Rosa Crujeiras: "A miña carreira non termina despois de 6 anos de reitorado, por iso quero a mellor universidade"

Entramos xa na recta final tras moitas semanas de campaña. Que sacou en claro deste tempo e como chega a esta recta final?

Con moitos, moitos ánimos. Tamén moi contentos do resultado obtido na primeira volta. Creo que temos que resaltar, sobre todo, que nos temos que sentir moi orgullosos como institución da altísima participación que houbo. Temos que facer un chamamento a mellorar incluso esa participación na segunda volta. Creo que, como universidade, damos un exemplo á sociedade, de que temos autonomía universitaria e exercémola, e que en todos os colectivos implicámonos na toma de decisións. Repito, afrontámolo con moitos ánimos despois do apoio recibido por parte de todos os sectores e expomos esta segunda volta con vontade de traballo. Xa presentamos o noso programa e agora o que estamos a facer, e acábalo de ver, é concretar cos centros as súas necesidades, as súas expectativas en distintas materias. Está a ser intenso, iso si.

Cal é a diferenza ou diferenzas entre a súa candidatura e a de Maite Flores?

Levamos moito tempo traballando, non é un proxecto que veña de antonte. É un proxecto moi traballado ao longo dos anos con distintos colectivos da comunidade universitaria. Isto percíbese no programa, en como está exposto, baixo uns principios reitores que deben rexer toda a acción de goberno, e cun equipo con coñecemento da universidade e cunha solvencia académica, científica e de xestión probada, non só por quen o lidera, senón tamén polo resto dos integrantes do equipo. E, sobre todo, creo que achegamos, e así o estamos facendo ver estes días, un liderado diferente, baseado no diálogo, en escóitaa humilde e activa, na apertura á participación de todas e de todos como comunidade universitaria. Proba diso son xustamente estas reunións que xa empezamos a manter cos centros, que nos están achegando unha información valiosísima para, a partir do día 12, empezar a concretar as accións do goberno.

"O DE MÍGUEZ ES UN TEMA PECHO"

A súa foi sen dúbida unha campaña moi difícil pola polémica ao redor das publicacións do catedrático Luís Míguez, que ocupaba un papel relevante na súa candidatura. Como viviu esa crise e como foi a conversación para a saída de Míguez? Quen decide que debe dar un paso á beira?

A crise que vivimos na primeira rolda liquidouse e liquidouse desde o equipo. E creo que tamén, por respecto a un compañeiro, ao seu grupo e ás súas persoas achegadas, creo que é un tema que está pecho e do que non imos facer máis declaracións sobre el. 

Era un papel relevante? Unha secretaría xeral. Todas as universidades teñen secretaría xeral. É importante, si, para todas igual. Nós, aí si que algo no que insistimos, é que aquí había un proxecto, que despois viñan as persoas, e proba diso é que a candidatura non só superou a primeira rolda, senón que o fixemos cunha ampla maioría e sen presentar á persoa que ocupará a secretaría xeral.

A de Maite Flores tampouco está a ser sinxela, entre acusacións sobre si a súa campaña foi financiada polo PP e a Xunta. Cre que existe un apoio significativo e partidista na súa proposta?

Tampouco vou entrar a facer ningún tipo de valoración sobre as declaracións da outra candidata. Creo que, como xa dixen na primeira volta, temos que manter o debate no ámbito académico e nós así o fixemos.

Tamén están algúns señalamientos sobre unhas supostas intencións de enchufar a familiares na USC e, mesmo, dunha presunta manipulación de notas para favorecer á súa filla. Cre que se traspasaron algunhas liñas durante esta campaña, xa non só no caso de Flores, senón nun plano xeral?

Non vou entrar a valorar o que a outra candidata declarou na rolda de prensa. Hai cuestións que si nos chegaron, hai cuestións que descoñeciamos… En todo caso, creo que non é aí onde debe estar o debate. O debate debe estar no programa, en que achega cada quen, que ideas ten e que traxectoria aválanos.

A pesar da polémica, iso non lle impediu ser a candidatura con máis apoios en todos os sectores. Unha das lecturas que podemos facer é que as dúas candidaturas son de mulleres que pertencen a unha mesma xeración, podemos dicir, máis novas e que quizais teñan máis cerca algunhas realidades da academia, non? Pode ter que ver tamén con esa substitución xeneracional do que fixo mención algunha vez.

Desde a nosa candidatura así o tratamos de plasmar na súa propia composición, onde por suposto hai xente en distintos estadios da súa carreira académica, que creo que é relevante. Pero si que fixemos unha aposta por outra xeración, unha xeración que vivimos unha realidade diferente, unha xeración que tivemos que estar fóra, que retornamos. E creo que si, que a universidade claramente apoiou, polo menos no noso caso, esa visión de futuro. 

