Lucas Pardo (Erguer): "As pintadas na Universidade de Abanca son resultado da situación que vivimos”

Este mércores 15 de abril as sete cidades galegas acollerán protestas de estudantes de todos os niveis educativos de Galicia que protestarán contra a privatización da educación na comunidade, que desde hai uns anos vive un proceso que se acelerou "" e volto "máis agresiva" ao modo de ver da asociación estudantil 'Erguer. Estudantes dá Galiza', colectivo convocante das mobilizacións. O mellor exemplo deste proceso é o avance da Universidade Internacional da Empresa levantada por Abanca e que roto cun sistema universitario que, até hai uns anos, librouse dos intereses privados. Agora son cada vez máis as iniciativas similares ás da UIE que asoman en Galicia, sen mellorar a oferta formativa e, ao parece de moitas organizacións, ocupando o lugar e os recurosos que corresponden á pública.

UNHA XUNTA PECHA A DIALOGAR

Os paros deste mércores proxectan ter unha gran acollida por parte dos estudantes. “A resposta está a ser moi boa, o estudiantado está a animarse nos centros polos que estamos a pasar e esperamos unha xornada de folga bastante concorrida e moi necesaria pola situación na que se atopa o ensino”, aventura Lucas Pardo, portavoz nacional da asociación estudantil de face á que confía sexa unha folga “moi positiva e que esperamos con ansia”, pero coa previsión de que, como adoita pasar, nalgúns centros “non se xustificará a falta; problemas de normativas que se dan sempre”. 

As reivindicacións dos estudantes son moitas, pero, até agora, a Xunta non estableceu unha canle para iniciar o diálogo. Para Pardo esta situación é comparable ao que sucede pola parte do profesorado, representado polos sindicatos STEG ou CIG e que protagonizaron varias xornadas de folga ao longo do curso 25/26, sen que desde a Consellería abríronse a negociar unha solución e con previsión de que o próximo 28 de abril terá lugar a enésima xornada de folga de profesores en Galicia. 

“Pasa o mesmo co estudiantado. O que vemos son queixas constantes en centros de todo o país, situacións que se repiten todos os anos e, aínda así, non chegan a considerar nin sequera esta problemática”, lamenta Pardo sobre unha estratexia da Xunta baseada en “presentar uns supostos logros en diferentes planos, onde din que o ensino vai cada vez mellor”. “Daquela a realidade que vemos é a dun estudiantado farto coa situación actual e co que se espera que veña para os seguintes cursos”, incide. 

PROTESTAS E PINTADAS

Derívaa, segundo Erguer, é total, e non só pola consolidación da Universidade de Abanca, senón polo temor a que este modelo avance nunha comunidade sometida a un goteo de acontecementos que terminaron por desbordar o vaso da paciencia da organización, que cita non só a apertura da UIE, senón ao “aumento de graos que solapan a oferta pública”, proxectos como o de CESUGA para abrir a Universidade Emilia Pardo Bazán, que se proxecta como a segunda privada que podería instalar en Galicia, ou o “silencio institucional” dunha administración onde “parece que todo vai ben” pero que “ignora as nosas demandas”.

“Son cousas que se van sumando até chegar a esta situación, onde parece que non hai forma de parar a privatización e que cada vez vai a máis curso tras curso, máis acelerada, máis rápida e máis grave”, censura Pardo. O outro lado da moeda, argumentan, é un sistema público “onde se retiran graos e máster, cando na privada duplícanse e non se fai nada respecto diso nin se considera dentro da axenda pública”. 

“É algo que hai que traer á palestra. Que os estudantes sexan conscientes da situación que estamos a vivir e de que, se queremos atallala, a organización e a loita é o único camiño”, reivindica o portavoz. Unha loita que parece chegar antes de tempo ás portas das sedes de Abanca, que o luns amenceron vandalizadas con pintadas en actos que puxeron á asociación na diana ao relacionar ocorrer coa folga do mércores. 

A entidade bancaria anunciou que poría os feitos en coñecemento das autoridades e desde Erguer temen que isto sirva para “desligitimar a loita estudantil”, dispersando o foco do debate principal. Pardo non esquiva o ocorrido e cre que estes actos “son resultado da situación que vivimos”.

