A Xunta prevé 30.000 hectáreas afectadas polo lume para 2026, dez mil máis que o ano pasado

O verán de 2025 deixou unha ferida profunda no monte galego. Arderon preto de 120.000 hectáreas, cun agosto marcado por 673 lumes, incluído o incendio de Larouco, en Ourense, o maior da historia da comunidade, con preto de 32.000 hectáreas. A campaña deixou ademais 2.200 confinamentos e 400 evacuacións. Con ese demoledor balance como punto de partida, a Xunta traballa no Plan de Prevención e Defensa contra os Incendios Forestais de Galicia (Pladiga 2026), un documento que está pendente de aprobación no Consello da Xunta e que fixa un horizonte máis realista —e máis preocupante— que o do ano anterior.

O obxectivo cuantitativo do plan establece que non ardan máis de 29.207 hectáreas no conxunto de 2026, unha cifra que supera en case 10.000 hectáreas a meta do Pladiga anterior, que era de 18.554. Este dato reflicte a media de superficie queimada na última década e representa o limiar máis elevado desde 2014. Se se elimina o valor extremo máis alto e o máis baixo da serie histórica, a cifra óptima baixaría até as 21.338 hectáreas. O propio documento recoñece que en 2025 "non se cumpriu case ningún" dos obxectivos establecidos.

O terceiro peor dato desde 1976 obriga a repensar a estratexia. As 118.763 hectáreas arrasadas o ano pasado só foron superadas en 1989, con case 200.000 hectáreas, e en 1978. O 86% do queimado o ano pasado concentrouse na provincia de Ourense, con máis de 101.000 hectáreas, mentres que Lugo sumou 13.694, e Pontevedra e A Coruña quedaron por baixo das 2.000 cada unha.

As BRIGADAS NON CONVENCEN Á OPOSICIÓN

No capítulo de medios, a Xunta aposta por un reforzo significativo. Incorporaranse 42 novas brigadas durante a época de alto risco, o que supón 168 efectivos adicionais repartidos entre 126 peóns e 42 xefes de brigada, nunha contratación a empresa pública. O persoal total en período de alto risco entre distintas administracións alcanzará os 5.412 efectivos, 213 máis que o ano anterior, aínda que a Xunta calcula que en caso de necesidade podería mobilizar até 7.000 persoas no verán. Tamén se amplía de seis a quince o número de expertos da Unidade de Directores de Extinción (UDEX), especializada en grandes incendios forestais.

Con todo, estes anuncios non satisfixeron á oposición nin aos sindicatos. A Confederación Intersindical Galega (#CIG) denunciou que a Xunta anunciou as novidades do Pladiga ignorando á representación do persoal que traballa nos lumes, e lamenta que non se aclarou se o reforzo irá ao SPIF, á empresa pública Seaga ou servirá para profundar na externalización cara aos municipios. O Partido Socialista de Galicia (#PSdeG) cualificou as medidas tecnolóxicas de necesarias pero insuficientes se o plan chega tarde, e tamén denunciou que a aplicación móbil para avisar de incendios foi unha proposta socialista do pasado verán que a Xunta adoptou sen recoñecemento. Pola súa banda, o presidente Alfonso Rueda respondeu aos xornalistas que a asignación dos efectivos "verase en función da disposición."

O secretario xeral do PSdeG, José Ramón Gómez Besteiro, alertou de que Rueda será "o responsable" se Galicia volve arder e denunciou que a Xunta eliminou as convocatorias de prevención de 2025 e 2026, deixando 194 solicitudes sen financiamento. A Consellería do Medio Rural respondeu que o seu orzamento para prevención en 2026 crece un 50% respecto ao ano anterior e instou ao PSOE a non confundir á cidadanía.

TECNOLOXÍA E INTELIXENCIA ARTIFICIAL

No terreo tecnolóxico, o Pladiga 2026 aposta por unha transformación notable do sistema de vixilancia. A rede de videocámaras pasa das actuais a 241 unidades en 111 puntos, un aumento do 30%, con cobertura as 24 horas. Sobre esa rede se implementará intelixencia artificial na plataforma XeoCode, que alertará automaticamente da presenza de fume para que os técnicos verifiquen o aviso de forma manual antes de activar o operativo. 

Ademais, lanzarase antes de xullo unha aplicación móbil con geolocalización para que calquera cidadán poida avisar dun lume en tres pasos, complementando os teléfonos 085 e 112. Tres drones de tecnoloxía galega, cedidos por Afundación a través dun convenio con Abanca, operarán en zonas de difícil acceso ou sen cobertura de cámaras, con base en Vilamaior (Verín), Ou Xurés (Muíños) e Lomba (Santa Comba). 

En canto a medios aéreos, o dispositivo propio da Xunta pasa a contar con 24 aparellos, catro máis que antes: dous avións de carga en terra, un avión de coordinación e un helicóptero pesado de maior capacidade de descarga. O Estado achegará entre nove e dez aparellos adicionais. A conselleira do Medio Rural, María José Gómez, destacou que con estes reforzos aéreos espérase seguir reducindo os tempos de chegada a un incendio, que o plan sitúa como obxectivo en menos de 22 minutos. O tempo medio de extinción deberá baixar das seis horas e 18 minutos.

OURENSE, O GRAN FOCO DO RISCO

O mapa do risco tamén se reconfigura. As parroquias de alta actividade incendiaria (PAAI) aumentan a 35 , nove máis que o ano anterior. A inmensa maioría concéntranse en Ourense, con 26, mentres que Pontevedra suma cinco, A Coruña catro e Lugo ningunha. Entre os municipios máis preocupantes destacan A Gudiña, con catro parroquias de alto risco, e A Mezquita, con tres. Estas zonas son aquelas que acumulan unha media de sete ou máis lumes anuais no último lustro ou que sufriron polo menos dous incendios superiores ás 200 hectáreas na última década.

O plan prevé actuar en materia de prevención sobre 33.880 hectáreas en 2026, unhas 14.000 máis que o exercicio anterior, con 551 brigadas de prevención e preto de 2.800 efectivos. O convenio de limpeza de franxas secundarias chega xa a 284 municipios e duplica o seu orzamento, até 25 millóns de euros. Ademais, o Pladiga recolle o compromiso de avanzar na tramitación do anteproxecto de lei de loita contra incendios, un texto que leva anos de atraso desde que a Xunta o anunciase en 2021 por mor da comisión parlamentaria creada tras os devastadores lumes de 2017.

A memoria do plan achega un dato que fala por si só da dimensión do problema: na última década ardeu un terzo da superficie dos parques naturais galegos, con máis de 15.600 hectáreas e 188 incendios. O parque de Baixa Limia-Serra do Xurés é o máis castigado, con 166 lumes e máis de 11.700 hectáreas arrasadas. No conxunto dos espazos de Rede Natura, as cifras son aínda máis rechamantes: o 32% das zonas ZEC e o 40% das zonas ZEPA arderon nese período.