Dixen en moitas ocasións que a min quédanme moitos anos por diante nesta institución. A miña carreira académica non termina despois destes seis anos do reitorado. Por iso quero tamén a mellor universidade para o futuro, para todas e para todos. E así a temos que construír tamén. Esa vontade de diálogo creo que tamén se apreciou e estase apreciando, de feito, nos centros. Estamos na segunda volta, estamos a volver aos centros, cada vez vén máis xente e cada vez cóntanche máis cousas. Temos na nosa caixa de correos suxestións, achegas…creo que iso é algo que acertamos transmitindo e que a comunidade soubo ver.

"TEMOS UN GRAN RETO NAS INFRAESTRUTURAS"

Neste tempo de escoita, que lle trasladaron profesores e estudantes? Descubríronlle algunha proposta ou aspecto que se cadra non consideraba e que agora considera central? O propio Consello do Estudantado denunciou durante a primeira volta que sentían “nun segundo plano”.

Si que descobres realidades, por suposto. Nós xa viñamos traballando desde hai moito tempo, entón, realmente o proxecto constrúese sobre un coñecemento sólido da realidade da universidade. Pero é certo que canto máis falas, canto máis te achegas, máis vas coñecendo as urxencias, sobre todo as realidades. Se hai cuestións puntuais que nalgún sitio trasládase como algo particular e cando as ouves en varios centros hai problemáticas comúns que mesmo nós pensamos "isto é unha cousa que só nos incumbe a nós, non a outros", e non é así. Entón isto o que che permite é non identificar cuestións novas, pero si magnificar a dimensión daqueles aspectos que, ou hai que corrixir, ou aspectos que son moi valorados dentro da institución. 

No caso do estudiantado e do Consello do Estudantados, hai que recoñecerlles o papel que teñen como órgano dentro da estrutura de goberno da institución. Tamén é certo que se crea no 2022, que necesitamos apoialo. Necesitamos apoiar ao Consello de Estudantes como ese órgano de representación, pero tamén abrirnos e fomentar calquera iniciativa de participación do estudiantado nos centros. Temos realidades moi diferentes, centros onde a participación é moi activa e temos outros onde non é así. Creo que aí temos unha débeda co noso estudiantado, que ademais fixo un xesto importante coa participación que tivo na primeira rolda. 

O noso compromiso, e isto falámolo tanto co Consello como con distintos colectivos, como nos debates que organizou o Consello (por certo, con moito éxito), é levar a cabo un plan de participación que nos permita identificar cal é a mellor forma de facelos partícipes da vida universitaria e da toma de decisións.

Antes escoitaba con atención as solicitudes que che facían aquí en Farmacia, unha facultade particular en Santiago. Un amigo estudou o grao de Farmacia hai uns anos e sempre me dixo: “Nunca pisei a Facultade de Farmacia. Pisei todas as demais, menos Farmacia”. É un pouco o reflexo desa necesidade de modernización e avance da USC. 

Temos unha débeda con esta facultade, cuxo alumnado foi itinerante por outros centros do campus. Está aprobado e iniciado o proxecto de Cidade dá Saúde, que é polo que hai que avanzar. Creo, e así apuntaban na reunión, que vai seguir habendo actividade aquí, hai que manter as instalacións. Temos un gran reto nas infraestruturas, non só polas novas construcións, neste caso a Cidade dá Saúde, senón tamén por mantemento que temos que facer nos nosos edificios, nas nosas facultades, nas nosas residencias. 

Unha das cuestións que comentabamos é que nós comprometémonos desde o primeiro día a tratar de facer ese catálogo de necesidades en infraestruturas, sobre todo de face á negociación do plan de financiamento coa Xunta de Galicia que nos vai a tocar na primeira anualidade, máis que nada para saber a situación na que estamos, canto necesitamos, como temos que priorizar ese investimento, para dar tamén unha certeza ás persoas que traballan aquí e que se forman connosco da situación na que van estar.

Un dos asuntos que defendeu con máis énfases e paixón foi o problema da vivenda. Foi a primeira que me remarcou que este era un asunto que ía moito máis alá dos estudantes, que tamén afecto a investigadores, profesores e demais persoal da universidade. Tras as conversacións coas administracións, ve máis claras as posibles solucións ou ferramentas para achegar nesta crise?

A verdade é que si. Nas reunións cos concellos foron moi receptivos tamén ás propostas que trasladamos. No caso do Concello de Lugo, dentro do Plan Municipal de Vivenda, trataremos de integrar un aspecto específico da universidade. Por suposto, temos que colaborar como institución nos dous municipios, con esas iniciativas de convivencia intergeneracional nas que entran tamén as administracións do terceiro sector, como dentro dos programas de convivencia comunitaria. Todas foron moi ben acollidas polas dúas partes, sobre todo porque permiten tamén ter ese compoñente social que tamén temos como obrigación dentro da universidade.

