Expertos da USC piden unificar os criterios de pago do Servizo de Axuda non Fogar para garantir a equidad

A Universidade de Santiago de Compostela (#USC) propón revisar e homoxeneizar as achegas económicas dos usuarios do Servizo de Axuda non Fogar (SAF) en Galicia. O obxectivo, segundo o informe encargado pola Federación Galega de Municipios e Provincias (#Fegamp), é asegurar a igualdade e o acceso ao servizo, dado que actualmente dúas persoas coa mesma renda e patrimonio poden pagar cantidades moi diferentes polo mesmo número de horas segundo o municipio no que viven.

Diferenzas entre concellos

O estudo, titulado A reforma necesaria do financiamento local e elaborado polas profesoras de Economía María Cadaval e Carmen Sánchez Carreira, advirte dunha situación desigual derivada da autonomía municipal. Cadaval explicou que a normativa permite aos concellos financiar o SAF mediante tres vías: achegas da Xunta, fondos municipais e pagos dos usuarios. Esa liberdade provoca que existan até 313 métodos distintos de cálculo, un por cada concello galego, o que se traduce nunha forte disparidade territorial.

Ademais, a economista apuntou que os gobernos locais tenden a reducir a achega esixida ás persoas beneficiarias, de maneira que o seu peso no financiamento foi diminuíndo. O informe constata que entre 2018 e 2024 a Xunta incrementou progresivamente a súa participación até cubrir o 62% do custo do servizo (12 euros por hora), mentres que os concellos asumiron o 26% (5 euros por hora). As familias, en cambio, só achegaron unha media do 12% (2,3 euros).

Proposta dun modelo común

O documento sugiere “estandarizar os servizos e as condicións de prestación” do SAF, tal como xa prevé o decreto de 2012 que regula o copago e o catálogo de servizos. A USC avoga por definir con precisión que prestacións deben ser cofinanciadas pola Xunta e os concellos e cales deben quedar fóra dese financiamento, de modo que os municipios só amplíen as prestacións se o fan con recursos propios. “Debe existir unha columna vertebral básica que financie a Xunta”, subliña a análise.

O informe considera que a situación demográfica de Galicia, marcada polo envellecemento, converte á comunidade nun “laboratorio de innovación” para deseñar políticas públicas de coidados. Este modelo podería servir de referencia para outras rexións con estruturas poboacionais similares.

Unha revisión máis ampla do sistema local

O traballo, coordinado polos economistas Xoaquín Fernández Leiceaga, Javier Suárez Pandiello e Santiago Lago Penas, propón tamén unha reforma integral do financiamento local. Expón revisar a participación dos concellos nos ingresos do Estado e da Xunta, incorporar criterios que reflictan o impacto do turismo nas contas públicas e adaptar a xestión de residuos e auga ás novas demandas sociais e medioambientais.