao final tamén temos o traballo e a responsabilidade de deixar un legado en condicións ás xeracións que veñen por detrás.