Nai en folga de fame logra que a Xunta dea educación especial pública ao seu fillo

Carmen Villar Freire conseguiu nun só día o que non puido obter en catorce meses: unha praza escolar para o seu fillo de acollida de 15 anos cun 49% de discapacidade recoñecida. A ameaza de iniciar unha folga de fame ante a Delegación de Educación na Coruña bastou para que a Xunta reaccionase e ofrecese unha solución provisional que a propia familia cualifica de agridoce.

O desenlace chegou o mesmo luns en que Villar tiña previsto instalar fronte ao edificio administrativo da Consellería de Educación na Coruña sen probar bocado. Alí chegou cun cartel colgado ao pescozo que puña "Por unha escolarización axeitada para B. En folga de fame". Equipos de Educación e de Política Social da Delegación Territorial da Xunta reuníronse con ela e alcanzaron un acordo de urxencia: o menor incorporarase esta mesma semana a unha aula específica dentro dun centro ordinario da Coruña, co compromiso de que en setembro contará cunha praza nun centro de educación especial. Isto supón un cambio de criterio da Administración, pois a Xunta alegou onte que xa se atendía "debidamente" a Villar e o seu fillo.

Carmen Villar: "Chegamos, polo menos, a unha solución provisional"

"É unha sensación agridoce. Estou contenta porque o neno vai poder ir ao cole, pero é moi lastimoso ter que chegar até aquí para que tomen en consideración o problema", declarou Villar a Europa Press. A nai recoñeceu que a decisión de recorrer a unha medida tan extrema provocáralle " moito sufrimento", pero considerou que non tiña outra saída despois de 14 meses de espera e insistencia. 

A Consellería de Educación confirmou o acordo nun comunicado no que sinalou que a solución adoptada é de carácter provisional. O departamento non fixo valoracións adicionais sobre a xestión do caso nin explicou por que non deuse antes unha resposta semellante.

Pola súa banda, Manaia, Asociación Galega de Adopción e Acollemento, explica que "ou acordo chegou ca escolarización de B. nunha praza especial para ou que queda de curso e a proposta de tentar que teña unha praza en educación especial non curso que ven". O colectivo dá as "grazas" ás persoas que se achegaron á Delegación de Educación na Coruña en apoiar á nai de acollida.

Catorce meses sen escolarización e unha expulsión como detonante

A orixe do conflito remóntase a febreiro de 2025. Segundo relatou onte Villar,  B., identificado só pola súa inicial, estivera escolarizado durante os cursos 2023-24 e 2024-25 no centro Agarimo, en Arteixo, un centro de educación especial concertado onde, segundo relatou a súa nai de acollida, conviven menores con perfís moi distintos. 

O propio equipo educativo do centro recoñeceu ante a familia unha falta de medios que foi agravando a situación até desembocar nunha serie de incidentes. En febreiro de 2025, a dirección acordou a expulsión cautelar do mozo por motivos de seguridade, argumentando que non podía garantir a integridade nin do propio menor nin dos seus compañeiros nin do persoal.

Desde entón, B. non volveu pisar ningún centro. Durante ese período, foi trasladado temporalmente a un centro de protección de adolescentes en Lugo, do que tamén foi expulsado. Cada semana que pasaba supuña, en palabras da súa familia, un retroceso maior no seu desenvolvemento. O menor, que conta cun grao de dependencia severo, foi acollido de forma permanente por Villar e a súa parella hai doce anos e está ademais baixo tutela da propia Xunta de Galicia, o que engade unha dimensión institucional especialmente delicada ao caso. "O meu fillo ten unha idade cronolóxica de 15 anos, pero mental de tres ou catro", sinalou Villar.

Un auto xudicial que quedou en papel mollado

A situación non era descoñecida para a Administración. En decembro de 2025, un auto xudicial estableceu que o menor debía residir coa súa familia e asistir a un centro de educación especial, pero a resolución non se materializou en ningunha medida efectiva. En marzo de 2026, a Xunta volveu propor a súa escolarización no mesmo centro de Arteixo do que fora expulsado, a pesar de que ese centro recoñecera por escrito non dispor dos recursos necesarios para atendelo.

Esa proposta foi a que colmou a paciencia de Villar. A familia denunciaba atopar nunha situación de desprotección institucional: un menor tutelado pola Administración, cunha orde xudicial que ordenaba a súa escolarización, sen que ningún organismo tomase medidas concretas durante máis dun ano.

A Xunta defendía que o caso estaba "debidamente atendido"

Horas antes de que se alcanzase o acordo, a Consellería de Educación difundira unha nota na que aseguraba que o caso de B. estaba a ser "debidamente atendido por parte dos técnicos da Xunta de Galicia, con toda a sensibilidade que require". As mesmas fontes afirmaban que o menor se atopaba escolarizado no centro Agarimo e que, ante a necesidade dun cambio, propuxéraselle o Centro de Educación Especial Ou Pedroso, presentado como o recurso público de referencia para menores con problemas graves de conduta que requiren medidas extraordinarias de seguridade.

A Consellería descartou tamén os outros dous centros que a familia solicitara: o concertado Aspronaga, por falta de prazas e por non axustar ás necesidades do menor, e o Centro de Educación Especial María Mariño, de titularidade pública, por non estar adaptado ao perfil específico de B. Con todo, esa argumentación non se traduciu en ningunha alternativa efectiva ata que Villar anunciou publicamente a súa protesta.

O desenlace do caso de Carmen Villar pon de manifesto a dificultade que enfrontan as familias que acollen a menores con discapacidades severas e perfís complexos cando os recursos do sistema de educación especial resultan insuficientes ou inadecuados. A solución alcanzada é provisional: unha praza nunha aula específica até setembro. Será entón cando se saberá si o compromiso da Xunta tradúcese nunha escolarización estable e adaptada ás necesidades reais do menor.