Detectores de radiofrecuencia e furgóns blindados: así se prepara a PAU 2026 ante filtracións e copiones

Do mito da caverna de Platón ás obras de Federico García Lorca, dunha raíz cadrada a un climograma, da Constitución de 1812 á 'Olympia' de Manet. Entre estes e outros temas navegan os nerviosos pensamentos dos alumnos que, en cuestión de días, someteranse á Proba de Acceso á Universidade (PAU), que se celebrará do 2 ao 4 de xuño na súa primeira convocatoria en Galicia e que inclúe algunhas novidades no protocolo establecido, como a autorización para que o profesorado das comisións delegadas poderá inspeccionar lentes, calculadoras, bolígrafos ou outros elementos. Todo para tratar de evitar que os alumnos copien e obteñan os mellores resultados en base aos seus méritos e coñecementos adquiridos durante o último curso. 
 

UN TRABALLO QUE EMPEZOU EN 2025

Son 13.441 os estudantes que concorren este ano ás probas que se celebrarán en 36 centros dunha decena de localidades das catro provincias. Todo está calculado ao milímetro e cronometrado con precisión para evitar as trampas que, de detectar, lembran os organizadores que por "o uso de dispositivos non permitidos implica a expulsión da PAU, do mesmo xeito que tamén o implica ter calquera dispositivo electrónico dentro da aula".

A preparación da PAU 2026 arrincou inmediatamente despois de que se realizase a PAU 2025. A Comisión Interuniversitaria de Galicia (CiUG), responsable das probas, fala de “un proceso moi complexo” que comeza coa publicación dos modelos de exame e culmina coas xornadas onde os alumnos se enfrontan aos exames de selectividade como os coñecemos. 

“Na CiUG temos un calendario no que está marcado o traballo que hai que facer exactamente cada día do ano. Hai unha multitude de procesos encadeados que implican que hai que ser moi coidadoso con todo o proceso para que non haxa problemas nos días das probas”, insisten desde a organización, que este ano introduce cambios como permitir a presentación do DNI dixital para a identificación dos examinados, aínda que, na práctica, parece unha medida irrealizable pois o móbil segue prohibido. 

“É importante recalcar que temos que adaptarnos ás normativas que van saíndo publicadas e unha delas é permitir a identificación co DNI electrónico (Real Decreto 255/2025). Pero iso non implica que continuemos prohibindo o acceso de calquera dispositivo electrónico ás aulas, para garantir a igualdade de oportunidades”, detallan desde a CiUG. 

A tecnoloxía é, precisamente, o gran desafío dos organizadores destas probas, que se esmeran por evitar que haxa filtracións ou que os alumnos poidan copiar. Por iso, antes dos exames, realízase un exhaustivo control de acceso, feito por profesores que “identifican a cada estudante como en calquera oposición ao sector público”.

“O estudiantado ten que levar un documento identificativo oficial (#DNI, pasaporte, permiso de residencia, etc.) Ademais, durante as probas o estudiantado ten que ter ese mesmo documento identificativo encima da mesa coa fotografía cara arriba para a súa identificación en cada momento”, insisten.

TEST A PROBA DE COPIONES

No entanto, o dispositivo que se pon en marcha ao arrincar as probas inclúe medidas que para evitar que os alumnos copien por todos os métodos imaxinables. Cada ano dan casos de alumnos aos que pillan “tentando mellorar a súa cualificación empregando todo tipo de dispositivos”. Para eliminar aos tramposos, a CiUG leva xa máis dun lustro empregando dispositivos de detección de radiofrecuencias non autorizadas. Aínda que en maio do ano pasado presentouse nunha reunión da CRUE unha proposta para universalizar esta técnica, “só Galicia emprega detectores de frecuencia desde o ano 2019”, co obxectivo de “garantir a igualdade de oportunidades. 

“A PAU ten dúas finalidades: por unha banda, fixa os requisitos mínimos necesarios para acceder a estudos universitarios; por outro, serve para a necesaria ordenación do estudiantado nun sistema de concorrencia competitiva”, estiman. Para que esta idea cale, desde os institutos e desde a propia CiUG faise moita pedagoxía, recalcando sempre “nota de corte é algo que determinarán elas e eles, cos seus resultados”. Do seu esforzo dependerá o seu futuro e o acceso aos graos aos que soñen con acceder.

“Moitas veces pensan que só é un problema de alcanzar unha determinada cualificación e que si chegan a ese valor xa está, pero non é así. Se unha persoa copia non se beneficia a si mesma, prexudica a todo o alumnado que participa”, matizan os organizadores. Desta forma, expoñen un exemplo que pretende clarificar da mellor forma posible esta tese.

“Cando temos os resultados e facemos a ordenación para acceder a calquera grao, convocaremos no primeiro chamamento por exemplo a 100 estudantes. Que pasa si unha alumna quedou no posto 101 e non entrou, pero o teu amigo entra xusto no posto 100? Pois que esa estudante no posto 101 queda fóra deses estudos para os que tanto se esforzou. Pero, si, ademais, a estudante que está no posto 101 sabe que o seu amigo xusto está no posto 100 e que copiou mentres que ela non copiou, a sensación de malestar é enorme. Por iso temos que facer todo o posible para garantir a igualdade de oportunidades”, razoan desde a CiUG, onde ven “obvio” o emprego dos detectores de radiofrecuencias.