Hai uns días tamén foi noticia a universidade, aínda que de forma colateral, despois de que estudantes dunha residencia universitaria de Lugo denunciasen a presenza de vermes na súa comida, apuntando que non se trataba dun feito illado. Trátase dunha residencia universitaria privada, pero, a USC pode facer algo neste tipo de casos?

Están aí as declaracións do actual reitor, coas que concuerdo plenamente. Segue sendo alumnado noso, aínda que si é unha entidade privada. Temos a marxe de manobra que temos, pero bo, únome ao reitor nesas declaracións súas. 

CAMPUS TERRA, FINANCIAMENTO...

Esta semana deuse a coñecer a luz verde da Xunta ao novo convenio da USC para o desenvolvemento da especialización do Campus Terra. Como recibe esta noticia?

O Campus Terra é unha oportunidade de especialización e desenvolvemento do campus de Lugo moi positiva. Creo que temos tamén que recoñecer o labor da súa coordinadora, que fixo un traballo inxente estes anos. Para nós ten que ser unha ferramenta de apoio ao desenvolvemento do campus, e así o prevemos no programa, onde se contempla o Campus Terra como unha importante ferramenta para a proxección, para a mellora, para a potenciación da actividade do campus.

Un campus moi singular, un campus apegado ao territorio, un campus que, ademais de formar a grandes profesionais, de facer moi boa investigación, conta con plataformas tecnolóxicas que nos permiten achegarnos ao terreo dunha maneira directa e contribuír ao desenvolvemento e ao progreso do país. Para nós é unha moi boa noticia e, repito, creo que temos que recoñecer o traballo da coordinadora que logrou, con todo o equipo detrás, reacreditar o campus.

E o feito de que isto apróbase agora, que o futuro equipo reitor non puidese negociar eses investimentos, é porque se fixo ás présas?

Non, non vou dicir que se fixo ás présas porque non é así. A reacreditación do campus produciuse xa o ano pasado e temos que entender que os equipos entran e saen; a universidade non se pode parar. Hai un equipo no goberno neste momento e non podíanse pospor as negociacións para máis adiante. Sempre que as cousas se fagan contando coa comunidade universitaria, debemos ter a tranquilidade de que se fai correctamente. Insisto nese liderado desde o diálogo. 

Estes días outro tema que tamén suscitou algunha polémica foi o relativo ao futuro do Hospital Veterinario Universitario Rof Codina. Cal é a folla de ruta con respecto a este centro?

Estivemos no Rof Codina a semana pasada. Xa hai meses reunirámonos/reunirámosnos co seu director veterinario, bastante antes das eleccións. Temos a Fundación Rof Codina, da fundación despréndense o Hospital Veterinario e o Cebiovet. O hospital veterinario é unha peza fundamental dentro da docencia, da formación que damos ás persoas que veñen estudar Veterinaria connosco, algo moi singular no Estado. Un hospital ao nivel dos mellores hospitais veterinarios universitarios de Europa. 

O que expomos facémolo entendendo que é unha peza fundamental para a formación e tamén de colaboración coas administracións, porque aquí non entra só a formación, tamén se atenden casos de fóra e tamén se lle dá apoio á administración coa unidade de especies exóticas ou coas actuacións do Seprona. O que temos que facer, e así llo expomos ao persoal do hospital e anteriormente ao seu director veterinario, é tratar de consolidar a estrutura. Teñen un convenio laboral recente e hai que seguir desenvolvendo. 

Apuntábannos algunhas necesidades de persoal para mellorar a prestación e para poder ofrecer un mellor servizo e tamén para xerar un maior retorno económico, que permita a sustentabilidade tamén do hospital. Aí hai unha cuestión do recoñecemento da actividade que ten o persoal docente que está vinculado ao hospital, que tamén é un tema que temos que tratar. Pero, por suposto, o hospital é unha peza básica para a formación do persoal veterinario, pero non só iso, senón que achega formación e permite formación a outros profesionais. Creo que iso tamén é unha liña que temos que pór en valor e, sobre todo, tamén un apoio á administración.

Dixo que aspiraba a ter “unha universidade feminista e libre de violencias, onde cada cal atope o seu sitio e poida desenvolver a súa carreira como estudante e como persoa traballadora”. Como imaxina esa universidade con Rosa Crujeiras como primeira reitora?

Unha universidade que fale e que se escoite. Eu creo que isto é importante. Unha universidade que recoñeza as diferenzas, unha comunidade que senta orgullosa de ser universidade. A min gustaríame que, despois destes seis anos, se alguén preguntase como resumir o liderado de Crujeiras na universidade, gustaríame que se dixese: "Eu fun parte desta universidade e estou orgullosa de formar parte desta institución".