Os menús nas residencias, un "trámite mecánico" que deixa de lado a calidade e nutrición, denuncia ASGADeD

A alimentación das persoas maiores que viven en residencias, acoden a centros de día ou reciben comida a domicilio a través de programas como o Xantar na Casa volve estar no centro do debate en Galicia. A Asociación Galega en Defensa dá Dependencia e dá Discapacidade (ASGADeD) relanzou unha campaña pública de concienciación para denunciar o que considera carencias nutricionais persistentes nestes servizos, e para reclamar ás administracións, aos profesionais do sector e ás familias unha maior implicación na mellora do que se pon no prato.

A iniciativa, que comezou discretamente antes do pasado Nadal co obxectivo de incidir no tema durante as festas, entra agora na súa fase principal. A asociación considera leste un ámbito prioritario que require medidas urxentes para garantir unha vida digna ás persoas en situación de dependencia ou discapacidade. 

Segundo ASGADeD, a realidade en moitos centros dista moito do desexable. A entidade denuncia que os menús se xestionan con criterios puramente funcionais: escasa variedade, baixo valor nutricional e pouca adaptación ás necesidades individuais de cada persoa. Falan de repetición constante de pratos, presenza insuficiente de produtos frescos e un peso excesivo de alimentos precociñados ou recalentados que, nalgúns casos, copan a totalidade da dieta diaria.

TRITURAR NON ES ADAPTAR

Un dos puntos máis críticos sinalados pola asociación é a concepción habitual da chamada alimentación adaptada. En demasiadas ocasións, indican, adaptar a comida enténdese unicamente como triturar os alimentos, sen prestar atención á presentación, ao sabor nin á variedade de texturas. Esta redución da experiencia para comer a un acto puramente mecánico, subliñan desde ASGADeD, afecto directamente á dignidade e ao benestar emocional de quen o padecen.

O argumento de fondo é que o envellecemento esixe máis atención nutricional, non menos. Unha dieta insuficiente ou desequilibrada ten consecuencias directas sobre a saúde: desnutrición, perda de masa muscular, maior risco de caídas e fracturas, déficits vitamínicos e perda de autonomía funcional. A iso súmase o impacto cognitivo: unha alimentación inadecuada pode agravar a perda de memoria, dificultar a concentración e favorecer episodios de confusión ou desorientación, especialmente preocupantes en persoas con deterioración cognitiva.

Para ASGADeD, a conclusión é clara: a comida non pode seguir entender como un servizo básico de segunda categoría ou un custo a recortar. A asociación defende que garantir unha nutrición axeitada é tan importante como calquera outro tratamento médico, e que debe recoñecer como un dereito fundamental das persoas maiores e dependentes, non como unha prestación accesoria.

UN PROBLEMA XENERALIZADO

O problema non é exclusivo de Galicia, aínda que a comunidade ten razóns especiais para tomarllo en serio. Nunha comunidade cunha das poboacións máis envellecidas de Europa, a nutrición axeitada é clave para manter a saúde, a autonomía e a calidade de vida das persoas maiores. 

O debate cobrou visibilidade nos últimos meses tamén a nivel estatal: o ministro de Dereitos Sociais, Pablo Bustinduy, e a ministra de Sanidade, Mónica García, anunciaron o inicio da tramitación dun real decreto para regular que as comidas servidas en hospitais e residencias de maiores sexan saudables e nutritivas. 

Un dos episodios que máis repercusión tivo ocorreu nunha residencia de Ortigueira, en Galicia, onde algúns residentes denunciaron publicamente o tipo de comida que recibían, describindo os pratos como "comidas amasadas", cunha textura pouco apetecible e que, segundo os seus testemuños, pouco tiñan que ver cunha alimentación saudable. Aquel caso visibilizó unha queixa que se repite en distintos centros e que foi sinalada por familias e profesionais do sector en múltiples ocasións.

Pola súa banda, a Xunta de Galicia apostou nos últimos meses pola dixitalización da xestión dos seus centros. O Consello aprobou a contratación de servizos para actualizar e mellorar os sistemas tecnolóxicos de xestión dos centros de política social, incluíndo un sistema de cociña e comedor que permitirá xestionar os menús e dietas, e un portal de familias con acceso a información sobre a alimentación das persoas residentes. Con todo, ASGADeD considera que as melloras tecnolóxicas non son suficientes si non van acompañadas dun cambio de enfoque na calidade nutricional real dos menús.

A campaña de ASGADeD estenderase ao longo dos próximos meses e incluirá accións informativas, divulgación de contidos especializados e colaboracións con profesionais da nutrición. Tamén se abrirán espazos de reflexión sobre o papel da alimentación na prevención da dependencia e na promoción da saúde durante o envellecemento.

A asociación chama a implicar non só ás administracións públicas, senón tamén ás familias e aos propios traballadores do sector. A súa aposta é por un modelo de atención centrado na persoa, no que a comida sexa recoñecida como unha ferramenta terapéutica e non como un trámite ao que se lle dedica o orzamento mínimo posible.

Desde ASGADeD lembran que o obxectivo non é só que os maiores coman, senón que coman ben, que gocen da mesa e que ese momento cotián reforce, en lugar de deteriorar, a súa saúde física e emocional. Nunha Galicia que envellece a un ritmo acelerado, esa esixencia resulta cada vez máis urxente e ineludible.