A continuidade de Fademga "está en risco" se non logra un mellor financiamento de Política Social

Onde outros non chegan, chega Fademga. A Federación Galega de Asociacións en favor dás Persoas con Discapacidade Intelectual ou do desenvolvemento é a referencia autonómica neste ámbito, con 42 entidades adheridas das catro provincias e máis de 7.000 socios que representan a máis de 10.000 persoas con distintas necesidades. Desde a Federación tratan de chegar a cubrir todos aqueles aspectos que se escapan ás administracións públicas e a outras entidades que, por falta de recursos, non alcanzan a todo. Con todo, en Fademga tamén se están vendo asfixiados a nivel económico nun mundo onde todo encarécese e se precariza, prexudicando sempre aos mesmos. Para evitar iso, o colectivo leva meses demandando unha reunión coa Consellería de Política Social, encabezada por Fabiola García, que tras desoir as súas moitas chamadas, decidiu convocar a Fademga a unha reunión este venres 10 de abril, onde a organización acudirá cos deberes feitos. 

UN ENCONTRO QUE CHEGA TARDE

En Fademga levaban moitos meses demandando unha reunión coa Consellería que non terminaba de chegar. A necesidade de lograr “un financiamento digno” resultaba urxente para miles de familias, mentres desde a organización vían como, de maneira sistemática, incumpríanse os compromisos alcanzados nun primeiro momento con Política Social, os que motivaron que se acougasen as augas no sector e evitar máis mobilizacións no outono, coa promesa de que a inicios de 2026 íanse a sentar a falar das súas necesidades, no marco das esixencias que o colectivo considera cruciais até 2030. 

Na Federación traballaron nun plan de reivindicacións moi discutido que, como detalla o presidente de Fademga, Eladio Fernández, “leva o seu tempo e ten os seus desacordos”. “Dixéronnos que a primeiros de ano sentariámonos/sentariámosnos nunha mesa de negociación, pero esa mesa non se creou”, critica Fernández, pois non foi até xusto antes de Semana Santa que a Consellería levantou o teléfono para citalos para este venres día 10, no cuarto mes do ano.

“Xa fixemos a solicitude o 14 de xaneiro. Reclamámola por correo, enviando catro ou cinco escritos, falei coa conselleira e díxome que sería a mediados de marzo, falei co xefe de gabinete sobre cando poderiamos sentarnos… Todo foron boas palabras, pero sen resposta”, censura Fernández, que se mostrou comprensivo sobre o feito de que “pode haber dificultades, entendémolo”, pero dando un toque a Fabiola García pola tardanza a pesar de ver nela “boa vontade”. 

“Non entendemos que se pechase o diálogo que tiñamos directamente coa propia Consellería cando en outubro nos dixeron que podiamos chamar en calquera momento. Iso veu abaixo e quero saber por que”, reprenden desde Fademga, onde cren que a conselleira está “mal asesorada” e sinalan directamente aos mandos intermedios como os paus na roda para que non cristalizasen antes os encontros. “Están moi cómodos na súa posición e estanlle facendo un fraco favor”, valora Fernández. 

ASUNTOS A TRATAR EN MOMENTOS DE VACAS FRACAS

Á reunión Fernández levará cuestións como a revisión dos módulos económicos do custo de praza, o incremento do 1,5% do convenio colectivo, o incremente comprometido para os funcionarios, o desenvolvemento normativo que elimine ou, canto menos, reduza a inseguridade xurídica, ou eliminar os criterios dos interventores e técnicos para definir que é un concerto social e que un contrato de maneira que cando se poñan en marcha incrementos aplíquense os mesmos de maneira inmediata.

Con todo, hai moitísimas máis cuestións que abordar nun sector onde a precariedade está á orde do día e onde as familias necesitan respostas inmediatas. “Hai que incrementar os cocientes de atención traballadores-residentes. Estamos a ter un cociente mínima moi alta para a atención de persoas con grandes necesidades de apoio”, abunda Fernández, que inclúe entre as prioridades a necesidade de que “o usuario teña voz para decidir onde quere ir, e tamén a súa contorna familiar”. Asuntos como as melloras no transporte, adaptando o mesmo ás necesidades de cada centro e de si a súa ruta inclúe contornas urbanas ou rurais, ou o sistema de financiamento nun contexto de diminución dos convenios.

Nesta época de vacas fracas, e cunha inestabilidade económica que hoxe afecto a todos os petos, desde Fademga non esconden os apuros que están a sufrir na propia Federación, onde Fernández admite que “está en risco a continuidade”. “Pensemos que o ano pasado incrementouse o convenio un 10%. O acordo coa Consellería subía un 9,5%, quedando ese medio punto que ía ir este ano para compensar esa perda. Aínda que nolo pagaron, nós tivemos que pedir unha liña de crédito para manter aos traballadores, para pagalos ata que nos pagase a administración. Todo iso ten un custo. Somos entidades sociais sen ánimo de lucro, non temos recursos propios nin podemos xerar unha conta de resultados positiva ao acabar o ano, porque a lei tampouco o permite. Isto vaise arrastrando e arrastrando…”, explica Fernández. 

As estreitezas que sofre o colectivo trasládanse tamén aos centros novos que se están construíndo e aos que xa están operativos, onde atopan déficits aos que non poden facer fronte porque “non temos diñeiro para reformalos, adaptalos á normativa, e para canto queremos facer hai que investir nun préstamo ou unha liña de crédito”.

