O Partido Popular de Elena Candia, que conta con 12 concelleiros na corporación, formalizou os seus contactos coa edila non adscrita María Reigosa para sumar a maioría necesaria que lles permita arrebatar a alcaldía ao bipartito que conforman PSOE e BNG, con 7 e 5 edís respectivamente.

A propia Reigosa, que chegou á corporación como número 11 da lista socialista antes de abandonar o grupo municipal, cambiou radicalmente de posición en poucas semanas: pasou de descartar calquera moción a cualificala hoxe de "necesaria" e de "gran oportunidade para a cidade". 

Nunha entrevista coa Voz, a exconcejala socialista explicou que a súa decisión responde a anos de frustración cun goberno que, ao seu xuízo, non executa o que aproba nos plenos e que normaliza irregularidades administrativas denunciadas polos propios servizos de Intervención municipal. As facturas sen asinar, os contratos caducados e a presión para que asinase pregos que non cumprían a legalidade foron, di,  o detonante da súa ruptura co executivo local.

Reigosa describiu un goberno que funciona, na práctica, coma se fosen dvos administracións distintas, cunha repartición económica independente entre PSOE e BNG e. "Os lucenses levan anos pedindo que se resolvan asuntos pendentes, pero que se van pospondo", afirmou, para xustificar o seu apoio a un cambio de ciclo.

As feridas internas do socialismo lucense

A traxectoria recente de María Reigosa no seo do PSOE non foi precisamente sinxela. Desde a súa incorporación ao Concello, acumulou desencontros coa dirección do executivo local: ofrecéronlle unha dedicación do 70% cando a súa predecesora tiña o 100%, asignáronlle áreas alleas ao seu perfil como enxeñeira de camiños e, cando tomou posesión da concellaría de Cohesión Territorial, atopouse con expedientes sen tramitar e facturas sen respaldo administrativo. A súa negativa a asinar documentación que consideraba irregular custoulle a área e, co tempo, a súa militancia no partido.

A pinga que colmou o vaso foi a denuncia por acoso sexual contra o expresidente da Deputación de Lugo, José Tomé, que transcendeu a finais do ano pasado a través da canle interna do PSOE. Reigosa afirmou que, como muller, non podía continuar nas filas do partido tras coñecer como se xestionou ese caso. Desde entón pasou ao grupo de non adscritos e, en marzo, o seu voto deixou ao executivo local en minoría. 

O contexto no que se produce esta crise é, por outra banda, dunha fraxilidade extrema para o socialismo lucense. A marcha da entón alcaldesa Lara Méndez ao Parlamento galego, o falecemento da concelleira Paula Alvarellos e, pouco despois, do edil Pablo Permuy, obrigaron a correr a lista e permitiron a entrada de Reigosa na corporación. Un municipio que tivo tres alcaldes nun só mandato e que sufriu a perda de tres representantes electos enfróntase agora, a un ano das próximas municipais, a un cambio de goberno pola vía da moción de censura.

O PP e o PSOE cruzan acusacións

A resposta do socialismo galego foi contundente. O secretario xeral do PSdeG, José Ramón Gómez Besteiro, acusou o presidente da Xunta e líder do PPdeG, Alfonso Rueda, de estar detrás da operación, de "amañar nos despachos" un pacto que o PP leva 27 anos sen poder conseguir nas urnas. "Se se confirma esa moción, teremos encima da mesa un pacto cociñado por Alfonso Rueda", advertiu Besteiro, quen tamén esixiu a Rueda que se pronuncie publicamente sobre si dá o seu visto e prace á iniciativa.

Besteiro cualificou a manobra de "corrupción política" por considerar que se aproveita de momentos dolorosos para os socialistas, en referencia ao falecemento dos concelleiros. "Cando se mercadea, estamos ante unha degradación da democracia", sinalou, para reivindicar o labor do alcalde Miguel Fernández á fronte dun goberno que, lembrou, acaba de aprobar os orzamentos municipais.

Na mesma liña expresouse a portavoz nacional do BNG, Ana Pontón, quen instou a Rueda a "desautorizar" de inmediato a moción. Pontón cualificouna de "inmoral e indecente politicamente" e afirmou que ninguén en Lugo nin no conxunto de Galicia pode entender que o PP queira "#aproveitar da morte de dous concelleiros e dunha tránsfuga do PSOE" para acceder á alcaldía. "En política non vale todo", subliñou a dirixente nacionalista, que tamén esixiu ao PP que respecte "a vontade que saíu das urnas".

Desde o PP, en cambio, as fontes consultadas non negan os contactos con Reigosa e apuntan a que, ante a situación de xestión no Concello, "non se pode descartar ningún escenario". Elena Candia, que en 2023 quedou a un só concelleiro da maioría absoluta, está agora ás portas de alcanzar a alcaldía de Lugo por primeira vez en case tres décadas para o seu partido, co apoio asegurado da edila non adscrita. A presentación formal da moción parece cuestión de días.