Máis aló dos tradicionais pinganillos, nos últimos anos aumentaron e sofisticáronse os métodos para copiar, como os smartwatches ou as lentes intelixentes. Nos próximos anos, co avance da IA e as novas tecnoloxías, é posible que mesmo resulte aínda máis difícil dar caza aos infractores. Desde as universidades galegas transmiten tranquilidade, coma se fosen un paso por diante destes avances e dos copiones, grazas aos “especialistas en novas tecnoloxías” cos que contan os centros de ensino universitario e que din estar “á vangarda” e “preparados” para calquera reto desa índole.

VIXILANCIA NAS AULAS...E NA REDE

Doutra banda, non só nas aulas teñen que ter mil ollos, senón tamén na rede. O temor aos hackeos ou ao roubo de información, coa conseguinte filtración dos exames, obriga ás entidades a realizar un importante investimento en ciberseguridad. Para custodiar as probas e que non caian en mans dos ciberdelincuentes, “as direccións dos grupos de traballo as únicas persoas que teñen encomendado elaborar os exames da PAU”.

“Remiten varios modelos de exame (completos) que teñen que preparar en computadores sen conexión a internet. Despois numeramos as propostas de cada materia en orde aleatoria. Posteriormente, unha vez que cada proposta de exame de cada materia está numerada, na CiUG faise todos os anos un sorteo público para decidir que exame é o da convocatoria ordinaria e que exame é o da convocatoria extraordinaria”, relatan os organizadores, que contan ademais cun modelo de exame extra “que só se empregaría no caso de ter que repetir o exame, para o que está reservada a tarde do xoves”. 

“Unha vez terminado o proceso, os outros modelos quedan descartados. Todo o proceso faise sen conexión a internet e ademais por persoal propio”, abundan, remarcando que noutros distritos universitarios se externaliza o proceso de fotocopia, pero en Galicia optaron por “manter todo internamente”. Ao final, o día da repartición de exames, os documentos chegan aos lugares onde se realizan as probas en furgóns blindados, con persoal de seguridade, coma se tratásese das xoias da coroa real. 

Pero, e si désese un dos peores escenarios? Pensemos, por exemplo, a polémica nas oposicións á Seguridade Social na Coruña, onde CC.OO. denunciou un posible que afectaría a miles de opositores de todo o Estado, un caso que chegou até a Fiscalía e que tivo en albas a todos os que concorreron a esa oferta pública de emprego. Imaxinemos un escenario onde, unha vez comézanse a avaliar os resultados, os examinadores sospeitan que, polas respostas dadas por algúns alumnos e a porcentaxe de acerto global, empregáronse métodos para copiar que non foron detectados durante a proba. É dicir, que podería dar que nunha aula de 30 alumnos hai 22 que sacan unha nota de 10, por exemplo, con respostas idénticas. Que pasaría nese suposto? Repetiríase o exame? Cal sería a consecuencia? 

Desde a CiUG son, en certa maneira, ambiguos na súa resposta, manifestando que “desde que existe a CiUG extremáronse todas as medidas de seguridade para garantir a igualdade de oportunidades” e que, en calquera caso, “non se contempla esta situación”. 

PÚBLICA VS PRIVADA

Este ano, por primeira vez en tres décadas, os medios de comunicación non recibiremos a listaxe de alumnos que superaron as probas de selectividade, dando pé á tradicional entrevista coa alumna que sacou a nota máis alta do seu distrito ou o estudante que alcanzou a puntuación perfecta. Un cambio que se debe á nova normativa de protección de datos e que, no entanto, non impedirá á prensa facer eco das porcentaxes de persoas aptas. 

Desde a CiUG tamén tratan de desmontar a teoría, estendida historicamente por todos os institutos ao longo e ancho do país, de que os alumnos da privada teñen mellores notas que os da pública. Nos tempos deste redactor existía o rumor de que os dos colexios privados “filtrábaselles o exame a noite antes”. Con todo, desde a CiUG acoden aos fríos datos: “O dez mellores resultados do ano pasado na fase xeral da PAU, é dicir, empregando unicamente a nota media dos exames de PAU, son de centros públicos”. 

“Máis aínda”, engaden, “foron oito mulleres e dous homes. Con todo, de ter en conta as notas dos seus centros educativos (60% do centro e 40% da PAU), os resultados son diferentes coa presenza de centros privados nos postos sétimo, oitavo e décimo”.

A menos dunha semana para que comecen os exames, moitos alumnos apuran as últimas horas de estudo, conscientes de que se xogan moito nun test detrás dos que se esconden o seu futuro e, talvez, o mellor e máis merecido verán de descanso das súas vidas. Na CiUG queren mandarlle unha mensaxe de calma a todos eses mozos e mozas que sofren ‘a febre das notas de corte’ e que sofren insomnio ou pesadelos polas súas aspiracións, ante o temor que a PAU sexa unha proba superior a eles: “Cando comecen a facer os exames verán exames normais, con preguntas normais, que terán respostas normais e, por tanto, resultados normais”.