“Claro que se relaciona coa nosa convocatoria”, admite, referindo a “situación crítica” da educación en Galicia, onde Erguer avanza que seguirá “dando loita” máis aló do 15 de abril en defensa dos dereitos do colectivo, defendidos tamén polos candidatos ao reitorado da UVigo ou pola recentemente elixida nova reitora da USC, Rosa Crujeiras, que en conversación con este diario analizou a desigualdade no trato que reciben as universidades públicas ante a privada, cando en teoría o terreo de xogo ten as mesmas regras para ambos. 

“Nós somos universidades públicas; debémonos ao público, financiámonos cos impostos. Ten que haber unha certa ordenación no mapa de titulacións, pero estamos a percibir que non xogamos nas mesmas condicións que a privada. As autorizacións máis recentes como Dereito ou Psicoloxía, que duplican, ou triplican, ou cuadriplican graos que xa temos no sistema, é unha limitación que á privada non se lle pon e á pública si”, denunciaba entón Crujeiras, tese compartida por outros colegas da catedrática e por Erguer, onde valoran positivamente estes pronunciamientos desde as universidades públicas.

“Fai falta que se fale seriamente sobre isto, sobre a desigualdade que se vive”, salienta Pardo. Ao seu xuízo, duplicar graos só enténdese como forma de “beneficiar intereses privados” cando en Galicia “non hai necesidade” para que aparezan novas universidades, senón “máis prazas na pública”. 

“É unha incongruencia que se neguen prazas na pública e, ao mesmo tempo, que se xustifique, ampárese e protéxase un aumento ilegal dos graos e da oferta na privada. Pensamos que as universidades públicas o que si deberían de facer é ter un posicionamento máis claro, un posicionamento aberto e contundente contra a Xunta de Galicia”, suxiren desde o colectivo de estudantes, que asisten a unha política da Consellería baseada en “deixar facer”. “Como na vida, non facer tamén é facer algo”, acusa Pardo. 

CESUGA Á espreita, COMO EMPRESAS NA FP

Precisamente nese “deixar facer” viu CESUGA para tomar posición no seu intento de impulsar a Universidade Emilia Pardo Bazán na Coruña, que sería a segunda privada que se instale na comunidade galega. A pesar de que conta cun informe desfavorable do Ministerio de Educación, a iniciativa pretendía impartir clase xa para o curso 26/27, aínda que aínda non recibiu o apoio concreto da Xunta, aínda que si a súa aprobación técnica o ano pasado.

A proposta vinculada á Universidade San Jorge de Zaragoza suporía, ao parecer de Erguer, “un ataque máis agresivo e aínda máis cínico ao sistema público”. “Galicia o que necesita é un ensino público que teña o financiamento que require, e non que se manteña na precariedade mentres se favorece que aparezan estas universidades privadas”, reprende Pardo, que denuncia o “desvío de recursos” para a privada, que só beneficia “ao estudiantado que pode pagala”. 

“Baixo esa bandeira da suposta calidade que ofrece a privada, aqueles que poden pagala acóllense a ela, retíranse recursos da pública e aqueles que non teñen a sorte de poder acceder a ela quedan na pública, que se vai precarizando ano tras ano. Ao final é unha estratexia clara de diferenciación entre clases, de división e de desigualdade”, recrimina o portavoz. A continuación, cre que isto poría nunha situación aínda máis comprometida a UVigo, USC e, sobre todo, UDC, pois se instalaría na cidade herculina para competir directamente coa universidade coruñesa. 

“Unha segunda universidade privada sería tamén extremadamente complexo de asumir para as universidades públicas, porque canta máis haxa, máis vai dar lugar a decisións e posicións de alianza entre estas universidades privadas de face a como van abordar tanto a relación coa pública como co propio estudiantado galego. Poderíanos afectar a toda a comunidade universitaria e deixarnos nunha posición desfavorable”, prognostica, á vez que agarda que “ese día non chegue”, algo que só será posible se os estudantes ofrecen “unha resposta clara” ante un proxecto que supón “unha ameaza seria aos nosos dereitos”.