Lugo, o bastión irredutible do socialismo en Galicia

En Galicia, falar de hexemonía socialista obriga case sempre a dirixir a mirada cara ao nordés, cara á provincia de Lugo. Mentres o Partido Popular acumula maiorías absolutas no Parlamento autonómico, o PSdeG-#PSOE converteu Lugo no seu principal motor electoral, un territorio onde goberna a cidade capital, controla a Deputación e suma decenas de alcaldías nos municipios rurais. Unha excepción que agora afronta as súas horas máis complicadas.

 Nas eleccións autonómicas de febreiro de 2024, o PSdeG-#PSOE obtivo só 9 escanos no Parlamento galego, o seu peor resultado histórico. Con todo, a circunscrición lucense seguiu sendo a que mellor comportamento relativo ofreceu ao partido. Pero cando miramos á circunscrición de Lugo, os números demostran por que foi a súa mellor praza relativa. Alí, os socialistas lograron reunir 31.845 papeletas, alcanzando o 17,2% dos votos da provincia. Grazas a esa maior resistencia, o PSOE logrou reter en Lugo 2 dos 14 escanos que reparte esta circunscrición, converténdoa, dentro da caída xeral, no territorio onde mellor aguantaron o golpe.

A nivel xeral en toda Galicia, o PSdeG-#PSOE tocou o seu solo histórico quedar con 207.691 votos, o que supuxo apenas un 14% do apoio total.

Outro tanto sucedeu nas últimas xerais. Os socialistas retrocederon en todas as provincias, salvo en Lugo.

A cidade de Lugo leva aínda máis tempo baixo goberno socialista. A cidade elixiu alcaldes socialistas en pactos co BNG desde 1999 , cando o histórico José López Orozco inaugurou unha longa secuencia de gobernos bipartitos de esquerda que se prolongou durante máis dun cuarto de século. Nese tempo, o PP nunca logrou recuperar o bastón de mando da capital lucense polas urnas. Lara Méndez foi alcaldesa de Lugo desde 2015, revalidando o cargo nas eleccións municipais de 2019 e 2023, sempre con oito edís e en coalición co BNG.

A fortaleza municipal esténdese máis aló da capital. Tras as eleccións municipais de 2023, os socialistas sumaron 25 alcaldías na provincia de Lugo, con alcaldes e alcaldesas socialistas en municipios como Burela, Foz, Taboada, Vilalba e Viveiro, grazas ao apoio do BNG ou de partidos independentes . Un despregamento territorial que non ten parangón en ningunha outra provincia galega, onde o dominio popular é abafador.

A presidencia da Deputación de Lugo é actualmente socialista, en mans de María del Carmen López Moreno, do PSdeG-#PSOE. A súa chegada ao cargo produciuse en xaneiro de 2026 en circunstancias extraordinarias: o comité provincial do PSOE propuxo á alcaldesa de Burela, Carmela López, como candidata á presidencia da Deputación despois de que José Tomé formalizase a súa dimisión ao transcender acusacións de suposto acoso sexual contra el . López foi elixida nova presidenta cos votos do PSOE, do BNG e do propio Tomei, xa como integrante do grupo mixto. Con todo, o feito de que as esquerdas tivesen que negociar con dimisionario e presunto acusador mostra que a súa maioría perde dun fío. Así as cousas, que a capital da provincia pase a un goberno conservador, debilita e moito as opcións de que o pacto provincial póidase reeditar na próxima lexislatura. 

A figura de Gómez Besteiro, secretario xeral do PSdeG, ilustra o protagonismo lucense no conxunto do partido. Protagonismo que agora está en solfa tras as críticas internas pola xestión da crise de Tomé, que foi en teoría un dos desencadenamentos da moción de censura na capital.

A cidade tivo tres alcaldes esta lexislatura: tras Lara Méndez, que abandonou o cargo a principios de 2024 para ir ao Parlamento galego como número dous de Besteiro, chegou Paula Alvarellos, que faleceu en 2025, sendo substituída por Miguel Fernández . Esta inestabilidade debilitou ao grupo socialista, que ademais sufriu a escisión da concelleira María Reigosa. Reigosa, que accedeu ao cargo como concelleira tras o falecemento do edil socialista Pablo Permuy, rompeu definitivamente co grupo socialista en marzo, pasando a ser concelleira non adscrita e deixando ao goberno en minoría.

O PSOE encargou recentemente unha enquisa entre 600 persoas empadroadas no municipio que conclúe que o partido conservaría o goberno local si celebrásense eleccións neste momento, con nove concelleiros. 

Con todo, a ninguén se lle escapa que perder a alcaldía na recta final do mandato por culpa dunha trasfuga transmite unha sensación de debilidade, que acrecenta o dano provocado pola crise do caso Tomei. Así as cousas, é evidente que coa moción de censura na urbe o PP anótase un tanto político que transcende o local. A Deputación de Lugo e as xa de por si sempre limitadas opcións da esquerda de conquistar o poder na Xunta están en xogo.