Fernández describe o escenario como “unha situación crítica para o movemento asociativo”, cada vez máis minado por cuestións como o feito de que cada vez teñen que asumir o coidado de persoas que “non están adaptadas aos nosos centros”, nunha situación similar á que describen os traballadores de residencias, que denuncian a “psiquitrización” dos xeriátricos co envío de usuarios por parte da Xunta que non responden aos estándares dos centros para a terceira idade. 

“Por que a nós mándallenos a esas persoas? Porque lles salgue máis barato? Porque o custo praza noso é máis barato? Está a rompernos a convivencia nos centros”, sostén Fernández, que non dubida en considerar “perigosa” a convivencia a día de hoxe nalgunhas instalacións tanto para os usuarios como para os propios traballadores, pois acoden “persoas con trastornos de saúde mental, con hábitos de conduta tremendos e cuns riscos tremendos”. 

Nesa liña, a maior crítica volve ser para a administración e a falta de transparencia, pois Fernández argumenta que non lles comunican os expedientes dos usuarios e que sofren a “falta de información” que lles trasladan, “pondo en risco mesmo a menores”. “Vivimos situacións que queremos aclarar, dialogar, ver os dous lados e por onde gana un e perde outro. Iso é unha negociación, non a obstrución ao diálogo e a prepotencia que poden ter algúns funcionarios e políticos”, engade. 

MILES DE FAMILIAS PENDENTES

As familias viven moi de cerca esta situación ao ser Fademga a que conta con máis prazas públicas entre as organizacións, pero non contan cos recursos necesarios para atender as necesidades especiais e concretas de moitos usuarios, polo que piden, a mesmo traballo, mesma remuneración. “Que paguen o mesmo que a outras, cun custo de praza máis alto que se pague igual aos que atendemos a persoas cunha síndrome ou outro”, apostilan desde Fademga.  

Por todo iso, as familias ven obrigadas a realizar “un sobreesfuerzo” para poder facer fronte aos gastos que supoñen estas discapacidades, pois as axudas non sempre alcanzan a cubrilo todo sen que se resinta na calidade dos servizos, que segue sendo o principal. “Os recursos públicos que hai son moi, moi escasos. Temos que buscar outros recursos xa non só para dar a atención ao usuario, senón tamén para manter as instalacións, para os incrementos na alimentación, adaptarnos ás novas directrices que marca a lexislación…”, enumeran. 

Hai que ter en conta que, afortunadamente, a calidade de vida dos usuarios aumentou considerablemente nos últimos anos, así como a súa esperanza de vida, sobrevivindo en moitos casos aos seus proxenitores e familiares. Esas persoas dependentes necesitan o apoio das institucións unha vez perden ás súas familias, un reto ao que aínda nos estamos asomando en moitos casos. 

Desde Fademga subliñan que, no seu caso, están preparados, pero necesitan mellores e máis infraestruturas. “Nestes momentos unha persoa orfa, xa teña 20 ou 70 anos, canto máis patrimonio teña, máis posibilidades para conseguir unha praza”, abunda Fernández. Volvemos, de novo, a un corte puramente económico e non sometido ás necesidades reais do usuario, cuestión que levarán este venres ao despacho de Fabiola García para pechar os acordos canto antes, e non chegar ao 29 de decembro, como ocorreu noutras ocasións, cos deberes aínda por facer, porque entón “nos vemos angustiados e todos con moitas présas e problemas nuns e outros”.

Tempo é, precisamente, o que necesitan moitas familias pendentes da valoración que fagan os expertos para coñecer o grao de dependencia dunha persoa, informes que resultan claves para o cobro dunha pensión ou a asignación dunha praza. As avaliacións “van moi lentas”, aínda que Fernández recoñece que “se mellorou algo”. 

“Segue sendo algo que inflúe moito, porque o cambio dun Programa Individual de Atención leva moito tempo e, mentres non teñas esa documentación, non podes cambiar de réxime de atención. Unha persoa que está no centro ocupacional e teñen que cambiar o PIA para pasar a un sistema residencial se cadra lévalle un ano de espera e durante ese tempo está a recibir unha atención que non é a axeitada”, razoa. 

Esa é unha das preocupacións das familias e un dos puntos que pretenden cambiar desde a entidade, que persegue evitar que rompan lazos fundamentais para os usuarios, forzados en ocasións a non poder seguir nos seus centros habituais, cos seus compañeiros, preto dunha contorna familiar, con traslados a moitos quilómetros de distancia que supoñen un desaxuste tanto para os usuarios como para as súas familias. 

PROTESTAS?

Se non se corrixen esas carencias, a posibilidade de que se retomen as protestas nos próximos meses sobrevoa o sector. “Nós somos familias e o que queremos é diálogo. Ante todo unha negociación”, reitera Fernández, que asume que nesa tira e afrouxa poden ter que ceder nalgunhas reivindicacións, pero “se a administración segue pechada en banda” non quedará máis alternativa que volver ás rúas.

“Hai que crear unha partida orzamentaria para abordar todos estes asuntos. Se non, terémonos que ver obrigados a retomar iniciativas que xa tivemos no seu momento. Queremos esperar a que teña ese momento de reflexión a conselleira co seu equipo técnico. Non queremos recuperar ás pancartas, a última vez chegamos á negociación a última hora, pero non podemos consentir ese menosprezo. É duro dicilo, pero é un desprezo o que fan ao movemento asociativo e ás familias”, conclúe.