A afasia, unha secuela invisible que rouba as palabras a miles de galegos tras un ictus

Tras un ictus, moitas persoas descobren que dicir unha frase sinxela ou atopar a palabra axeitada deixa de ser algo natural. A afasia é un trastorno adquirido da linguaxe que pode afectar á capacidade para falar, comprender, ler ou escribir. Estímase que cada ano se producen en España máis de 120.000 casos de ictus, unha das principais causas de dano cerebral e de limitación funcional en adultos.+

Segundo explica Adriana Igrexas, logopeda da Unidade de Neurorrehabilitación do Hospital Quirónsalud Miguel Domínguez de Pontevedra, “a linguaxe depende de redes neuronais situadas sobre todo no hemisferio esquerdo do cerebro. Cando esas estruturas se danan, a comunicación vese afectada”. As secuelas son moi variadas: algunhas persoas non logran formular frases completas; outras, en cambio, entenden con dificultade o que escoitan ou atopan problemas para ler ou escribir.

Rehabilitar a comunicación perdida

Os especialistas coinciden en que a recuperación da linguaxe require un traballo constante e unha intervención personalizada. Nos hospitais galegos, os equipos de logopedia desempeñan un papel esencial desde as primeiras fases do tratamento. “Comezamos avaliando as capacidades lingüísticas conservadas e as que se viron danadas. A partir de aí deseñamos un plan adaptado a cada paciente”, explica Igrexas. Nestas terapias trabállanse aspectos como o acceso ao vocabulario, a estrutura das frases ou a comprensión oral.

Cando a linguaxe falada non é suficiente, utilízanse sistemas aumentativos e alternativos de comunicación, como xestos ou escritura. Para os profesionais, iniciar o tratamento temperán é determinante, xa que nos primeiros meses despois do dano cerebral o cerebro presenta maior capacidade de reorganización neuronal. “Canto antes empécese a intervención logopédica, maiores son as posibilidades de recuperación”, subliña a especialista.

O apoio familiar, unha peza crave

A rehabilitación non acaba na consulta. A contorna do paciente inflúe de forma decisiva no seu avance. Os logopedas recomendan ás familias crear un espazo tranquilo, falar con frases curtas e dar tempo á persoa afectada para responder. “É importante non interromper nin completar o que o paciente quere dicir, e mantelo integrado en conversacións e actividades sociais”, engade Igrexas. A comunicación, máis aló da linguaxe, convértese nunha ferramenta emocional que reforza a autoestima e a motivación no proceso de recuperación.

En Galicia, asociacións de pacientes con dano cerebral adquirido, como Sarela en Santiago ou Adaceco na Coruña, tamén traballan para ofrecer apoio e orientación ás persoas con afasia e ás súas familias. A través de talleres e grupos de convivencia, promoven a participación social e a visibilización dun trastorno que, aínda que non se ve, impacta profundamente na vida cotiá.

Investigación e asistencia sanitaria

O Hospital Quirónsalud Miguel Domínguez, integrado no grupo Quirónsalud, forma parte dunha rede asistencial que impulsa a docencia e a investigación en toda España. O grupo conta con máis de 180 centros e 50.000 profesionais, e desenvolve proxectos punteiros en áreas como neurología, cardiología e oncoloxía. En Galicia, os seus centros apostan pola atención multidisciplinar para pacientes con dano cerebral, combinando o labor médico, a fisioterapia e a logopedia.

A afasia segue sendo unha das consecuencias máis complexas do ictus, pero tamén unha das máis esperanzadoras cando existe intervención temperá, apoio familiar e acompañamento profesional. Recuperar as palabras perdidas non sempre é posible por completo, pero cada avance, cada conversación recuperada, supón para o paciente un paso cara á autonomía e a dignidade.