Con todo, non só os estudantes universitarios viven sometidos a este “proceso privatizador”, senón que se contaxiou tamén á Formación Profesional, onde desde hai anos ofrécense ciclos duais onde empresas garanten que, tras os anos de formación, os estudantes gozarán dun acceso inmediato ao mercado laboral. Para Erguer este é un modelo negativo porque “vende a inserción laboral” sen responder a preguntas como os motivos polos que logran ese obxectivo. 

“Por que gusta tanto entre as empresas privadas, especialmente entre as máis grandes? Ao final, o sistema da dual no que consiste é: ti vas facer unhas prácticas a base dunha empresa que, a cambio, pode ter decisión en cuestións como o material que se está ensinando e os propios estudos que se están dando en canto a ese ciclo concreto”, detalla Pardo, que asegura recibir queixas de estudantes deses ciclos formativos que critican que a “formación ultra específica” que reciben para “saídas laborais moi concretas para a man de obra que precisa esa empresa nese momento” e non tanto para unha vida profesional ao longo dos anos.

VIVENDA E OUTROS ELEMENTOS COMÚNS

Estudantes que, ademais, quéixanse do estado dos centros convertidos en “sistemas de reprodución de man de obra” e non nun “sistema verdadeiramente de calidade e de formación profesional, que é como debería ser”. O da FP é un dos puntos do decálogo de demandas que comparten cos sindicatos convocantes da folga na educación galega do 28 de abril, xornada que deixou a Erguer nunha particular encrucillada.

Por unha banda, Pardo recoñece a existencia de moitos elementos comúns, como os cocientes nas aulas ou a falta de recursos que afectan tanto a docentes como a escolares, o que fai que desde Erguer algunhas voces valoren dar o seu apoio ás protestas. Por outro, tamén cren que é importante compartimentar e deixar a cada colectivo o seu espazo, aínda que coincidan en moitos sentidos os diagnósticos de profesores e alumnos.

“A mellora das condicións dos profesores é tamén a mellora das condicións do ensino que reciben as estudantes. Pero tamén hai outras que son específicas de cada un e cada loita debe de ter o seu espazo e o seu momento sen ninguén que dilúa as propostas”, interpreta Pardo, que non se pecha a entrar a valoralo en canto pase a folga do día 15.

Na disección que fagan uns e outros hai un elemento que é transversal a todos e é a crise da vivenda, un apartado que se converteu nun elemento diferenciador que impide ou posibilita a moitos o acceso ao ensino universitario. Desde Erguer puxeron en marcha distintas campañas ao longo do curso con diferentes propostas que manifestaron de maneira recorrente pero que viran en torno a urxente rebaixa dos alugueres e a creación dun “Sistema Galego de Residencias Públicas Estudantiis/Estudantís ligado directamente ao sistema universitario ou de ensino superior”, pensado para que universitarios e estudantes de FP teñan garantido o seu acceso a unha residencia a prezos populares ou financiados por bolsas.

A falta de vivendas dáse en todas as urbes galegas, pero en Santiago é especialmente crítica pola falta de alternativas en residencias públicas nun contexto de moita demanda e escasa oferta. “Máis de dous terzos das estudantes que solicitan praza nunha residencia quedan sen ela”, calculan desde a asociación, unha cifra que evidencia que se está “expulsando” a moitos alumnos cuxas familias teñen que facer números para pagar os estudos dos seus fillos.

MÁIS FOLGAS?

Así as cousas, e coa previsión de que non se clarificará moito o escenario de aquí a final de curso, desde Erguer non renuncian a convocar máis xornadas de folga, algo que se dará unha vez tomen o pulso á resposta dos estudantes deste mércores. “Hai que valoralo”, afirma Pardo, que cre que “se non hai cambios a loita continuará”. 

“A folga non é un fin, senón un medio para explicitar as nosas demandas. Queremos compromisos claros, cambios, e que isto non siga así. Imos seguir traballando despois do 15 de abril e a presión seguirá e aumentará, a pé de rúa e a pé de aula, loitando polos intereses dos estudantes”, gabia.